Sobota 17-11-2018, imieniny Elżbiety, Samueli
 
Rek

UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później
Zamknij Zamknij
Reklama w Elblągu
Rek
Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Sport

Gospodarka

Na osiedlu

Społeczeństwo

Na uczelniach

Kultura

Zbrodnia i kara

Dawny Elbląg

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Prasówka

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

Dary lasu8 Dary lasu8

Historia okolic Elbląga: Pierzchały (odc. 60)

 
Elbląg, Historia okolic Elbląga: Pierzchały  (odc. 60) Budynek siłowni elektrowni wodnej w Pierzchałach, stan przed wojną (fot. archiwum autora)
Rek

W dzisiejszym odcinku „Historii okolic Elbląga” odwiedzamy Pierzchały i jezioro, przy którym znajduje się ta mająca długą historię wieś. Oprowadza jak co tydzień Karol Wyszyński, przewodnik elbląskiego PTTK.

Pierzchały to osada położona w powiecie braniewskim, w gminie Płoskinia. W pobliżu znajduje się jezioro Pierzchalskie, o czym poniżej. Po raz pierwszy odnotowana 1296 r., od 1311 r. weszła w skład dominium biskupiego. W połowie XIV w. na krótko działała tu kapituła kolegiacka – jest to jedna z odmian kapituły czyli organu kolegialnego, ale ma tylko charakter tytularny.
     Do 1945 r. wieś nosiła miano Petellkau.
     
     Magazyn w kościele
     
W Pierzchałach znajduje się kościół pw. św. Małgorzaty, w chwili powstania był pod wezwaniem Najświętszej Mari Panny. Jest to budowla gotycka z wieżą po stronie zachodniej. Wieża stoi na podmurówce kamiennej, jej dolna część jest wykonana z cegły a górna jest drewniana z czterospadowym dachem. Istniejące kaplice powstały nieco później niż budynek świątyni. W średniowieczu świątynia w Pierzchałach była miejscem pielgrzymek.
     W czasie walk w 1945 r. kościół ucierpiał, a po wojnie aż do do 1989 r. budowla pełniła funkcję magazynu PGR, został znacznie przebudowana, a potem zdewastowana. W 1999 r. świątynia w tym miejscu została ponownie konsekrowana.
     Przed wojną w kościele istniały dwa barokowe ołtarze i ambona, we wnętrzach były także gotyckie malowidła apostołów (odkryto je w końcu XIX w. podczas remontu), tryptyk przedstawiający Marię z Dzieciątkiem, św. Magdalenę, św. Jana Chrzciciela i apostołów oraz malowane sceny pasyjne. Tryptyk ten wykonano w XVI w. w Elblągu.
     Obrazy ołtarza głównego były dziełem Jerzego Pipera z Lidzbarka Warmińskiego, przedstawiały Zwiastowanie, Nawiedzenie, sceny z życia Maryi oraz jej koronacje. Ocalała do dzisiejszych czasów tylko jedna kwatera, która znajduje się w Muzeum Okręgowym w Toruniu.
     
     Jezioro i hydrozespół
     
W pobliżu miejscowości znajduje się zaporowe jezioro nazywane Pierzchalskim. Powstało ono na biegu rzeki Pasłęki w latach 1913-16, jako zbiornik na potrzeby elektrowni wodnej, który zasilał w energię zakłady Schichaua w Elblągu. By mógł powstać, usypano wał ziemny o długości prawie 300 metrów, a projekt opracowała niemiecka firma Voit z Heidenheimu.
     Wodę z jeziora do elektrowni doprowadza kanał o długości 1200 metrów. W budynku umieszczonym w poprzek kanału znajdują się mechanizmy napędowe wykonane w firmie

  Przedwojenne zdjęcie kościoła w Pierzchałach (fot. archiwum autora) Przedwojenne zdjęcie kościoła w Pierzchałach (fot. archiwum autora)

Schichaua oraz elementy elektryczne, w tym generatory, wykonane w firmie Simens, były tu także mieszkania dla pracowników, obsługujących elektrownię. Trzy hydrozespoły napędzają turbiny systemu Francisa (James B. Francis żył w latach 1815-1892). Elektrownia rozpoczęła pracę w 1916 r. i działa do dzisiaj. W czasie działań wojennych w 1945 r. nie doznała zniszczeń.
     Na jeziorze Pierzchalskim znajdują się dwie wyspy. To też doskonałe miejsce do wędkowania.
     
     Kierpajny Wielkie
     
Jest to osada położona w powiecie braniewskim, w gminie Pieniężno. Początki historii tej miejscowości sięgają końca XIII w. Do 1945 r. miejscowość występowała pod nazwą Gross Körpen. Początkowo własność rycerska, w końcu XVIII w. stała się majątkiem ziemskim.
     Zachowany budynek dawnego dworu pochodzi z końca XVIII w. Posiadaczami majątku były różne rody, wskazują na to również zachowane herby, jeden z nich wskazuje na związki z rodem zu Dohna.
     Po wojnie budynek dworu należał do PGR-u, obecnie jest własnością prywatna. Obok dworu jest park, również obecnie będący własnością prywatną. Obok drzew popularnie u nas występujących znajdują się też okazy takie jak choina kanadyjska czy buk czerwonolistny.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
Reklama

To kupisz w pasażu portElu

Pieczątki Firmowe
Kalendarz Książkowy A5 Firmowy
Kalendarz Książkowy z Grawerem
Kalendarz Książkowy z Grawerem