Środa 21-11-2018, imieniny Janusza, Konrada
 
Rek

UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później
Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Sport

Gospodarka

Na osiedlu

Społeczeństwo

Na uczelniach

Kultura

Zbrodnia i kara

Dawny Elbląg

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Prasówka

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

Dary lasu 1 Dary lasu 1

Historia okolic Elbląga: Waplewo Wielkie i Piekło (odcinek 12)

 
Elbląg, Historia okolic Elbląga: Waplewo Wielkie i Piekło  (odcinek 12) Widoki z Waplewa, pocztówka przedwojenna (fot. archiwum autora)
Rek

Gdzie znajdował się „Dom Polski”? Jakie były losy rodu Sierakowskich, ostatnich właścicieli majątku w Waplewie Wielkim? O tym i innych ciekawostkach w kolejnym odcinku „Historii okolic Elbląga” opowiada Karol Wyszyński, przewodnik PTTK.

Cenny spadek
     
Waplewo Wielkie znajduje się w gminie Stary Targ w powiecie sztumskim. Powstało w XIV wieku, kiedy to Konrad von Sack, mistrz krajowy Zakonu Krzyżackiego, nadał je Prusowi Thesymowi, spadkobiercami następnie zostali Glaubuno i Wappel. Ten ostatni osiadł tu na stałe i to od jego imienia przyjęto pierwotną nazwę Waplewa - Vaplis. Do 1945 r. miejscowość nazywano Wapllitz, po czym nazwa została spolszczona.
     Właścicielami dóbr waplewskich w XVIII wieku zostali członkowie rodu Sierakowskich, którzy otrzymali je w spadku. W 1888 r. Alfons Sierakowski przebudował istniejący dwór, nadając mu charakter pałacu. Obok znajduje się park w stylu angielskim i kaplica grobowa rodu Sierakowskich. Powstała w 1873 r., w 1990 r. została erygowana jako kościół parafialny.
     W pałacu gościł m.in. nuncjusz apostolski w Polsce Achiles Ratti (w późniejszych latach papież Pius XI) a także wybitni Polacy, m.in: Jan Matejko, Fryderyk Chopin, Józef Ignacy Kraszewski, Oskar Kolberg czy Stefan Żeromski.
     Ostatnim właścicielem Waplewa przed wojną był Stanisław Sierakowski (ur. w 1881 r.). Był polskim działaczem narodowym, pierwszym prezesem Związku Polaków w Niemczech i Związku Mniejszości Narodowych w Niemczech. W 1919 roku kierował akcją plebiscytową na Warmii, po przegranym przez Polskę plebiscycie pozostał w Waplewie. W tym czasie w 40 niemieckich szkołach na Powiślu dzięki staraniom polskich działaczy wprowadzono naukę języka polskiego. Udało się też zorganizować 15 przedszkoli dla polskich dzieci, działała również polska organizacja zrzeszająca kobiety.  

  Po remoncie pałac w Waplewie wrócił do dawnej świetności (fot. Wikipedia) Po remoncie pałac w Waplewie wrócił do dawnej świetności (fot. Wikipedia)


     Po dojściu do władzy Hitlera Stanisław Sierakowski został zmuszony przez władze niemieckie do opuszczenia Waplewa. Udał się do odziedziczonego po bracie majątku w Osieku, położonym na terenie ówczesnej Polski. W październiku 1939 r. Stanisław Sierakowski, jego żona Helena (z domu Lubomirska, również działaczka Polonii w Niemczech), córka Teresa Gniazdowska i jej mąż Tadeusz zostali aresztowani, osadzeni w pobliskim Rypinie, gdzie 26 października 1939 r. zostali zamordowani.
     Po 1945 roku pałac przeszedł na własność państwa, mieścił się w nim Państwowy Ośrodek Hodowli Zarodowej. W 2015 roku pałac został wyremontowany, znajduje się w nim Muzeum Tradycji Szlacheckiej oraz Pomorski Ośrodek Kontaktów z Polonią.
     
     Dom Polski w Piekle
     
Drugą miejscowością, którą dzisiaj odwiedzamy, jest Piekło, położone na Żuławach Wiślanych, w delcie Wisły i Nogatu. To tutaj znaleziono ślady osady prehistorycznej, groby zarówno rzędowe jak i urnowe.
     Do 1942 r. miejscowość nazywano Pickiel, co po polsku znaczy kolec do lodu, pryszcz albo krosta. W latach 1942-1945 zmieniono nazwę na Nogathaupt, a po wojnie na Piekło, bo tak je w przeszłości określali flisacy, mający w tym miejscu duże problemy ze spływem towarów.
     Piekło słynęło też z obfitości ryb, wieś była też miejscem przepraw przez Wisłę i Nogat.
     We wsi w latach 1936-1937 dzięki miejscowej Polonii wybudowano „Dom Polski”, ze szkołą, ochronką i kaplicą oraz mieszkaniami. W 1964 r. na murach budynku, w którym po 1945 r. również mieściła się szkoła, umieszczono tablicę pamiątkową, a szkole nadano imię Jana Hinza, polskiego nauczyciela w tej placówce, który podczas wojny został w pobliskiej Pogorzałej Wsi oblany przez hitlerowców smołą i spalony żywcem.
     Szkoła w Piekle została niestety zlikwidowana w 2011 r.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
..., a moim zdaniem
Pokazuj od
najnowszych
  • Aktualne zdjęcie po remoncie.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 1
    (2016-07-10)
  • Szkoda, że nie napisano w jak bestialski sposób niemieckie bydło zamordowało Sierakowskich, jak ich przed mordem zmasakrowano łącznie z wydłubaniem nożami oczu Stanisławowi Sierakowskiemu, nie szukajmy zemsty ale nie zapominajmy o krzywdach !
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    7 0
    (2016-07-10)
  • Generalny remont był prowadzony z inicjatywy ówczesnego dyrektora OCHZ i udziału Stoczni Gdańskiej w latach 70tych ubiegłego wieku. Wiem bo sam brałem w tym udział.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    erce(2016-07-15)
Reklama

To kupisz w pasażu portElu

Fototapeta fizelinowa 290x260 cm - Tropiki
Fototapety dziecięce
Obraz na płótnie Tygrys 110x50 cm
Fototapety z jachtami