Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies.
Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza zgodę na zapisywanie ich w pamięci urządzenia. Proszę zapoznać się z informacją na temat cookies stosowanych na naszej stronie.
Niedziela 21-01-2018, imieniny Agnieszki, Jarosława. Dzień Babci
 
Rek

UWAGA!

Historia elbląskich ulic: Sadowa (odcinek 26)

 
Elbląg, Historia elbląskich ulic: Sadowa (odcinek 26) Zdjęcie kaplicy na nieistniejącym już cmentarzu Trzech Króli przy ul. Sadowej (zdjęcie pochodzi z albumu wydanego z okazji 777-lecia Elbląga)
Rek

Gdzie w Elblągu mieści się dąb Napoleona? Jacy znani elblążanie spoczęli na pobliskich cmentarzach? O tym w kolejnym odcinku „Historii elbląskich ulic” opowiada Karol Wyszyński, przewodnik PTTK. Zapraszamy na wędrówkę ulicą Sadową.

Ulica Sadowa biegnie od al. Grunwaldzkiej do Bema. Przed wojną nosiał nazwę Szkółki Leśnej (Baumschulenweg). Polska nazwa nawiązuje do ogrodów działkowych, które na terenie naszego miasta istniały długo przed I wojną światową. Nazywano je wówczas Ogrodami Schrebera (Schrebergarten) od nazwiska Daniela G. M. Schrebera (1808-1861) z Lipska, pomysłodawcy urządzania takich terenów. Plony z ogrodów, szczególnie podczas gospodarczego kryzysu, były niejednokrotnie ratunkiem dla rodzin bezrobotnych.
     Do dzisiaj przy Sadowej działa gospodarstwo Zarządu Zieleni Miejskiej, w którym uprawiane są m.in. kwiaty. Wkrótce szklarnie mają stąd jednak zniknąć, a gospodarstwo zostanie przeniesione do Gronowa Górnego.
     W pobliżu skrzyżowania z al. Grunwaldzką znajduje się Szkoła Podstawowa nr 16 im. Józefa Wybickiego. Została oddana do użytku 1 września 1959 r. i należała do tzw. „tysiąclatek”, przeznaczona była dla 600 uczniów, jednak panujący wówczas wyż demograficzny spowodował, że do szkoły uczęszczało nawet około tysiąca uczniów, więc nauka odbywała się na dwie zmiany.
     
     Nagrobki znanych elblążan
     
Ulica Sadowa nie jest całkowicie przejezdna. W końcowym jej biegu, w pobliżu ulicy Bema, jezdnia kończy się przy wzgórzu, na które prowadzą schody. Wchodząc na górę, możemy podziwiać pozostałości po dwóch cmentarzach. Na terenie jednego z nich (ewangelickiego imienia św. Jana) urządzono lapidarium, na którym można znaleźć nagrobki znanych elblążan. Wśród nich - płytę po nagrobku Emmy i Emila Drange, pradziadków obecnej pani kanclerz Niemiec Angeli Merkel. Emil Drange, dziadek od strony matki pani kanclerz, zaczynał w Elblągu karierę w 1898 r. od stanowiska asystenta magistrackiego. Kiedy przechodził na emeryturę, zajmował stanowisko nadsekretarza miejskiego.
     Kolejnym znanym elblążaninem, który spoczął na tym cmentarzu, był przemysłowiec Franz Komnick, zmarły w 1938 r. Był, jak już wcześniej pisałem, założycielem m.in. fabryki samochodów. W maju 2008 r., jego szczątki przeniesione zostały z jednej części cmentarza na drugą ze względu na grasujących w poprzedniej lokalizacji wandali.
     
     Tutaj był Napoleon
     
Na dawnym cmentarzu znajduje się też postument, na którym niegdyś był pomnik pochodzących z tej parafii żołnierzy pruskich poległych w I wojnie światowej. Na cokole zachowały się jeszcze napisy, niestety nie zachowała się żadna ikonografia tego pomnika.
     W głębi znajduje się pomnik przyrody – okazały dąb określany jako dąb Napoleona. To z tego miejsca Napoleon miał w czasie jednej z trzech wizyt obserwować paradę wojsk francuskich po obecnej al. Grunwaldzkiej. Napoleon w Elblągu gościł trzykrotnie (8 -9 maja, 1 lipca 1807 r. i 12 czerwca 1812 r.). W czasie ostatniej wizyty cesarza przebywał też w naszym mieście 10. Polski Pułk Piechoty. Pod dębem znajdował się niegdyś grób założyciela elbląskiej mleczarni Hermana Schroetera.

  Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny przy ul. Sadowej (fot. autor) Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny przy ul. Sadowej (fot. autor)


     
     Cerkiew w kaplicy
     
W następnej części byłego cmentarza znajduje się obecnie Cerkiew pw. św. Marii Magdaleny. Należy ona do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Jest to budynek po dawnej kaplicy kościoła ewangelicznego, pochodzi z początków XX w. Kaplica na obecne cele została przebudowana w 1949 r. Kopuła wraz z przedsionkiem w stylu bizantyjskim została dobudowana w latach 80. Poza kaplicą znajduje się obecnie pasieka, to teren dawnego cmentarza baptystów, na którym kiedyś również znajdowała się kaplica.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
  • Bardzo fajny cykl, panie Karolu.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    12 0
    Ładnemiasto(2014-11-02)
  • Dziś niestety pod Dębem Napoleona jest miejsce spotkań amatorów taniego wina, a powinien być obowiązkowy punkt kazdej wycieczki, taką mamy władzę, że nie chce pamiętać o dawnej historii Elbląga. .30 lat temu Sadowa była przejezdna, obok schodów istniala utwardzona droga i to powinno wrócić dla aut do 2,5 T, a przede wszystkim Pogotowia i Policji, może w ramach Budżetu Obywatelskiego, Mam nadzieję, że radny Andrzej Tomczyński załatwi ten temat. wymagający niewielkiego nakładu. Spacerowiczom polecam widok od strony Cerkwi na pld. wsch Elbląg. .Dobrze, że przypomnieliście, ten niedoceniany i trochę zapomniany fragment miasta.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    20 4
    (2014-11-02)
  • Sam chodziłem na piwo ze szkoły za cmentarz na wzgórze, piliśmy tam na skarpie ale kultura była - nie wiem czy było to złe lubiłem tam chodzić bardzo fajne i "tajemnicze miejsce", ten dąb nie wiem który to jest :) ale będzie trzeba się tam przejść na cmentarz i się rozejrzeć.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    9 0
    okoniowaty(2014-11-02)
  • Pod dąb Napoleona ? Można swobodnie iść pod pocztę główną. Tam nie tylko stał Napoleon ale napewno noclegował. Jak płacisz rachunki pomyśl : może w tym miejscu stało jego łózko :)
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    2 1
    abco(2014-11-02)
  • Tak Tak ale to nie wasza historia Elblaga
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    5 3
    job(2014-11-02)
  • "To z tego miejsca Napoleon miał w czasie jednej z trzech wizyt obserwować paradę wojsk francuskich po obecnej al. Grunwaldzkiej" Miał obserwować czy obserwował paradę ? Jeżeli miał obserwować to mogło się zakończyć tylko na zamiarze obserwowania i w konsekwencji mógł nie obserwować. Ja też miałem kiedyś puścić bąka a zamiast tego aż mi wstyd pisać co wyszło. :-D
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    3 5
    MiałMiećaANieMa(2014-11-02)
  • Małe sprostowanie. Naprzeciw poczty jest okazały dąb, ale zasadzony w latach trzydziestych XIX wieku, a więc już po śmierci Napoleona która nastąpila w 1821 roku.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    3 0
    Zachariasz(2014-11-03)
  • Ale przecież tam, z górce są 2 cmentarze? Źle zrozumiałem tekst, czy o tym przy skrzyżowaniu z Bema nawet nie wspomniano? :/
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    2 0
    zaciekawiony(2014-11-03)
  • wspomniano
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    0 0
    (2014-11-04)
Reklama