Czwartek 18-10-2018, imieniny Łukasza, Juliana
 
Reklama w Elblągu
Rek

UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później
Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Wybory 2018

Sport

Gospodarka

Na osiedlu

Społeczeństwo

Na uczelniach

Kultura

Zbrodnia i kara

Dawny Elbląg

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Prasówka

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

Piękny jesienny poranek Piękny jesienny poranek

Historia okolic Elbląga: Tychnowy (odc. 117)

 
Elbląg, Historia okolic Elbląga: Tychnowy (odc. 117) Kościół w Tychnowach przed wojną (fot. archiwum autora)
Rek

Powstała rok wcześniej niż Elbląg, w czasach zaborów była ostoją polskości. Dzisiaj w naszym cyklu „Historia okolic Elbląga” zapraszamy na wycieczkę do wsi Tychnowy w gminie Kwidzyn, która w ltach 1975-98 należała do województwa elbląskiego. O ciekawostkach z nią związanych opowiada Karol Wyszyński, przewodnik elbląskiego PTTK.

Tychnowy powstały 1236 r. a więc rok przed lokacją Elbląga. Mistrz krajowy Herman von Balk nadał ten teren rycerzowi Detrichowi von Diepenau, wywodzącemu się z Saksonii. Wówczas nazywano ją Tiefenau (skojarzenie z miejscowością Diepenau, miejsca pochodzenia saksońskiego rycerza).
     Kolejnymi właścicielami wsi byli: Velard (syn Detricha von Diepenau), Diertich II Stange. Casmir Chocimir z Tuchomia (zięć Dietricha II Stange), Jachant Plemiąt i jego synowie Chocimir oraz Nicolaus, a następnie Peter Vanesche i jego syn Johann.
     Po II pokoju toruńskim (1466), kończącym wojny polsko-krzyżackie toczące się od 1410 r., wieś weszła w skład Prus Królewskich,oraz we władanie szlachty polskiej, rozpoczął się napływ ludności polskiej. Dość wcześnie, bo już w 1709 r., ówczesny dziedzic Jan Władysław Kretkowski oczynszował chłopów, w wieczyste użytkowane ziemie chłopi otrzymali w 1790 r.
     
     Najcenniejsze zabytki
     
Od XIII wieku w Tychnowach istnieje kościół pw. Opatrzności Boskiej i św. Jerzego. Zawsze był świątynią katolicką, nawet po reformacji i pojawieniu się w okolicy luteranów. Świątynia została w XIV w. przebudowana, zachowało się powstałe wówczas sklepienie gwiaździste, a na wspornikach herby polskiej szlachty. We wnętrzu znajduje się gotycka chrzcielnica. Chór ozdobiony jest polichromiami z XVIII w., z tego okresu pochodzą też ołtarze oraz ambona i dwa konfesjonały. Z lat 80. XVI w. pochodzi mosiężny świecznik.
     Z połowy XIX w. pochodzi przydrożna kapliczka z rzeźbą św. Rocha (patron aptekarzy, lekarzy, ogrodników, rolników i szpitali oraz brukarzy i więźniów, a w Polsce szczególnie chronił od zarazy).
     Kiedyś w Tychnowach były dwie karczmy dysponujące salami tanecznymi, był też wiatrak. Działało dwóch kowali, położna, stolarz, rzeźnik oraz kołodziej.
     Walki o zachowanie polskości
     W 1910 r. wśród 635 mieszkańców odnotowano 375 Polaków. W czasie plebiscytu 1920 r. za Polską opowiedziało się tutaj 59 procent mieszkańców. Duży wpływ na to mieli działacze polonijni Aleksander (przewodniczący Komisji Plebiscytowej) i Franciszek Liszewscy, Konrad i Aleksander Redmerowie, Maria Omieńczyńska, Marcin Głodny.
     Duży wkład w utrzymaniu języka polskiego i polskich tradycji miał proboszcz tutejszej parafii ks. Piotr Paweł Baranowski(1805-1901), który wywodził się z Warmii, z rodziny szlacheckiej. W założonej przez siebie szkole nauczał w języku polskim, mimo zakazów władz pruskich. Po polsku głosił też kazania, założył polską bibliotekę, szpital dla ubogich. Jego następca ks. Eryk Gross (1862-1935) również był działaczem na rzecz polskości.

  Wnętrze kościoła w Tychnowach (fot. archiwum autora) Wnętrze kościoła w Tychnowach (fot. archiwum autora)


     Uczniem ks. Baranowskiego był ks. Władysław Demski (1885-1940), również działacz społeczny oświatowy działający na rzecz polskości. Został on zamordowany w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen.
     
     Szkoła z tradycją
     
Po II wojnie światowej najpierw w Tychnowach była siedziba gminy, a później gromady. Powołano szkołę podstawową, w której, na 1000-lecie państwa Polskiego w 1966 r., utworzono izbę pamięci. W 1994 roku placówkę rozbudowano, a w w 2015 r. (w 70. rocznicę powstania szkoły) otrzymała ona sztandar oraz nadano jej imię Marii Kotlarz, byłej dyrektorki placówki.
     Do 1992 r. działała we wsi Spółdzielnia Kółek Rolniczych (pierwsze kółka rolnicze na terenach polskich powstały w roku 1862 r. w Piaseczni koło Gniewa). Istnieje tu placówka Poczty Polskiej, przychodnia zdrowia.
     Poprzednia nazwa miejscowości to Tiefenau, obecnym mianem obdarzono ją w 1951 r. We wcześniejszych czasach występowały też takie określenia jak: a castro Dypenowe; Tyfenow; Typhenow; Tifenouwe; Tifenowe; Tyfenow; Tieffenau; Tyfenaw; Tyfenow.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
Reklama

To kupisz w pasażu portElu

Czytnik kart kryptograficznych
Hosting WWW BIZNES
Podpis elektroniczny zestaw na 1 rok Mini
Domena funkcyjna .com.pl