Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies.
Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza zgodę na zapisywanie ich w pamięci urządzenia. Proszę zapoznać się z informacją na temat cookies stosowanych na naszej stronie.
Czwartek 23-11-2017, imieniny Klemensa, Adeli
 
Rek

UWAGA!

Zamknij Zamknij
Rek
Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Na osiedlu

Gospodarka

Społeczeństwo

Kultura

Sport

Na uczelniach

Zbrodnia i kara

Prasówka

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Dawny Elbląg

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

11.11.2017 11.11.2017

Historia okolic Elbląga: Lisewo Malborskie (odcinek 26)

 
Elbląg, Historia okolic Elbląga: Lisewo Malborskie  (odcinek 26) Zniszczone mosty przez Wisłę (fot. archiwum autora)
Rek

W naszym cyklu „Historia okolic Elbląga” odwiedzamy Lisewo Malborskie. Wieś zyskała na znaczeniu po wybudowaniu połączenia kolejowego między Tczewem a Malborkiem. Dzisiaj można tu podziwiać nie tylko kolejowe mosty, ale także XV-wieczny kościół. Po okolicy oprowadza przewodnik elbląskiego PTTK Karol Wyszyński.

Lisewo Malborskie położone jest obecnie w województwie pomorskim, powiecie malborskim, w latach 1975-1998 administracyjne należało do woj. elbląskiego. Do 1945r. miejscowość nosiła nazwę Lissau.
     Akt lokacyjny wsi pochodzi z 1321 r. W 1455 r., a wiec podczas wojny trzynastoletniej, spalili ją gdańszczanie, potem należała potem do Prus Królewskich. Dwukrotnie swój obóz rozbił tutaj król szwedzki Gustaw Adolf przed atakiem na Tczew - w 1626 i 1629 roku.
     
     Jak to z mostami było
     
Miejscowość zyskała na znaczeniu po wybudowaniu połączenia kolejowego na trasie Tczew – Malbork. Most kolejowo-drogowy (potem już tylko drogowy) przez Wisłę powstawał w latach 1850-1857. Drugi most – kolejowy dwutorowy - został pobudowany w latach 1888-1891.
     Do 1929 r. na pierwszym moście znajdowały się dwa portale, od strony Tczewa przedstawiały scenę otwarcia mostu przez Fryderyka Wilhelma II, a od strony Lisewa podbój Litwy przez zakon krzyżacki. Wykonanie tego dzieła inżynierskiego zlecono Carlowi Lentzowi, Rudolfo Eduardowi Schinzowi i Friedrichowi Augustowi Stülerowi, ten ostatni odpowiadał za budowę wież ozdobnych. Powstały most był w tym czasie najdłuższą budowlą w Europie. Ze względu na wzrost ciężarów pociągów wzmocniono go w 1908 r.
     Zanim powstały mosty, przeprawa przez Wisłę bardzo często była niemożliwa z powodu wysokiego stanu wody. Ludwig Passarge w publikacji „Z wiślanej delty Tczew, Gdańsk, Żuławy, Malbork Szkice z podróży 1856” podaje, że jeden z pruskich oficerów spóźnił się na własny ślub o kilka tygodni, bo oczekiwał na dogodną przeprawę, udając się do Prus Wschodnich.

  Kościół w Lisewie Malborskim przed laty (fot. archiwum autora) Kościół w Lisewie Malborskim przed laty (fot. archiwum autora)


     1 września 1939 roku wojska niemieckie próbowały opanować mosty, zaminowane wcześniej przez polskich żołnierzy. W tym celu najpierw Stukasy startujące z Elbląga dokonały nalotu bombami odłamkowymi mostów, aby pozrywać przewody zaminowania, jednak polscy saperzy zdołali je naprawić. Niemcy użyli też podstępu. Zamiast normalnego pociągu puścili po torach pociąg z żołnierzami. Polacy odkryli podstęp i nie otworzyli bram kolejowych, wywiązała się walka. Godzinę później do Polaków dotarł rozkaz o wycofaniu się i wysadzeniu mostów. Na drugi dzień Niemcy zdobyli Tczew i odbudowali mosty, by je wysadzić w 1945 roku, gdy wycofywali się przed nacierającymi wojskami Armii Czerwonej.
     Odbudowano je całkowicie dopiero w 1959 r.
     Warto dodać, że w Lisewie do końca XIX wieku funkcjonowała kolej wąskotorowa.
     
     Wyjątkowy kościół
     
Kościół w Lisewie Malborskim zaliczany jest do najcenniejszych zabytków Żuław. Powstał w XV w., był wielokrotnie przebudowywany. Wieża kościoła, murowano-drewniana, pochodzi z XVII wieku (w XIX została przebudowana), jest zakończona ośmioboczną altaną, z hełmem z chorągiewką, na której widnieje data 1818.
     Kościół szczególnie ucierpiał podczas wojny polsko-szwedzkiej w latach 1600-1611. W jego północnej ścianie znajduje się ossuarium, czyli pomieszczenie, w którym umieszczono szczątki zmarłych, przeniesione przy okazji likwidacji starego cmentarza.
     Ołtarz zdobi od dołu obraz przedstawiający koronację Mikołaja, a u góry św. Magdalenę oraz figury Piotra i Pawła. Ambona i chrzcielnica są bogato rzeźbione.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
  • Kto to pisał ? Bardzo chaotycznie i beż żadnego stylu, dziecko z gimnazjum ? Najlepszy jest fragment : " Na drugi dzień Niemcy zdobyli Tczew i odbudowali mosty, by je wysadzić w 1945 roku" co to jest ?
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    14 2
    (2016-10-16)
  • Taki cytat dla Ciebie: "Krytyk i eunuch z jednaj są parafii, każdy wie jak, lecz żaden nie potrafi. "
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    3 5
    (2016-10-16)
  • A to cytat dla Ciebie " Prawdziwa cnota krytyki sie nie boi " i " Jeśli już coś robisz, rób to dobrze ";) a do autora, kolej wąskotorowa w Lisewie działała prawie do końca XX wieku a nie XIX;)
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    8 0
    (2016-10-16)
  • Fajnie by było gdyby od razu dodać kilka słów o mostach kolejowym i drogowym w Malborku które na archiwalnych zdjęciach czasami są mylone z tymi koło Tczewa.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    (2016-10-17)
  • Do Lisewa jeździła też wąskotorówka z Nowego Dworu i Stegny, był to jeden z kilku punktów stycznych z normalnotorową koleją. W tej chwili ogryzek tej linii jest rozbierany.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    2 0
    wiadomo(2016-10-17)
  • No cóż. .. na tabliczce umieszczonej na kościele Św. Mikołaja w Lisewie Malborskim widnieje data 1316 r. jako rok powstania świątyni i zdecydowanie jest to wiek XIV a nie XV. Autorowi radzę wrócić do szkoły podstawowej i się douczyć (wąskotorówka też swój żywot zakończyła pod koniec ub. wieku, czyli jakby nie patrzeć był to wiek XX).
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    JM(2017-09-06)
Reklama