Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies.
Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza zgodę na zapisywanie ich w pamięci urządzenia. Proszę zapoznać się z informacją na temat cookies stosowanych na naszej stronie.
Wtorek 24-04-2018, imieniny Grzegorza, Horacego
 
Rek

UWAGA!

Zamknij Zamknij
Rek

Historia okolic Elbląga: Prabuty (odcinek 14)

 
Elbląg, Historia okolic Elbląga: Prabuty  (odcinek 14) Główny budynek szpitala w Prabutach przed 1945 r. (fot. archiwum autora)
Rek

Prabuty są znane ze szpitala, leczącego choroby płuc. Z miastem wiąże się jednak wiele ciekawych historii, które w kolejnym odcinku naszego cyklu przybliży Karol Wyszyński, przewodnik elbląskiego PTTK.

Prabuty w latach 1975-1998 leżały w województwie elbląskim, obecnie – w pomorskim. Miasto (prawa miejskie od 1285 r.) jest położone na terenie Pomezanii, nad jeziorem Liwieniec i w pobliżu jeziora Dzierzgoń. To właśnie tutaj znajdował się pruski gród obrony Resin (Resyn, Rezja), który w 1236 r. zdobyli Krzyżacy dowodzeni przez margrabiego Henryka Wspaniałego z Miśni. Na przestrzeni wieków osada miała różne nazwy: Resin, Resia, plebano de Resya, Rysen. Resitten, Prabuth, Prabuti, Preybuth, Prabutas, Preibutas, Zabrzesno, a przed II wojną światową -Riesenburg (Riese – znaczy olbrzym, Burg – gród), do dzisiaj w herbie miasta znajduje się olbrzym z maczugą.
     
     Fontanna z Berlina
     
Po zniszczeniu pruskiego grodu Krzyżacy zbudowali drewniany zamek. W 1255 r. miejscowość przeszła na własność biskupstwa pomezańskiego, utworzonego w 1250 r. W 1277 r. powstał zamek murowany.
     W połowie XIV w. w Prabutach wybudowano synagogę, a na przełomie XIII/XIV w. kaplicę zamkową pw. Najświętszej Marii Panny. Po reformacji nazywano ją kościołem polskim, służyła bowiem katolickim wyznawcom zamieszkującym miasto i okolice. Do dzisiaj zachował się dawny barokowy wystrój świątyni, a także cytaty z Pisma Świętego w języku polskim i niemieckim.
     Na początku XIV w. w Prabutach powstała szkoła zamkowa, przekształcona później w miejską, a w 1450 r. miasto przystąpił do Związku Pruskiego. Zwolenników związku po roku z miasta wypędził biskup pomezański Caspar.
     W 1458 r. w Prabutach został zawarty rozejm w toczącej się wówczas wojnie trzynastoletniej, a w wyniku pokoju toruńskiego (1466 r.) Prabuty pozostały we władaniu biskupstwa pomezańskiego, zlikwidowanego zresztą w 1525 r. podczas reformacji.
     W 1876 r. miasto zyskało połączenie kolejowe z Malborkiem i Iławą, a w 1899 r. z Jabłonowem Pomorskim.  

  Kościół w Prabutach przed 1945 r. (fot. archiwum autora) Kościół w Prabutach przed 1945 r. (fot. archiwum autora)


     Dwukrotnie w mieście „gościły” wojska francuskie w Prabutach: w 1807 i w 1897, były też kilkakrotnie wojska rosyjskie, każda taka „wizyta” wiązała się ze zniszczeniami i kontrybucjami.
     W 1939 r. znajdował się tutaj obóz jeniecki Dulag, w którym krótko przebywali polscy żołnierze, również z Westerplatte z ich dowódcą mjr. H. Sucharskim.  W 1945 r. miasto zostało zniszczone przez Armię Czerwoną, mimo że nie toczyły się o nie żadne walki. Cegły ze zniszczonych budynków powędrowały do Warszawy na jej odbudowę.
     Na rynku, w miejscu gdzie do 1868 r. znajdował się ratusz, w latach 20. XX w. umieszczono fontannę pozyskaną z Berlina. Sama fontanna powstała w 1900 r., jej szczyt zdobiła postać rycerza Rolanda. Po 1945 r. postać ta zniknęła, ostatnio przywrócono ją dzięki miejscowemu rzeźbiarzowi Mariuszowi Białeckiemu. Fontana jest bogato zdobiona, oprócz pięciu lwów znajdują się tutaj też inne zwierzęta.
     
     Szpital chorób płuc
     
W Prabutach znajduje się szpital zajmujący się leczeniem chorób płuc. Budynek szpitala powstał na przełomie lat 20 i 30 XX w. jako szpital psychiatryczny, był to wówczas bardzo nowoczesny obiekt. W 1939 r. hitlerowcy zlikwidowali zakład psychiatryczny, mordując część pacjentów, a część wywożąc do szpitala psychiatrycznego w Starogardzie Gdańskim, gdzie wkrótce też zostali zamordowani. Następnie obiekt był szpitalem dla wojska, najpierw niemieckiego, później Armii Czerwonej. W 1946 r. budynki przekazano władzom polskim, powstało tam sanatorium przeciwgruźlicze. W tamtym okresie gruźlica była chorobą powszechną.
     W 1993 roku sanatorium przekształcono w szpital specjalistyczny chorób płuc, który działa do dzisiaj.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
..., a moim zdaniem
Pokazuj od
najnowszych
  • .. .Oflag, Stalag. .. pojęcia znane ale Pan Karol nie tłumaczy co to był Dulag ?; A to obóz przejściowy';. .. - - Francuzi w 1897 roku ? - Można bliżej - ?; Słowa nie ma o koszarach się tu znajdujących i trwających do czasów współczesnych - w roli osiedla mieszkaniowego. ..
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    4 1
    erg.(2016-07-24)
  • Mój poprzednik to bardzo mądry człowiek, proszę napisać do moderatora swoją część historii jestem ciekawa tego co pominięto. Pozdrawiam
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    1 0
    Czekokasia (2016-07-26)
Reklama

To kupisz w pasażu portElu

Podpis elektroniczny zestaw na 2 lata
Podpis elektroniczny zestaw na 1 rok
Czytnik kart kryptograficznych
Konto poczty elektronicznej