Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies.
Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza zgodę na zapisywanie ich w pamięci urządzenia. Proszę zapoznać się z informacją na temat cookies stosowanych na naszej stronie.
Wtorek 24-10-2017, imieniny Antoniego, Marcina
 
Rek

UWAGA!

Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Na osiedlu

Gospodarka

Społeczeństwo

Kultura

Sport

Na uczelniach

Zbrodnia i kara

Prasówka

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Dawny Elbląg

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

Przyjaźń polsko-amerykańska Przyjaźń polsko-amerykańska

Historia okolic Elbląga: Kępiny Wielkie i Małe (odc. 77)

 
Elbląg, Historia okolic Elbląga: Kępiny Wielkie i Małe  (odc. 77) Jeden z wiatraków odwnianiających dawniej Żuławy (fot. archiwum autorA)
Rek

W dzisiejszym odcinku „Historii okolic Elbląga” odwiedzamy Kępiny – i te Wielkie, i te Małe i kilka innych okolicznych miejscowości. Karol Wyszyński, przewodnik elbląskiego PTTK przypomina także, jak powstały Żuławy Wiślane.

Kępiny Wielkie
     To wieś położona nad Nogatem, w powiecie i gminie Elbląg na terenie Żuław Elbląskich. Do 1945 r. nosiła nazwę Zayerniederkampen. Powstała na terenie, na którym istniały wcześniej mokradła. W 1741r. pruski intendent Jacob Heinrich Poehlin osuszył je i zagospodarował. W 1945 roku wycofujące się wojska niemieckie wysadziły wały i Kępiny Wielkie oraz okolice ponownie znalazły się pod wodą. Kolejny proces osuszania trwał do 1950 r.
     To właśnie w Kępinach Wielkich funkcjonował do 2012 roku prom Wacław II, który transportował mieszkańców i turystów przez Nogat. Starostwo zrezygnowało z jego eksploatacji ze względu na wysokie koszty utrzymania. Prom przekazano gminie Nieszawa, gdzie działa do dzisiaj. Jednostka została zbudowana w 2000 r. w stoczni elbląskiej, prom „wystąpił” też w filmie „Świadek koronny”.
     
     Batorowo i Cieplicówka
     
Do 1945 r. częścią Kępin Wielkich były obecne wsie: Nowe Batorowo i Batorowo, leżące nad rzeczką Cieplicówką, wschodnim ramieniem ujściowym Nogatu. Jej długość to nieco ponad 7 km, nie jest niestety to ramię żeglowne. Rzeczka oraz przyległy do niej rejon należy do obszaru chronionego krajobrazu rzeki Nogat, jednocześnie graniczy z rezerwatem przyrody „Ujście Nogatu”.
     
     Kępiny Małe
     
Znajdują się już na terenie województwa pomorskiego, w gminie Nowy Dwór Gdański. Do 1945 r. również nosiły nazwę Zayerniederkampen (tak jak Kępiny Wielkie). W latach 1920-1939 wchodziły w skład Wolnego Miasta Gdańska (Freie Stadt Danzig). Do niewątpliwych zabytków wsi należy zaliczyć dawny menonicki cmentarz i znajdujący się w pobliżu jeden z największych jesionów na Żuławach.

  Karczowiska Górne - domek dróżnika przejazdu kolejowego i tabliczka pokazująca poziom wody po powodzi z 1888 r. (fot. autor) Karczowiska Górne - domek dróżnika przejazdu kolejowego i tabliczka pokazująca poziom wody po powodzi z 1888 r. (fot. autor)


     
     Wyjątkowe Żuławy
     
Wszystkie wspomniane dzisiaj miejscowości znajdują się na Żuławach Elbląskich, które są częścią Żuław Wiślanych, powstałych wskutek stopniowych nanosów zamulających ujście Wisły i deltę o podstawie zwróconej w kierunku Zatoki Gdańskiej. Znajdowane tu ślady osadnictwa sięgają czasów do 2500 lat p.n.e. Później stopniowo człowiek wydzierał wodzie powstałe tu pola zwane polderami. Do rozwoju tych terenów przyczynili się najbardziej osadnicy z terenów obecnej Holandii (XVI wiek), których zwano olendrami albo mennonitami. Przyniesione przez nich stamtąd doświadczenia oraz technika odwadniania terenów depresyjnych (położonych poniżej poziomu morza) spowodowała, że na Żuławach powstały bogate ziemie uprawne.
     Żuławy można podzielić na: Gdańskie (zwane kiedyś Danziger Werder) - rozciągają się od Mierzei Wiślanej do Pojezierza Starogardzkiego i Pojezierza Kaszubskiego; Żuławy Wielkie (Gross Werder) podzielone na Żuławy Malborskie (Gross Marienburger Werder) leżące w granicach Wisły i Nogatu, Małe Żuławy Malborskie (Kleine Marienburger Werder)w granicach miejscowości Oleśno, Ząbrowo, Kukułka do Pojezierza Iławskiego. I w końcu Żuławy Elbląskie, położone powyżej Małych Żuław Malborskich i na wschód od Nogatu do Wysoczyzny Elbląskiej i Równiny Warmińskiej. Granice pomiędzy Żuławami należy traktować jako umowne.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
  • Kanał cieplicówka, a nie rzeczka. Autor zapoznaj się bardziej.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    5 3
    Pasjonat(2017-10-08)
  • @Pasjonat - Pasjonatowi polecam korzystanie też z Wikipedii, w moim posiadaniu jest kata pocztowa beznaczkowa z portem Elbląskim gdzie nadbrzeże rzeki Elbląg określono jako kanał portowy, to trochę zbyt skomplikowane określenie.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    1 0
    autor(2017-10-08)
  • @autor - Polecam wykaz nazw geograficznych Polski, tam figuruje Kanał Cieplicówka.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    2 0
    rath(2017-10-08)
  • madziulka oj.. Batorowo leży nad rzeką Elbląg... Radziłabym przed opublikowaniem artykułu dokładniej zapoznać się i z historią i topografią terenu???? Jeśli chodzi o prom na Nogacie to niestety straciliśmy jedną z atrakcji...
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    7 0
    madziulka(2017-10-08)
  • madziulka Kępiny Wielkie nosiły nazwę Zeyerniederkampen...
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    4 0
    madziulka(2017-10-08)
  • Popatrz na mapę, nad rzeką Elbląg - dokładnie nad jej ujściem jest kolonia Nowe Batorowo (przez nas wędkarzy potocznie zwane Batorowem), dalej w stronę Nogatu masz Batorowo i nad odnogą Nogatu (nie wiem jak się nazywa ta odnoga), jest Nowe Batorowo.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    0 0
    (2017-10-08)
  • Szkoda tych wiatrakow ! takie ladne byly ! ten w wikrowie sie spalil.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    4 0
    akbgzulawy(2017-10-08)
  • Co oni przed wojną robili, że ten kanał na zdjęciu jest taki czysty i zadbany. Wtedy nie rosły chaszcze? Może ktoś mnie oświeci.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    5 0
    (2017-10-08)
  • Mieli na to środki i czas. Obecnie Żuławy są w znacznej części utrzymywane tylko tam gdzie jest to na gwałt potrzebne, po co komu jeden z wydajniejszych spichlerzy Europy.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    4 0
    (2017-10-08)
  • Gdyby wszystkie kanały na polderach były tak zadbane jak na tych zdjęciach, tak jak na to zasłużyły, to zjawisko podtopień i zalanych pól miało by znacznie mniejszy wymiar niż obecnie. Kilometry dużych głębokich i drożnych kanałów świetnie zbierają wodę ale również pełnią funkcję swego rodzaju zbiornika retencyjnego, w razie kryzysu można tam spuścić ogromną ilość wody, przepompować dalej itd. Ale dziś okazuje się że nie ma na to środków ani czasu, a kiedyś nie było koparek itp.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    4 0
    jamjestpantwoj(2017-10-08)
  • Prom w Nieszawie miał działać, ale słabo to wygląda. Nie działa, nie pływa, wygląda jak wyrzucona na brzeg ryba :-( www.fotosik.pl
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    3 0
    MARECKY(2017-10-08)
  • w tym momencie mozna ładnie wypunktować jurka motorowke i zalozyc mu gilotyne na szyje- ten nierob, lanser karierowicz samozwanczy wodniacki autorytet nie zrobil nic w sprawie promu w kepinach wielkich. tym samym przyczynil sie do jego likwidacji. nie zrobil i nie robi takze nic aby poprawic stan rz elblag, oraz zadbac o stan kanałów na zuławach. jedyne co robi ten wichrzyciel to pluje jadem na pis i jezdzi do krynicy szczuc na pis oraz przedstawia minusy przekopu przez mierzeje.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    4 0
    opus(2017-10-09)
Reklama