Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies.
Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza zgodę na zapisywanie ich w pamięci urządzenia. Proszę zapoznać się z informacją na temat cookies stosowanych na naszej stronie.
Czwartek 18-01-2018, imieniny Małgorzaty, Piotra
 
Rek

UWAGA!

Historia okolic Elbląga: Kwidzyn (odcinek 13)

 
Elbląg, Historia okolic Elbląga: Kwidzyn  (odcinek 13) Widok na kwidzyński zamek (fot. autor)
Rek

W dzisiejszym odcinku „Historii okolic Elbląga” zapraszamy do Kwidzyna, w którym można znaleźć wiele śladów ważnych historycznych wydarzeń. Opowiada o nich Karol Wyszyński, przewodnik elbląskiego PTTK.

Położony nad Liwą Kwidzyn w latach 1975-98 należał do województwa elbląskiego. Dzisiaj jest miastem powiatowym w województwie pomorskim.
     
     Marienwerder i błogosławiona Dorota
     
Zapisy kronikarskie odnotowują istnienie w tym miejscu grodu pomezańskiego już w XI w., nosił wówczas nazwy Quedin, Quedino, Quedzyn. Osada prawdopodobnie została zniszczona podczas walk w tym czasie i ponownie założona przez Zakon Krzyżacki w 1233 r. przez mistrza Hermana von Balka, założyciela Elbląga. Prawa miejskie Kwidzyn uzyskał w latach 30. XIII w.
     W 1234 r. w czasie pierwszego powstania pruskiego (1242-1249) miasto zostało zniszczone, po czym odbudowane, ponownie lokowane w 1336 r., przyjmując nazwę Marienwerder, a w zapiskach występowało jako Insula Sanctae Mariae. Nazwa Marienwerder obowiązywała do 1945 r., choć w języku polskim określano miejscowość jako Kwidzyn i po 1945 r. tę właśnie nazwę przyjęto. W okresie międzywojennym i w latach 1945-48r zapis nazwy brzmiał Kwidzyń. Zapewne dlatego do dzisiaj wiele osób błędnie ją odmienia, mówiąc o tym, że byli w „Kwidzyniu”. Prawidłowa forma to oczywiście „w Kwidzynie”.
     W latach 1285-1587 miejscowość była siedzibą biskupstwa pomezańskiego, zostało utworzone w 1234 r. Po sekularyzacji państwa krzyżackiego biskup pomezański oraz sambijski ogłosili agendę „Artikel der Ceremonien und anderen kirchenordung”, gdzie wszelki obrządek wraz z czytaniem Pisma Świętego miał odbywać się w języku niemieckim. Po pokoju toruńskim (1466 r.) Kwidzyn pozostał w granicach Prus Książęcych, choć mieszkańcy brali aktywny udział w zawiązaniu Związku Pruskiego.
     W klasztorze w Kwidzynie zmarła błogosławiona Dorota z Mątów. Była córką osadników z terenu obecnej Holandii, została żoną gdańszczanina Alberta, którego dziś moglibyśmy określić z charakteru jako „damski bokser”. Miała z nim pięcioro dzieci, które zmarły w wyniku zarazy. Oboje po utracie dzieci zaczęli pielgrzymkę po świętych miejscach, po śmierci męża Dorota wstąpiła do klasztoru. W 1391 r. przybyła do Kwidzyna, a od swego spowiednika, który uznał ją za mistyczkę, uzyskała zgodę na pozostanie rekluzą, czyli zakonnikiem, który ma stały zakaz opuszczania celi, w skrajnym przypadku jest zamurowywany w celi aż do śmierci. Błogosławiona Dorota zmarła, zamurowana w celi, w 1394 r.
     W katedrze pochowano także biskupów pomezańskich oraz wielkich mistrzów krzyżackich, których nie chciano pochować w Malborku, a byli to: Werner von Orseln, Ludolf König i Heinrich von Plauen. Ten ostatni, będąc komturem Świecia, po klęsce krzyżaków pod Grunwaldem udał się szybko do Malborka i obronił go przed polskimi wojskami.
     Świątynia, którą dzisiaj opiekują się franciszkanie, jest częścią zespołu zamkowo-katedralnego. Przez kolejne stulecia zamek był wielokrotnie niszczony i przebudowywany. W 1798 roku podjęto decyzję o rozbiórce dwóch skrzydeł zamkowych: wschodniego i najbardziej reprezentacyjnego południowego, by z pozyskanego materiału wybudować osobny budynek. Dopiero 50 lat później zaprzestano dewastacji zamku i rozpoczęto prace rekonstrukcyjne. We wnętrzach zamku aż do 1935 roku działał sąd i więzienie. W 1936 r. budowla stała się siedzibą szkoły Hitlerjugend. Po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną, zamek w odróżnieniu od Starego Miasta, szczęśliwie uniknął poważniejszych zniszczeń. W 1949 r. obiekt przejęło Ministerstwo Kultury i Sztuki, urządzając w nim muzeum, które funkcjonuje do dzisiaj. 
     
     Plebiscyt i Gimnazjum Polskie
     
W 1920 r. Kwidzyn był siedzibą Międzysojuszniczej Komisji Plebiscytowej, która mieściła się w ówczesnej siedzibie Ziemstwa, a obecnym budynku sądu. Polskich działaczy plebiscytowych oraz sam plebiscyt upamiętnia tablica na gmachu sądu. Konsulem polskim w Kwidzynie był wówczas Tadeusz Gniazdowski, mąż Heleny Sierakowskiej. O tragicznych losach tej rodziny pisałem w poprzednim odcinku. Warto dodać, że budynek sądu pochodzi z lat 1864-1866, projektował go Gustaw Reinchert.  

  Armaty  na dziedzińcu zamku, zdobyte  przez Prusaków w czasie wojny francusko-pruskiej (fot. autor) Armaty na dziedzińcu zamku, zdobyte przez Prusaków w czasie wojny francusko-pruskiej (fot. autor)


     W Kwidzynie tuż przed II wojną światową z inicjatywy miejscowych Polaków pobudowano Gimnazjum Polskie. Budynek został oddany w listopadzie 1937 r., jego projektantem był Ernst Fechner. Była to najlepiej wyposażona szkoła w Prusach Wschodnich z programem nauczania języka polskiego i internatem. Maksyma szkoły to łacińskie powiedzenie „Non scholae, sed vitae discimus“ (Uczmy się nie dla szkoły, lecz dla życia). Niemcy zamknęli ją w sierpniu 1939 r. Nauczycieli i uczniów wywieziono w rejon Królewca, następnie nauczyciele trafili do obozów koncentracyjnych, starsi uczniowie zostali wcieleni do Wehrmachtu, a młodsi zwolnieni do domu. Po 1945 r. tradycje szkoły kontynuuje Liceum Ogólnokształcące któremu nadano imię byłego dyrektora dr. Władysława Gębika.
     Jednym z charakterystycznych miejsc Kwidzyna są także zakłady celulozowo-papiernicze. Dzisiaj należą do amerykańskiego koncernu, powstały jako zakłady państwowe w 1982 r.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
..., a moim zdaniem
Pokazuj od
najnowszych
  • Bł. Dorota miała dziewięcioro dzieci. W czasie panującej w 1373 roku epidemii zmarło troje, a w 1382,również w wyniku zarazy - pięcioro.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    KOREKTOR(2016-07-17)
  • Okolice Elbląga to raczej Raczki Elbląskie. .Milejewo Ale Kwidzyn? Ale niech tam. .:-))(
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    2 0
    End2(2016-07-17)
  • LO w Kwidzynie-moja cudowna szkoła średnia, piękne lata. .. , a kwidzynianie nie byliby się uszczęśliwieni, że potraktowano ich jako okolice Elbląga. Czuli się w województwie elbląskim tak samo paskudnie, jak elblążanie dziś w woj. warmińsko-mazurskim.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    1 2
    (2016-07-17)
Reklama