Czwartek 19-07-2018, imieniny Wincentego, Marcina
 
Rek

UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później
Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Sport

Gospodarka

Na osiedlu

Społeczeństwo

Na uczelniach

Kultura

Zbrodnia i kara

Dawny Elbląg

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Prasówka

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

Play Rzeźba kinetyczna na Modrzewinie Rzeźba kinetyczna na Modrzewinie

Historia okolic Elbląga: Prabuty (odcinek 14)

 
Elbląg, Historia okolic Elbląga: Prabuty  (odcinek 14) Główny budynek szpitala w Prabutach przed 1945 r. (fot. archiwum autora)
Rek

Prabuty są znane ze szpitala, leczącego choroby płuc. Z miastem wiąże się jednak wiele ciekawych historii, które w kolejnym odcinku naszego cyklu przybliży Karol Wyszyński, przewodnik elbląskiego PTTK.

Prabuty w latach 1975-1998 leżały w województwie elbląskim, obecnie – w pomorskim. Miasto (prawa miejskie od 1285 r.) jest położone na terenie Pomezanii, nad jeziorem Liwieniec i w pobliżu jeziora Dzierzgoń. To właśnie tutaj znajdował się pruski gród obrony Resin (Resyn, Rezja), który w 1236 r. zdobyli Krzyżacy dowodzeni przez margrabiego Henryka Wspaniałego z Miśni. Na przestrzeni wieków osada miała różne nazwy: Resin, Resia, plebano de Resya, Rysen. Resitten, Prabuth, Prabuti, Preybuth, Prabutas, Preibutas, Zabrzesno, a przed II wojną światową -Riesenburg (Riese – znaczy olbrzym, Burg – gród), do dzisiaj w herbie miasta znajduje się olbrzym z maczugą.
     
     Fontanna z Berlina
     
Po zniszczeniu pruskiego grodu Krzyżacy zbudowali drewniany zamek. W 1255 r. miejscowość przeszła na własność biskupstwa pomezańskiego, utworzonego w 1250 r. W 1277 r. powstał zamek murowany.
     W połowie XIV w. w Prabutach wybudowano synagogę, a na przełomie XIII/XIV w. kaplicę zamkową pw. Najświętszej Marii Panny. Po reformacji nazywano ją kościołem polskim, służyła bowiem katolickim wyznawcom zamieszkującym miasto i okolice. Do dzisiaj zachował się dawny barokowy wystrój świątyni, a także cytaty z Pisma Świętego w języku polskim i niemieckim.
     Na początku XIV w. w Prabutach powstała szkoła zamkowa, przekształcona później w miejską, a w 1450 r. miasto przystąpił do Związku Pruskiego. Zwolenników związku po roku z miasta wypędził biskup pomezański Caspar.
     W 1458 r. w Prabutach został zawarty rozejm w toczącej się wówczas wojnie trzynastoletniej, a w wyniku pokoju toruńskiego (1466 r.) Prabuty pozostały we władaniu biskupstwa pomezańskiego, zlikwidowanego zresztą w 1525 r. podczas reformacji.
     W 1876 r. miasto zyskało połączenie kolejowe z Malborkiem i Iławą, a w 1899 r. z Jabłonowem Pomorskim.  

  Kościół w Prabutach przed 1945 r. (fot. archiwum autora) Kościół w Prabutach przed 1945 r. (fot. archiwum autora)


     Dwukrotnie w mieście „gościły” wojska francuskie w Prabutach: w 1807 i w 1897, były też kilkakrotnie wojska rosyjskie, każda taka „wizyta” wiązała się ze zniszczeniami i kontrybucjami.
     W 1939 r. znajdował się tutaj obóz jeniecki Dulag, w którym krótko przebywali polscy żołnierze, również z Westerplatte z ich dowódcą mjr. H. Sucharskim.  W 1945 r. miasto zostało zniszczone przez Armię Czerwoną, mimo że nie toczyły się o nie żadne walki. Cegły ze zniszczonych budynków powędrowały do Warszawy na jej odbudowę.
     Na rynku, w miejscu gdzie do 1868 r. znajdował się ratusz, w latach 20. XX w. umieszczono fontannę pozyskaną z Berlina. Sama fontanna powstała w 1900 r., jej szczyt zdobiła postać rycerza Rolanda. Po 1945 r. postać ta zniknęła, ostatnio przywrócono ją dzięki miejscowemu rzeźbiarzowi Mariuszowi Białeckiemu. Fontana jest bogato zdobiona, oprócz pięciu lwów znajdują się tutaj też inne zwierzęta.
     
     Szpital chorób płuc
     
W Prabutach znajduje się szpital zajmujący się leczeniem chorób płuc. Budynek szpitala powstał na przełomie lat 20 i 30 XX w. jako szpital psychiatryczny, był to wówczas bardzo nowoczesny obiekt. W 1939 r. hitlerowcy zlikwidowali zakład psychiatryczny, mordując część pacjentów, a część wywożąc do szpitala psychiatrycznego w Starogardzie Gdańskim, gdzie wkrótce też zostali zamordowani. Następnie obiekt był szpitalem dla wojska, najpierw niemieckiego, później Armii Czerwonej. W 1946 r. budynki przekazano władzom polskim, powstało tam sanatorium przeciwgruźlicze. W tamtym okresie gruźlica była chorobą powszechną.
     W 1993 roku sanatorium przekształcono w szpital specjalistyczny chorób płuc, który działa do dzisiaj.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
..., a moim zdaniem
Pokazuj od
najnowszych
  • .. .Oflag, Stalag. .. pojęcia znane ale Pan Karol nie tłumaczy co to był Dulag ?; A to obóz przejściowy';. .. - - Francuzi w 1897 roku ? - Można bliżej - ?; Słowa nie ma o koszarach się tu znajdujących i trwających do czasów współczesnych - w roli osiedla mieszkaniowego. ..
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    4 1
    erg.(2016-07-24)
  • Mój poprzednik to bardzo mądry człowiek, proszę napisać do moderatora swoją część historii jestem ciekawa tego co pominięto. Pozdrawiam
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    1 0
    Czekokasia (2016-07-26)
Reklama

To kupisz w pasażu portElu

Obraz na dibond 260x60 cm - Słoneczniki
Fototapety z architekturą
Fototapety fashion z modą
Fototapety do biura