Poniedziałek 17-12-2018, imieniny Łazarza, Floriana
 
Rek

UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później

Historia elbląskich ulic: Garbary i Studzienna (odcinek 42)

 
Elbląg, Historia elbląskich ulic: Garbary i Studzienna (odcinek 42) Nieistniejący już hotel Rauch przy ul. Garbary (fot. archiwum autora)
Rek

Kontynuujemy wędrówkę po uliczkach Starego Miasta. Dzisiaj Karol Wyszyński, przewodnik PTTK, opowiada o historii ulicy Garbary i Studziennej, która jest obecnie powoli zabudowywana.

Garbary: hotel Rauch i dom mennonitów
     
Ulica Garbary przebiega od ulicy Pocztowej do Starego Rynku. W czasach istnienia umocnień miejskich, od strony obecnej Pocztowej, zamykała ją Wieża Garbarska, której resztki rozebrano w 1783 r. Po raz pierwszy o tej ulicy wspomniano w źródłach pisanych w 1340 r. jako platea Cerdonum (Rzemieślników). Przed 1454 r. nadano jej nazwę Garbarzy (Garber Gasse, następnie Garber Strasse). Kolejna zmiana nastąpiła przed 1782 r., kiedy to uliczka nazywała się Tylna (Die Hinter Gasse). Od 1924 r. jej patronem został Wilhelm, wtedy to Wilhelmstrasse obejmowała także obecną ulicę Studzienną. Po 1945 r. Wilhelma zastąpił w roli patrona Bogumił Linka, polski działacz mazurski, który zmarł wskutek pobicia w okresie międzywojennym. W 1990 roku władze miasta przywróciły ulicy historyczną nazwę – Garbary.
     W budynku na rogu Garbary i Pocztowej (gdzie obecnie funkcjonuje Izba Kontroli Skarbowej) do 1940 roku mieściły się konsulaty Danii, Szwajcarii, Holandii i Estonii. Zaraz za nimi, gdzie dzisiaj stoi pusty plac, znajdował się hotel Rauch (patrz zdjęcie).
     Po przeciwnej stronie, zaraz za skrzyżowaniem z ul. Przymurze, znajduje się budynek dawnego domu modlitwy mennonitów, którzy przybyli na Żuławy z Holandii ok. 1526 roku. Jest to jedyny budynek przy ul. Garbary, który ocalał z wojennej zawieruchy i późniejszych rozbiórek. Tuż obok budynku mennonitów znajduje się pusty plac (działka wystawiona jest na sprzedaż), gdzie znajdowała się kamieniczka pochodząca z 1624 r. W latach 1701-1818 była siedzibą cechu kramarzy, była też pierwszą siedzibą powstałej w 1773 r. loży masońskiej „Loża Świętego Jana Konstancja Pod Ukorono­waną Zgodą - Wschód w Elblągu” (przeniesiono ją później w rejon obecnej ul. Pestalozziego).

  Odbudowywana kamienica przy ul. Studziennej. Dawniej mieściła się tu wytwórnia organów (fot. autor) Odbudowywana kamienica przy ul. Studziennej. Dawniej mieściła się tu wytwórnia organów (fot. autor)


     W 1912 roku kamienicę wykupił Carl Pudor, założyciel i prezes Towarzystwa Krzewienia Turystyki Pieszej w Elblągu i Okolicy (to on przyczynił się do popularyzacji Bażantarni jako miejsca spędzania wolnego czasu przez ówczesnych elblążan, wytyczył m.in. nowe szlaki). Pudor urządził w kamienicy muzeum, po jego śmierci w 1929 r. nosiło ono jego imię. Kamienica została zniszczona w wyniku działań wojennych i następnie rozebrana.
     
     Studzienna: Albatros i wytwórnia organów
     
Przedłużeniem ul. Garbary jest ul. Studzienna, która dochodzi do Bulwaru Zygmunta Augusta. Kiedyś jej przebieg zamykała Brama Tobiasza, zwana także jako Brama Wagi. Resztki tej bramy rozebrano ostatecznie w 1785 r.
     W przeszłości ulica nosiła różne nazwy: w 1330 r. odnotowano ją jako ul. Tobiasza (platea Thobie), w 1413 r. jako ul. Studni Łańcuchowej (Kettenbrunnenstrasse), od 1659 r. nazywano uliczką Cielesną (Körper Gasse), od XVI w. traktowana była jako jedna ulica razem z Garbary. W 1990 r. powrócono do jednej z jej pierwotnych nazw – Studzienna.
     Od kilku lat trwa odbudowa ulicy po zniszczeniach wojennych. Właśnie jest odtwarzany budynek, w którym mieściła się wytwórnia organów. W 1857 r. założył ją August Terlezki, aby przekazać ją w 1893 r. swemu byłemu uczniowi Eduardowi Wittkowi. Obecnie jeszcze w niektórych kościołach bliższej i dalszej okolicy można spotkać organy sygnowane przez obu mistrzów. Po 1945 r. zarówno firma jak i budynek przestały istnieć. W odtwarzanym budynku ma znajdować się pub z minibrowarem.
     Do rozpoczęcia odbudowy kamienic przy Studziennej jedynym zachowanym budynkiem był ten, w którym mieści się dzisiaj pizzeria. Kiedyś mieściły się w nim różne sklepy i lokale gastronomiczne, między innymi słynny Albatros.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
..., a moim zdaniem
Pokazuj od
najnowszych
  • Swietny cykl, warto by go wydac w formie ksiązkowej. .kiedyś zrobił tak Grzegorz Baranowski. , ale to było ponad 25 lat temu. Cieszymy sie z każdego powstającego budynku w Elblągu, czemu tak malo, czas goni, ale władzom się nie spieszy. Dlaczego tyle miejsc w Śródmieściu Elbląga, ktory nie ma właściwie Centrum jest niezagospodarowanych, niezabudowanych, a są w rękach prywatnych, ale to nie inwestorzy, tylko w dziwny sposób kupili to dla zysku. trzeba by zapytać Henryka Słoninę, ktory forsował przez lata nowatorską koncepcję budowy centrum na peryferiach, jego następcy mają jeden program, brak pieniędzy, ale nie mają zadnych planów ani wizji zagospodarowania przestrzennego Elbląga, szkoda.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    10 0
    (2015-02-22)
  • przecież jest dostępny piękny w twardej oprawie Słownik nazw ulic autorstwa Wioletty Engler
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 3
    (2015-02-22)
  • Niestety. .. słownik Pani Wioletty to zbiór niezbyt merytorycznych opisów (sporo błędów) :(
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    3 0
    567(2015-02-22)
  • A kiedy coś o Szczyglej?
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    2 0
    obatel(2015-02-22)
  • Przy okazji proszę uporządkować teren z tylu kamieniczek przy ul. Studziennej - od strony Galerii EL, który dalej "straszy".
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    kropla(2015-02-23)
  • Cieszy odbudowa tego co piękne ale czy komuś z włodarzy miejskich na tym zależy ? chyba nie
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    (2015-02-23)
Reklama

To kupisz w pasażu portElu

Fototapeta lateksowa 150x260 cm - Zebra
Obraz na płótnie, tryptyk 70x110, 110x110, 70x110 cm
Fototapety dziecięce
Fototapety do łazienki