Poniedziałek 10-12-2018, imieniny Bogdana, Julii
 
Rek

UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później
Zamknij Zamknij
Reklama w Elblągu
Rek

Historia okolic Elbląga: Mokajny i Topolno Wielkie (odc. 87)

 
Elbląg, Historia okolic Elbląga: Mokajny i Topolno Wielkie  (odc. 87) Tak przed wojną wyglądał dwór w Topolnie Wielkim (fot. archiwum autora)
Rek

Kontynuujemy naszą wędrówkę po miejscowościach gminy Rychliki. Tym razem Karol Wyszyński, przewodnik elbląskiego PTTK, przytacza ciekawostki związane z wsiami: Mokajny i Topolno Wielkie.

Mokajny
     W okolicy Mokajn odkryto wiele grodów dawnych Prusów, a także pozostałości dwóch drewnianych pomostów, ułatwiających przejazd przez podmokłe tereny Dzierzgonki. Innym dowodem na kontakty handlowe i trakt handlowy zwany „Szlakiem Bursztynowym” było znalezienie w drugiej połowie XIX w. prawie 130 ułamków monet arabskich pochodzących z różnych mennic. Znalezisko to znajdowało się kiedyś w zbiorach rodu Dohnów w Słobitach.
     W pobliżu Mokajn odbyła się w 1235 r. zimowa bitwa na rzeką Dzierzgonią (Sirgune).Było to starcie podczas wyprawy krzyżowej przeciwko Prusom. Po stronie krzyżackiej, dowodzonej przez Hermanna von Balka (mistrza krajowego, założyciela Chełmna, Torunia i Elbląga) wzięły udział polskie oddziały, pod dowództwem Konrada Mazowieckiego, jego syna Kazimierza Kujawskiego, Henryka Brodatego, jego syna Henryka Pobożnego, Władysława Odońca oraz księcia Świętopełka i jego syna Sambora. Prusowie ponieśli klęskę.
     Mokajny zostały założone w 1355 r., kiedy to komtur Dzierzgonia Werner von Rumdorff przekazał niejakim Stefanowi i Clausowi 16 mórg w tej okolicy (jedna morga to nieco ponad 0,5 ha). Początkowo pruska wieś czynszowa stała się dobrami rycerskimi, pod koniec XVIII w. był tu folwark szlachecki, od polowy XIX w. należący do dóbr Dohnów ze Słobit. Po 1945 r. osiedliła się tu głównie ludność pochodzenia ukraińskiego, przesiedlona w ramach akcji „Wisła”.
     Wieś na przestrzeni wieków nosiła różne nazwy: Mokaym, Strochisnest i do 1945 r. Strochnest. Po 1945 r. tymczasowo była nazywana Bocianowem, następnie ustalono nazwę Mokajny, nawiązują do historycznego określenia „Mokaym”.
     
     Topolno Wielkie
     
Pierwsza pisemna informacja o Topolnie Wielkim pochodzi z 1582 r., mówi o prawach Fabiana von Zehmena do kilku miejscowości, wśród których wymienione jest i Topolno.
     W 1629 r. polscy maruderzy podczas wojny z Szwecją dokonali rabunku w Topolnie.
     W latach 60. XIX w. ówczesny właściciel dóbr postawił tu młyn wodny.
     Właścicielem osady od końca XIX wieku był William Schmidt, nabył majątek od późniejszego generała Adolfa von Bessera (1854-1919). Pod koniec XIX w. wzniesiono tu okazały dwór o powierzchni prawie 900 m kw. 

  Droga do Topolna Wielkiego przed wojną (fot. archiwum autora) Droga do Topolna Wielkiego przed wojną (fot. archiwum autora)


     Następnie (od 1929 r.) właścicielem majątku (do 1945 r.) był Maksymilian Worczewski wraz z żoną. W okresie II wojny światowej odnotowano pobyt na terenie tak osady jak i majątku Worczewskch dziewiętnastu pracowników przymusowych z Polski, pięciu jeńców francuskich, a pod koniec wojny dołączyło do nich kilkunastu jeńców włoskich. Po 1945 r. przez pewien czas majątkiem zarządzała Armia Czerwona, po czym powstał tu PGR, który funkcjonował do 1990 r.
     Obecnie we wsi znajdują się ruiny pałacu, który spłonął dwukrotnie z niewiadomych powodów w 1995 r., będąc już prywatną własnością. Do dzisiaj zachował się też zaniedbany park krajobrazowy z drzewostanem z tamtego okresu (niektóre drzewa liczą ok. 250 lat), stawami i przepływającym strumykiem Topolka. W parku oprócz rodzimych gatunków drzew znajdują się też sosna wejmutka, kasztanowiec biały, orzech czarny, daglezja zielona.
     Do 1945 r. miejscowość nosiła nazwę Gross Tipeln, po 1945 r. przyjęła obecną nazwę.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
..., a moim zdaniem
Pokazuj od
najnowszych
  • Nie bylo nazwy wsi " Strochisnest i do 1945 r. Strochnest. Po 1945". Chyba chodzi o Storchnest.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    2 0
    elb2010(2017-12-17)
  • A tu znowu WyKa pisze: " Do 1945 r. miejscowość nosiła nazwę Gross Tipeln, po 1945 r. przyjęła obecną nazwę. " Oryginalnie pisano Topolno Wielkie [tɔˈpɔlnɔ ˈvjɛlkʲɛ] (German: Groß Tippeln) lub bez Umlautu Gross Tippeln.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    1 1
    elb2010(2017-12-17)
  • Turystyka boglaby być na topie w zimie szklanki narciarskie i. Stoki z wyciągami latem wycieczki!!!!!
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    3 2
    (2017-12-17)
  • urodzilam sie w tej miejscowosci w 1953 roku-katrin-rodzice mieli gospodarstwo.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    1 0
    (2017-12-17)
  • Pracowity Pan Karol pogubił się nieco. [1] - Nazwa urzędowa to Mokajmy. .. .[2] Komtur z Dzierzgonia nazywał się Werner von Russdorf. ..
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    4 0
    erg.(2017-12-18)
  • Przyczyną pożarów było podpalenie. W obydwu akcjach gaśniczych brałem udział i czuć było zapach benzyny.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    3 0
    Eks-strażak(2017-12-18)
  • Tak na marginesie tych opowieści: "W styczniu 1945 roku w Mokajnach doszło do jednej z tysięcy wojennych tragedii, które niemalże symbolizowały ten krwawy czas. Miejscowi, którzy zbyt długo zwlekali z opuszczeniem wsi, zostali dosłownie rozjechani przez sowieckie czołgi. "
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    (2017-12-29)
Reklama

To kupisz w pasażu portElu

Podpis elektroniczny zestaw na 2 lata (bez czytnika)
Czytnik kart kryptograficznych
Hosting WWW BIZNES
Podpis elektroniczny zestaw na 1 rok