Poniedziałek 19-11-2018, imieniny Salomei, Seweryna
 
Rek

UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później
Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Sport

Gospodarka

Na osiedlu

Społeczeństwo

Na uczelniach

Kultura

Zbrodnia i kara

Dawny Elbląg

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Prasówka

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

Był sobie chodnik.... Był sobie chodnik....

Historia okolic Elbląga: Szymankowo i Stogi (odc. 9)

Elbląg, Historia okolic Elbląga: Szymankowo i Stogi  (odc. 9) Budynek dworca kolejowego w Szymankowie przed wojną (fot. archiwum autora)
Rek

W dzisiejszym odcinku „Historii okolic Elbląga” zapraszamy na wycieczkę do Szymankowa i Stogów. Z pierwszą z miejscowości wiążą się tragiczne losy polskich kolejarzy, celników i ich rodzin, rozstrzelanych przez hitlerowców podczas pierwszych dni II wojny światowej.

Szymankowo
     
Wieś położona w województwie pomorskim, powiecie malborskim, na Żuławach Malborskich. W latach 1975-1998 należała do województwa elbląskiego. Lokacja miejscowości nastąpiła w 1352 r., był to początkowo majątek rycerski, część gruntów należała do kościoła zamkowego w Malborku. Do 1772 roku Szymankowo należało do Prus Królewskich, a następnie znalazło się pod zaborem pruskim, w latach 1920-1939 leżało w graniach Wolnego Miasta Gdańska. Do 1945 r. nazywane Simonsdorf.
     Wieś leży na trasie linii kolejowej Malbork – Tczew, powstałej w 1857 r. Węzeł kolejowy, połączenie kolejowe z Nowym Dworem Gdańskim, uzyskała w 1886 r. W czasie przynależności do Wolnego Miasta Gdańska na stacji urzędowali polscy kolejarze oraz celnicy.
     
     Kampania wrześniowa
     
1 września 1939 r. kolejarze i celnicy wiedzą o przejeździe niemieckiego pociągu pancernego, skierowali go na boczny tor, co doprowadziło do jego wykolejenia. Zasygnalizowali też niebezpieczeństwo wystrzeleniem czerwonej flary, to był sygnał dla polskich żołnierzy stacjonujących przy mostach Lisewo-Tczew, by te konstrukcje wysadzić i utrudnić Niemcom zdobycie Tczewa. Wysadzenie mostów poprzedziło bombardowanie tego rejonu przez samoloty niemieckie, które wystartowały z elbląskiego lotniska. Rozpoczęło się 11 minut przed atakiem na Westerplatte.
     Niemcy w odwecie za skierowanie pociągu pancernego na boczny tor rozstrzelali polskich kolejarzy, celników i członków ich rodzin, w sumie 40 osób. Była to pierwsza zbrodnia wojenna popełniona przez armię niemiecką. Ciała pochowali niemieccy kolejarze, a na miejscu mogił urządzili... wysypisko śmieci. Ustawiono też tablice „tu leży polska mniejszość narodowa”. Ciała zamordowanych po 1945 r. przeniesiono na cmentarz na gdańskiej Zaspie.
     W 1947 r. ponownie uruchomiono linię kolejową, a nowi osadnicy znaleźli głównie zatrudnienie w powstałym Państwowym Gospodarstwie Rolnym oraz Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej, utworzonych w miejscu dawnego folwarku. W Szymankowie ustawiono pomnik, a na ścianie dworca umieszczono pamiątkową tablicę upamiętniająca zamordowanych.
     
     Stogi
     Wieś w powiecie malborskim na terenie Wielkich Żuław Malborskich. W czasach państwa Zakonu Krzyżackiego były tu pastwiska dla koni, nazywano to miejsce Howbude.  

  Nagrobek na cmentarzu w Stogach (fot. autor) Nagrobek na cmentarzu w Stogach (fot. autor)


     Wieś została założona w XVI w. w czasie osadnictwa olędrów, a więc emigrantów religijnych z terenu obecnej Holandii. Była to największa mennonicka gmina na Żuławach. Do 1772 r. znajdowała się w granicach Prus Królewskich, następnie pod panowaniem Prus, w latach 1920-1939 w granicach Wolnego Miasta Gdańska. Do 1945 r. wieś nosiła nawę Hejbudy, Heubuden.
     W latach 1945-1975 należała do województwa gdańskiego, w latach 1975-98 – do województwa elbląskiego, obecnie do pomorskiego.
     
     Cmentarz mennonitów
     
W Stogach znajduje się cmentarz mennonicki, jest to nie tylko najstarsza, bo założona w 1768 r., ale i największa w Polsce nekropolia tego wyznania. Obok do końca lat 50. XX w. znajdowała się kaplica mennonicka (Bethaus). Obecnie obok starej nekropolii ustawiono nowy kościół, już katolicki, pw. św. Wincentego A'Paulo. Cmentarz w ostatnich latach został odrestaurowany przy udziale miejscowych mieszkańców, co upamiętnia tablica umieszczona na budynku kościoła.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
  • to okolice Malborka idioto redaktorze!!!!!
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    2 11
    (2016-06-19)
  • A Malbork nie jest w okolicach Elbląga?
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    6 1
    Pkkkkkkk(2016-06-19)
  • "Była to pierwsza zbrodnia wojenna popełniona przez armię niemiecką." Armia niemiecka dopuszczała się zbrodni we wrześniu 1939, ale chyba raczej nie w Szymankowie. ipn.gov.pl
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 3
    wwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww(2016-06-19)
  • Stogi do 1945 nazywały się wyłącznie Heubuden, Hejbudy to typowa polska nazwa przejściowa. Cmentarz w Stogach nie jest to najstarszym cmentarzem mennonickim w tym regionie. Szkoda, że nie autor nie wspomniał o inicjatorze porządków - Helmucie Reimerze. No i okolice Malborka NIE SĄ okolicami Elbląga. Może i jest to teren dawnego województwa elbląskiego, ale z Elblągiem ma tyle wspólnego, co z mercedesami. Podsumowując całą serię tych artykułów można napisać jedno: są pisane na kolanie, stanowią zlepek dziwnych i nie do końca zrozumianych przez autora informacji, niestarannie zredagowanych i kompletnie pozbawionych polotu czy wiedzy wykraczającej poza powierzchowne notki tu czy tam. Szkoda miejsca i czasu czytelników.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    5 3
    Trzeźwymokiem(2016-06-19)
Reklama

To kupisz w pasażu portElu

Okulary korekcyjne EVA MINGE
Okulary korekcyjne XAVIER GARCIA
Okulary przeciwsłoneczne Roberto Cavalli
Okulary korekcyjne EVA MINGE