Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies.
Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza zgodę na zapisywanie ich w pamięci urządzenia. Proszę zapoznać się z informacją na temat cookies stosowanych na naszej stronie.
Czwartek 17-08-2017, imieniny Jacka, Julianny
 
Rek

UWAGA!

Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Na osiedlu

Gospodarka

Społeczeństwo

Kultura

Sport

Na uczelniach

Zbrodnia i kara

Prasówka

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Dawny Elbląg

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

BISKUPI POWÓZ BISKUPI POWÓZ

Historia okolic Elbląga: Tolkmicko (odcinek 36)

Elbląg, Historia okolic Elbląga: Tolkmicko  (odcinek 36) Kościół pod wezwaniem Panny Marii i Apostoła Jakuba przed wojną (fot. archiwum autora)

W świątecznym odcinku „Historii okolic Elbląga” zapraszamy do Tolkmicka. O tym, skąd się wzięła nazwa miasta i o jego burzliwych losach opowiada Karol Wyszyński, przewodnik elbląskiego PTTK.

Tolkmicko jest położone nad Zalewem Wiślanym, na terenie dawnej historycznej krainy zwanej Lanzanią, po której pozostałością są tak zwane Wały Tolkmita, zwane Owczą Górą. Według legendy nazwa miejscowości ma się wywodzić od księcia pruskiego Tolka i jego córki Mity, która miała władać grodem położonym na Wałach Tolkmita. Z kolei Tolko miał być jednym z 12 synów Widuta, potężnego władcy Prusów, a kraj którym władał, miał zajmować przestrzeń pomiędzy Druznem a Pasłęką.
     Do 1945 roku miejscowość nosiła nazwę Tolemit, po wojnie: Tolkemity, Tolemko, Tolkemicko, a nawet Świteź. Po 1947 roku pozostała przy nazwie Tolkmicko.
     Przeprowadzone w Tolkmicku i okolicach badania archeologiczne wskazują na ślady osadnictwa z epoki żelaza (ok. 650 lat p.n.e.), jak również z okresu wczesnego średniowiecza, kiedy to te tereny prawdopodobnie zasiedlili przybysze z Półwyspu Sambijskiego (dzisiaj obwód kaliningradzki). W tamtych czasach musiał tutaj kwitnąć handel, bo archeolodzy znaleźli przedmioty pochodząc ze Skandynawii jak i rejonu Morza Śródziemnego. Odkryto też ślady pobytu Gotów oraz Gepidów w okresie III w.n.e.
     
     Herb od Krzyżaków
     
W 1210 r. Lanzanię, a więc i rejon Tolkmicka, zajął król duński Waldemar II (1170-1241). W 1215 r. Lanzania i Pogezania decyzją wodza Prusów Waporta przyjęła chrzest i uznała religijne zwierzchnictwo biskupa Christana (Christian z Oliwy, żył w latach 1180-1245 , był misjonarzem w Prusach), w następnym roku papież Innocenty III zatwierdził ten chrzest.
     W tym też czasie Lanzanię próbował zająć Zakon Krzyżacki. Pierwsze próba się nie udała, na przeszkodzie stanął książę pomorski Świętopełek. Krzyżacy postawili na swoim po 1273 r., czyli w czasach drugiego powstania pruskiego. Prusowie zostali wymordowani albo wysiedleni, a na ich miejsce przybyli osadnicy niemieccy. Na początku XIV wieku w miejsce grodziska Prusów Krzyżacy zbudowali gród, który mieścił się w okolicy obecnego Domu Pomocy Społecznej.

  Kościół Polskokatolicki w Tolkmicku (fot. autor) Kościół Polskokatolicki w Tolkmicku (fot. autor)


     Z chwilą lokacji miasteczka w 1296 r. na prawie chełmińskim wydzielono też pas ziemi o szerokości 40 m wzdłuż Zalewu. Był zarezerwowany jedynie dla rycerzy zakonnych do transportu, zabroniono też budowy klasztoru na terenie miasta. W 1370 r. miasto otoczono murem obronnym, a wokół poprowadzono fosę zasilaną z miejscowej rzeczki Straganki.
     Prawa miejskie oraz herb nadał Tolkmicku wielki mistrz Winrich von Kniorode. W 1376 r. pobudowano kościół pod wezwaniem Panny Marii i Apostoła Jakuba, który od początku swojego istnienia jest świątynią katolicką. Drugi kościół – ewangelicki pw. Żłóbka Chrystusowego - powstał w 1887 roku, obecnie jest to Kościół Polskokatolicki p.w. Matki Bożej Anielskiej.
     
     Z rąk do rąk
     
Tolkmicko tak jak szereg miast w państwie zakonnym przyłączyło się do buntu w 1454 r i poddało pod panowanie króla polskiego. W 1508 r. król Zygmunt I Stary przekazał starostwo tolkmickie biskupowi warmińskiemu, do 1569 r. wchodziło ono w skład dominium warmińskiego.
     Miasto było kilkakrotnie najeżdżane i grabione np., w 1456 r. przez oddziały krzyżackie, w 1521-1525 okupowane przez Krzyżaków, 1629-1655 okupowane przez Szwedów, „gościł” w nim Gustaw Adolf. 
     W Tolkmicku w latach 1831-1832 przebywali też polscy żołnierze, uczestnicy powstania listopadowego. Byli to żołnierze z pułku lekkiej artylerii pieszej, 2 baterii artylerii lekkiej konnej, batalionu saperów.
     
     Więcej na temat Tolkmicka za tydzień

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
Reklama