Poniedziałek 10-12-2018, imieniny Bogdana, Julii
 
Rek

UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później
Zamknij Zamknij
Reklama w Elblągu
Rek

Tak odradzał się Elbląg (Drogi do niepodległości)

 
Elbląg, Tak odradzał się Elbląg  (Drogi do niepodległości) Miejsce gdzie znajdowała pierwsza powojenna piekarnia - ul. Beniowskiego (fot. autor)
Rek

W tym roku obchodzimy 100. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Jak wiemy, Elbląg i region elbląski znalazł się ponownie w granicach Polski 27 lat później. O historii powrotu tych ziem do macierzy pisze Karol Wyszyński, przewodnik elbląskiego PTTK. Dzisiaj odcinek szósty i ostatni.

W poprzednim odcinku opisałem okoliczności, w jakich polskie władze przejmowały zdobyty przez Armię Czerwoną Elbing od rosyjskich władz. Dzisiaj przybliżę, w jakich warunkach powstała po wojnie elbląska służba zdrowia, prokuratura i sąd, szkolnictwo, poczta i handel, a także losy pierwszych powojennych osadników.
     
     Pierwszy sąd i prokuratura
     
6 sierpnia 1945 r., do naszego miasta przybyli: Zygmunt Gudulewicz (1905-1960), przed 1939 r., sędzia w Radziwiłłowie i Kazimierz Giedroyć (1908-2002), który organizował prokuraturę. Siedziba prokuratury została wówczas umieszczona w budynku przy obecnej ul. Sienkiewicza 4c. Budynek sądu w wyniku zniszczeń wojennych nie nadawał się początkowo do zagospodarowania, więc pierwsza siedziba sądu mieściła się przy ul. Łączności 1, a następnie w dwupiętrowym domu przy ul. Trybunalskiej 25.
     
     Służba zdrowia
     
W mieście po wojnie istniało zagrożenie epidemią, bo nie działały wodociągi. Nie było bieżącej wody ani kanalizacji. W kwietniu wybuchła epidemia tyfusu, pomocy cywilnej ludności tak polskiej jak i niemieckiej udzielała wojskowa radziecka służba zdrowia, zresztą w trosce i o swoje bezpieczeństwo
     Rosjanie pomagali też w organizacji polskiego szpitala przy ul. Związku Jaszczurczego, a organizowali go mgr farmacji Aleksander Szalka, dr Stanisław Netzer (polski lekarz), Izabela i Marceli Kozłowscy oraz inni. Ważną rolę w organizacji elbląskiej służby zdrowia odegrał też dr Tadeusz Żak. Szpitale początkowo były różnie rozmieszczane i tak na przykład w nieistniejącym już dzisiaj przy ul. Traugutta znajdował się szpital zakaźny. Potem swoją siedzibę miała tam szkoła podstawowa nr 9.
     
     Handel
     Pierwszy po wojnie sklep został otwarty przy ul. Beniowskiego 8 w kwietniu 1945 r., a miesiąc później drugi przy ul. Curie-Skłodowskiej. W pobliżu sklepu przy ul. Beniowskiego istniał tez pierwszy hotel i piekarnia.
     Później przy ul. Królewieckiej w miejscu określanym przez elblążan „górką pod zegarem” istniał pierwszy sklep mięsny prowadzony przez Antoniego Guzowskiego, handlował wtedy głównie koniną.
     Zaopatrzeniem w żywność zajmowały się samodzielnie również powstające wówczas zakłady i instytucje. Był z tym poważny problem, bo okoliczne wioski były opuszczone, a żyzne żuławskie ziemie zalane wskutek wysadzenia wałów i uszkodzenia pomp przez wycofujących się Niemców.
     
     Poczta
     Do Elbląga wysłano grupę 11 pocztowców z Inowrocławia z kierownikiem Edwardem Doroszem na czele, którzy mieli zorganizować pocztę. Pierwsze przesyłki, do Gdańska, przewiozło 3 pocztowców 25 maja 1945 r. Było to 50 listów, a przewozu dokonano... na rowerach. Pierwszy urząd pocztowy uruchomiony został przy ul. Kajki i działa do dziś.
     
     Szkolnictwo
     Tworzeniem szkolnictwa w powojennym Elblągu zajął się Brunon Talaśka, pełniący funkcję inspektora szkolnictwa na miasto i powiat elbląski. Inspektorat został umieszczony w narożnej willi Królewiecka – Owocowa. Powstała też spółdzielnia księgarska „Kultura”, która zaopatrywała uczniów i nauczycieli w podręczniki, znajdował się na rogu ul. Curie-Skłodowskiej i Chopina, działała do 1949 r. Pierwsza szkoła podstawowa rozpoczęła działalność przy ul. Pocztowej w nieistniejącym obecnie budynku. Następna szkoła, też podstawowa, powstała w budynku na rogu ul. Robotniczej i Browarnej.

  Willa na rogu ul. Królewieckiej i  Owocowej. Tu mieściła się pierwsza siedziba Kuratorium Oświaty (fot. autor) Willa na rogu ul. Królewieckiej i Owocowej. Tu mieściła się pierwsza siedziba Kuratorium Oświaty (fot. autor)


     
     Pierwsi osadnicy
     
Do Elbląga zaczęli przybywać osadnicy z różnych stron kraju. Oprócz poszukujących nowego miejsca do życia przybywali też przesiedleńcy tak terenów dawnych Kresów Wschodnich jak i reemigranci z Francji. Podjęli się uruchamiania zakładów, w większości ogołoconych z maszyn i urządzeń.
     Dużym wysiłkiem tramwajarze z Warszawy uruchomiono ponownie linie tramwajowe, przywrócono do życia wodociągi i elektrownię. Odgruzowywano też miasto, wiele uszkodzonych kamienic rozebrano, przeznaczając cegły na odbudowę warszawskiej Starówki.
     Elbląg z miesiąca na miesiąc powracał do życia...

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
  • Rusek kradł, warszawka kradła, miasto Gdańsk kradło ? Patologia.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    7 0
    Żenada.(2018-11-25)
  • @Żenada. - I tak wszystkiego nie ukradli
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    0 0
    (2018-11-25)
  • Panie Karolu, z całym szacunkiem, ale aż trudno mi osądzać Pana - długoletniego przewodnika PTTK - o niewiedzę tak oczywistych i podstawowych faktów historycznych. Tak chaotycznego, niedopracowanego i nierzetelnego tekstu, pełnego błędów i przeinaczeń, to dawno nie czytałem. I ani ewentualny pośpiech czy roztargnienie z rozkojarzeniem nie mogą być usprawiedliwieniem. Poprawnie winno być; Zygmunt Gdulewicz, Aleksander Szałek, Izabella Kozłowska, Edmund Droszcz. Pierwsze przesyłki zostały wyekspediowane 25 kwietnia 1945 roku, a nie w maju, i nie do Gdańska, ale do Tczewa. Pierwsza szkoła podst. rozpoczęła działalność 4.09.1945 roku przy ul. Pocztowej 2-obecne I L. O. Ten nieistniejący budynek przy ul. Pocztowej 1,gdzie od 1949 roku była SP 11,to i owszem istnieje-został przeniesiony do Hotelu Młyn przy ul. T. Kościuszki. Następną szkołą podst. od 15.09.1945 roku była SP 2 przy ul. Robotniczej 173,a u zbiegu obecnej ul. Browarnej z ul. Robotniczą od 1948 roku była SP 7.Reasumując; to prędzej byłbym skłonny przyjąć że to nie Pan jest autorem tego tekstu, ale niestety podpis pod nim jest jednoznaczny. Miłośnik-amator Elbląga
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    13 0
    (2018-11-25)
  • Ktoś może wie gdzie znajdowała wpomiana w art. Górka pod zegarem na ul. Królewieckiej?
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    2 0
    Ciekawy(2018-11-26)
  • Na górce pod zegarem to popularne dawniej określenie przystanku tramwajowego linii 2 u zbiegu ulicy Krolewieckiej i Teatralnej. Stała tu dość pokaźna kamienica, w której na parterze mieścił się zegarmistrz. Nad witryną miał duży zegar. Stąd wzięło się potoczne określenie tego miejsca. Kamienicę rozebrano w końcu lat 80 (?), zastąpiła ją niezbyt udana budowla mieszcząca aptekę i sklep Żabka.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    1 0
    BEZ ŚCIEM proszę (2018-11-26)
  • Macierza dla tego miasta jest prędzej kraj bardziej związany z dawnymi Prusami ponieważ miasto zostało założone przez niemieckich i czeskich kolonistow ściągnięty h tu przez Krzyżaków
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    Paweł 87(2018-11-27)
  • A gdzie był Urząd Miejski ?
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    (2018-11-28)
  • Fajnie iż interesujemy się naszą przeszłością w Elblągu. Pytanie. A co po Nas zostanie? Były czasy siermiężne, a dzisiaj możemy lepiej żyć. Tylko czy nie zmarnowaliśmy szansy na zgodę i szacunek? Bo :, ,Tam gdzie zgoda tam zwycięstwo, ,. Pozdrawiam wszystkich piszących z myślą o wzajemnym szacunku i pomocy. Panu Wyszyńskiemu szczególnie dziękuje za trud wielu sobót i teksty. Można je oczywiście uzupełniać, bo pamięć jest zawarta w życiu wielu ludzi.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    1 0
    troll2018(2018-12-05)
Reklama

To kupisz w pasażu portElu

Citroen HADM Gramatowski już otwarty!
Wypożyczalnia aut HADM Gramatowski
Serwis i oryginalne części Audi
Serwis i oryginalne części Volkswagen