Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies.
Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza zgodę na zapisywanie ich w pamięci urządzenia. Proszę zapoznać się z informacją na temat cookies stosowanych na naszej stronie.
Sobota 18-11-2017, imieniny Karoliny, Romana
 
Rek

UWAGA!

Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Na osiedlu

Gospodarka

Społeczeństwo

Kultura

Sport

Na uczelniach

Zbrodnia i kara

Prasówka

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Dawny Elbląg

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

Park Dolinka Park Dolinka

Historia elbląskich ulic: Grunwaldzka (odcinek 17)

 
Elbląg, Historia elbląskich ulic: Grunwaldzka (odcinek 17) Widok na fabrykę parowozów Schichaua (fot. archiwum autora)
Rek

 W przeszłości zwana drogą, ulicą, lub szosą pasłęcką. Wraz z rozwojem miasta wzrastała jej ranga, aż stała się aleją. Aleją Grunwaldzką. Na wędrówkę jedną z najdłuższych ulic Elbląga zaprasza Karol Wyszyński, przewodnik PTTK Elbląg.

Aleja Grunwaldzka jest jedną z najdłuższych ulic naszego miasta i dlatego jestem zmuszony omówić ją w odcinkach. Przebiega od mostku na rzeczce Kumieli i biegnie do rogatek miasta, doprowadzając nas do Gronowa Górnego.
     
     Nazwy często się zmieniały
     
Przed 1642 r. nazywano tę drogę (bo znajdowała się wtedy jeszcze poza granicami miasta) jako Ulica Pasłęcka do Polski. Na planach z 1704 r. nosi miano Droga Pasłęcka (Preusch Holänd Weg), w planach z 1820 r. widnieje jako Ulica z Pasłęka (Strasse von Preusch Holland). Pomiędzy 1839 r. a końcem XIX w. obdarzono ją nazwą Szosa Pasłęcka (Chaussee nach Preussisch Holland). Kolejna zmiana nazwy nastąpiła w latach 30. XX wieku, kiedy to Szosa Pasłęcka przekształciła się w Aleję Tannenbergską (Tannenbergalle), a to dla upamiętnienia zwycięstwa Niemiec nad armią rosyjską w 1914 r. pod Tannenbergiem (czyli po polsku Grunwaldem). Polska administracja po wojnie przechrzciła ulicę na Grunwaldzką, w późniejszych latach przekształcając ją w Aleję Grunwaldzką.
     
     Fabryka lokomotyw Schichaua
     
Po lewej stronie alei w kierunku dworca kolejowego, niemal do ul. Polnej, istniała niska zabudowa, w latach 70. XX wieku w głębi pobudowano wieżowce. Po przeciwnej stronie znajdują się zabudowania fabryczne, przez obecnych elblążan znane jako dawne tereny Zamechu. Przed wojną mieściła się tutaj fabryka Ferdynanda Schichaua. Niemiecki przedsiębiorca kupił te tereny – określane jako Trettinkerhof - w 1869 roku i założył tutaj fabrykę kotłów parowych do lokomotyw. Potrzebował nowego terenu do inwestowania blisko dworca, bo poprzednia fabryka, mieszcząca się przy ul. Wałowej, nie miała połączenia kolejowego.
     Wraz z rozwojem firmy Schichau przejmował kolejne tereny fabryczne w tym rejonie, w 1874 r. stał się właścicielem części fabryki wagonów „Hambruch, Vollbaum & Co” (firma ta produkowała wagony kolejowe, a także już ok. 1860 r. maszyny parowe – lokomobile, to znaczy ruchome silniki parowe do napędu maszyn rolniczych, np. młockarni).
     Zakłady Schichaua przy Alei Grunwaldzkiej specjalizowały się głównie w budowie parowozów. W czasach I i II wojny światowej odbywała się też tutaj produkcja sprzętu wojennego. Niemcom udało się wywieźć część sprzętu przed zdobyciem miasta przez Armię Czerwoną. To, co zostało, wywieźli Rosjanie i szabrownicy. W zasadzie po wojnie hale były całkowicie puste. Historię przejmowania tego majątku przez polską administrację opisuje Mieczysław Filipowicz w „Ludzie, stocznie i okręty”.
     
     Od taboru kolejowego do handlu
     
Już w grudniu 1945 roku w halach przy Alei Grunwaldzkiej powstaje Fabryka Taboru Kolejowego, produkująca klocki hamulcowe i budki wagonowe. W 1960 r. w wyniku połączenia Zakładów Taboru Kolejowego i Elbląskiej Fabryki Urządzeń Kuziennych powstają w tym miejscu Zakłady Urządzeń Technicznych, a następnie Zakłady Mechaniczne im. Gen. Karola Świerczewskiego w Elblągu, czyli Zamech. W hali ustawionej wzdłuż Al. Grunwaldzkiej produkowano luki okrętowe.

  Aleja Grunwaldzka - zdjęcie współczesne (fot. autor) Aleja Grunwaldzka - zdjęcie współczesne (fot. autor)


     Transformacja ustrojowa w 1989 r. i przejęcie Zamechu przez ABB spowodowało likwidację wielu stanowisk pracy i rezygnację ze znacznej części produkcji. Na terenach przy Alei Grunwaldzkiej powstało przedsiębiorstwo Elzam, które z czasem z firmy produkcyjnej zostało przekształcone w spółkę zarządzającą pofabrycznymi nieruchomościami. Majątek sprywatyzowano, a w halach rozpoczęli działalność elbląscy przedsiębiorcy. Powstało tutaj centrum handlowe, hurtownie i giełdy, przez kilka lat w jednej z hal działała jedna z najpopularniejszych dyskotek w regionie – słynne Kazamaty.
     
     Pochody pierwszomajowe
     
Przez wiele lat Aleją Grunwaldzką przechodziły pochody pierwszomajowe. Przy fabrycznych halach stawiano trybunę honorową, a aleją maszerowały delegacje elbląskich zakładów pracy, szkół i instytucji.
     
     Kolejne historyczne ciekawostki o Alei Grunwaldzkiej już za tydzień.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
  • na chodnikach mozna nogi polamac
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    eme(2014-08-31)
  • Ja to bym się przeszedł ulicą Dąbrowskiego. ..
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    1 0
    zzaTorów(2014-08-31)
  • Dla melomanów starych lokomotyw.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    3 0
    ccr(2014-08-31)
  • " Po prawej stronie alei w kierunku dworca kolejowego, niemal do ul. Polnej, istniała niska zabudowa, w latach 70.XX wieku w głębi pobudowano wieżowce" - chyba ten przewodnik jest mańkutem jego lewa to prawa???
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    2 0
    niemańkut(2014-08-31)
  • Jakiś dziwny ten przewodnik. Nie dość, że źle określił umiejscowienie wieżowców na al. Grunwaldzkiej to na dodatek pisze z błędem ortograficznym jej nazwę. Jeśli stojący na początku nazwy wyraz: ulica, aleja, bulwar, osiedle, plac, park, kopiec, kościół, klasztor, pałac, willa, zamek, most, molo, brama, pomnik, cmentarz itp. jest tylko nazwą gatunkową (rodzajową), piszemy go małą literą, a pozostałe wyrazy wchodzące w skład nazwy — wielką literą: aleja Grunwaldzka (al. Grunwaldzka), plac Grunwaldzki (pl. Grunwaldzki). Jeśli w nazwie wyraz aleja występuje w liczbie mnogiej, piszemy go wielką literą: Aleje Jerozolimskie (Al. Jerozolimskie), Aleje Ujazdowskie (Al. Ujazdowskie), Aleje Grunwaldzkie (Al. Grunwaldzkie).
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    2 1
    WielkiSłownikOrtograficzny(2014-08-31)
  • Zależy z której strony szedł ten przewodnik; ) a nawet mimo błędu i tak wiadomo o co chodzi - człowiek może się pomylić. Mi się podoba ten dział :) A teraz pytanie która z ulic jest najdłuższa w Elblągu, kiedyś była to Królewiecka, teraz wydaje mi się, że to Fromborska, ale nie jestem pewien.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    4 0
    okoniowaty(2014-08-31)
  • na hali nr 6 wzdluż grunwaldziej produkowa no śruby nastawne i stry strumieniowe pokrywy lulów nwtomiast na hali 11 dzisiejsa giełda rolna z przyległościami
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    5 0
    ikiv(2014-08-31)
  • Witam. Oj panie Karolu luki okrętowe produkowano na hali 11 a na hali nr 6 tej wzdłuż ul. grunwaldzkiej okrętówkę tradycyjną tzn stery strumieniowe i śruby nastawne napędu głównego. Czy pamięta pan swoją pracę na hali 14.????
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    5 0
    współpracownik(2014-08-31)
  • Bitwa pod Tannenbergiem to nie po polsku Grunwaldem. Tannenberg to Tannenberg - dziś Stębark, a Grunwald to Grunwald.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    5 0
    chybawiem(2014-08-31)
  • W latach 90-tych, pomiędzy stacją Statoil a budynkiem czerwonym funkcjonował ośrodek egzaminacyjny WORD. Zdałem tam prawko; -)
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    0 2
    ciekawski(2014-08-31)
  • Jak na tak długą i ważną ulice to opis powinien być nieco szerszy.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    2 0
    tott(2014-09-01)
  • I komu ta produkcja przeszkadzała. Kupcom?
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    (2015-04-02)
Reklama