Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies.
Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza zgodę na zapisywanie ich w pamięci urządzenia. Proszę zapoznać się z informacją na temat cookies stosowanych na naszej stronie.
Poniedziałek 23-10-2017, imieniny Teodora, Seweryna
 
Rek

UWAGA!

Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Na osiedlu

Gospodarka

Społeczeństwo

Kultura

Sport

Na uczelniach

Zbrodnia i kara

Prasówka

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Dawny Elbląg

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

Usuwanie skutków powodzi Usuwanie skutków powodzi

Kościane postaci (Historia jednego przedmiotu cz. 19)

Elbląg, Kościane postaci (Historia jednego przedmiotu cz. 19) (fot. MAH w Elblągu)

Wspólnie z Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Elblągu prowadzimy cykl pn. "Historia jednego przedmiotu", w którym prezentujemy ciekawe eksponaty i ich historię. Przedmioty codziennego użytku odnalezione przez badaczy na ziemi (a czasem i w ziemi) elbląskiej przybliżą nam jej dawnych mieszkańców. Dziś prezentujemy rękojeści noży wykonane z kości.

Wśród dziesiątków tysięcy odkrytych dotychczas w trakcie badań wykopaliskowych w Elblągu przedmiotów znajdują się dwa bardzo podobne do siebie – to rękojeści noży w formie pełnoplastycznych postaci, wykonane z kości. Jedna z nich została zrobiona z tzw. kości słoniowej (nazwą tą określano również przedmioty wykonane np. z ciosów morsów), druga zaś z kości żebrowej dużego zwierzęcia, prawdopodobnie pochodzącego z innego regionu Europy.
     Rękojeść z kości słoniowej wykonano około 1250 roku. Przedstawia ona postać stojącego mężczyzny odzianego w długą, powłóczystą szatę, spod której widoczne są stopy. Na prawej ręce, zgiętej w łokciu i chronionej dużą rękawicą, siedzi ptak – prawdopodobnie sokół. Lewą ręką, także zgiętą w łokciu, mężczyzna karmi ptaka. Na głowie mężczyzny widoczna jest korona. Włosy w tyle i po bokach głowy są starannie podwinięte i uformowane w wałek, a pociągła twarz mężczyzny pozbawiona jest zarostu. Razem z rękojeścią zachował się fragment żelaznego noża.
     Druga rękojeść to również postać męska. Jej głowa nie zachowała się. Przedstawiona jest ona w pozycji wyprostowanej, z rękami zgiętymi w łokciach, przytrzymującymi przy ciele książkę z widocznym znakiem krzyża. Postać odziana jest w długą, powłóczystą, nie przepasaną szatę, zasłaniającą całkowicie nogi. Rękawy są wąskie, ściśle przylegające do przedramion, spięte guzikami, wyobrażonymi płytkimi wgłębieniami. Ten przedmiot jest nieco młodszy – jego wiek został ustalony na początek lat dziewięćdziesiątych XIII w.
     Z terenu Polski są znamy jeszcze pięć podobnie wykonanych rękojeści, z całej Europy kilkadziesiąt, wszystkie datowane od końca XII do początku XIV w. Oprócz postaci z księgą czy ptakiem spotykane są jeszcze przedstawienia z psem, w tym przypadku są to najczęściej kobiety, z ulem i biczem, czasami są to również przedstawienia podwójne – mężczyzny i kobiety.
     Do dziś nie zostało rozstrzygnięte, gdzie takie rękojeści były wytwarzane. Najwięcej danych przemawia za tym, że te zrobione z tzw. kości słoniowej są wyrobem paryskich rzemieślników, pozostałe być może ich naśladownictwem. Trudniej już wskazać, czy te naśladownictwa były robione w jednym ośrodku, czy też może w większej liczbie miejsc.
     Jeszcze bardziej niejasne jest przeznaczenie noży oprawianych w te rękojeści. Niekiedy próbowano w nich widzieć noże sokolnicze, co jednak nie znalazło potwierdzenia. Niekiedy widziano w nich noże do rozcinania kart pergaminu w średniowiecznych skryptoriach. Prawdopodobnie są to jednak wyjątkowe egzemplarze noży „stołowych”, którymi obdarowywano bliskie osoby z okazji wyjątkowych, uroczystych okazji.
     Te odkryte w Elblągu drobne przedmioty, wykonane z dużą biegłością artystyczną, nieco tajemnicze w swojej funkcji można oglądać w elbląskim Muzeum na wystawie „Elbląg Reconditus”.
     


     Elbląska Gazeta Internetowa portEl.pl sprawuje patronat medialny nad Muzeum Archeologiczno-Historycznym
     

Mirosław Marcinkowski, Kustosz Muzeum Archeologiczno-Historycznego w Elblągu
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
Reklama