Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies.
Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza zgodę na zapisywanie ich w pamięci urządzenia. Proszę zapoznać się z informacją na temat cookies stosowanych na naszej stronie.
Wtorek 21-11-2017, imieniny Janusza, Konrada
 
Rek

UWAGA!

Zamknij Zamknij
Rek
Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Na osiedlu

Gospodarka

Społeczeństwo

Kultura

Sport

Na uczelniach

Zbrodnia i kara

Prasówka

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Dawny Elbląg

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

11.11.2017 11.11.2017

Nie tylko Hitler...

Elbląg, Nie tylko Hitler... (fot. rp)

Brawa dla Tomasza Muszyńskiego, ujemne oceny za kurę - tak twierdzą czytelnicy portElu, którzy byli na sobotniej premierze sztuki „Mein Kampf” w elbląskim Teatrze im. Sewruka. Moim zdaniem brawa należą się za ten spektakl nie tylko Muszyńskiemu.

George Tabori (1914-2007), autor sztuki „Mein Kampf” był Węgrem żydowskiego pochodzenia (urodzonym w Budapeszcie), srodze doświadczonym przez hitleryzm - cała jego rodzina zginęła w Auschwitz, ocalała tylko matka. Był m.in. dramatopisarzem, reżyserem teatralnym i scenarzystą w Hollywood (m.in. filmów Alfreda Hitchcocka i Roberta Loseya). „Mein Kampf” napisał w 1987 r.
     Akcja sztuki granej na Małej Scenie elbląskiego Teatru toczy się na początku XX wieku w Wiedniu, w azylu dla bezdomnych mężczyzn. Młody Adolf Hitler przyjeżdża do Wiednia, bo odnalazł w sobie talent do rysunku i chce się dostać na Akademię Sztuk Pięknych. Trafia do pokoju, w którym mieszka dwóch Żydów - koszerny kucharz Lobkovitz i sprzedawca książek Szlomo Herzl.
     Sztuka reklamowana jest jako farsa, ale czy rzeczywiście nią jest. Nie lubię farsy, tym chętniej uznaję, że „Mein Kampf” farsą nie jest. Chociaż nie znaczy to, że nie jest zabawna, bo widownia bardzo często wybucha śmiechem. Rodem z farsy jest cała postać młodocianego Hitlera, niedouczonego prowincjusza, z którego kpią sobie obaj Żydzi, pełnego artystycznych ambicji, za to zupełnie pozbawionego talentu. Przekonanego o wyższości rasy germańskiej i nękanego „wstydliwą” dolegliwością (cierpi na zaparcia). Zabawne są dialogi, choćby ten, w którym Szlomo wywodzi rodowód nazwiska „Hitler” z żydowskich korzeni.
     Takim właśnie Hitlerem zaopiekował się Szlomo Herzl - uczy go dobrych manier, karmi, pociesza po druzgocących ocenach profesorów Akademii. Szlomo Herzl jest dobrym człowiekiem, Hitler - dość żałosną postacią, w żadnym razie „geniuszem zbrodni”.
     O ile pierwszy akt można jeszcze uznać za farsę, o tyle z drugim jest już trudniej. Pojawiają się w nim Gretchen - 14-letnia wyuzdana panienka uprawiająca seks ze Szlomą (trudno nazwać to, co robi, „kochająca się ze Szlomą”), pani Tod i, na samym końcu, Himmlischst -rzeźnik.
     Drugi akt i całą sztukę można interpretować na różne sposoby. Dla mnie najciekawsze jest pytanie - skąd się biorą tacy ludzie jak Hitler - demagodzy potrafiący pociągnąć za sobą tłumy do rzeczy, o których sama myśl budzi odrazę? Niby w postaci młodego Hitlera jest wszystko, co mogło zbudować tego, późniejszego, strasznego Hitlera - prowincjonalizm, bieda, jakieś intelektualne ograniczenia, freudowskie kompleksy matki i ojca, strach wobec kobiet (wobec Gretchen), urażone ambicje „artysty”. Jednak autor sztuki mówi o tym wszystkim raczej ironicznie. Psychologia nie jest zatem w stanie odpowiedzieć na pytanie, dlaczego ktoś stał się jednym z największych zbrodniarzy w dziejach ludzkości.
     Pojawia się więc Pani Tod - ona wie. Wzruszająca jest scena, w której Szlomo (Żyd przecież) stara się obronić przed Śmiercią Hitlera siedzącego w ubikacji (zaparcie), a okazuje się, że Pani Tod wcale nie przyszła po to, żeby go zabrać, lecz po to, by się z nim dogadać i uczynić go wykonawcą swej woli, katem dla milionów. Skąd wiedziała, że Hitler ma do tego jakieś szczególne predyspozycje? A może nie miał, tylko przesądził o tym jej wybór?
     W drugim akcie pojawia się żywa kura, która wzbudziła takie kontrowersje widzów - Gretchen ofiarowuje ją Szlomie. Kontrowersje płyną pewnie z faktu, że kura pozostaje na scenie przez cały drugi akt i, hałasując, trochę przeszkadza w odbiorze, a spektakl nie uzasadnia jej „aktywnej obecności” do końca przedstawienia, wystarczyłaby zasłonięta klatka.
     Pojawia się też w końcowej scenie rzeźnik Himmlischst w sadystycznym monologu na temat patroszenia kury. Kura jest elementem żydowskiej symboliki, czyli kultury narodu. Być może Himmlischst opowiada, co hitleryzm zrobił temu narodowi i jego kulturze. Ale może kryje się za tym coś innego - przewrotność losu zbrodniarzy. Tu zatrzymajmy się na chwilę nad rolą Lesława Ostaszkiewicza, niemal epizodem, ale, według mnie - świetnym. Ostaszkiewicz - Himmlischst to połączenie reisfuhrera SS Heinricha Himmlera i Hannibala Lectera z „Milczenia owiec”. Jego monolog jest dzięki temu przerażający. A Himmler - o czym Tabori pewnie wiedział - zanim stał się katem Europy, był hodowcą drobiu - miał kurzą fermę. Byłby to kolejny dowód na to, że wodzowie III Rzeszy nie byli żadnymi „geniuszami zbrodni”.
     

 


     Ale główną osią dramatyczną przedstawienia jest relacja Szlomo Herzl - Hitler. Są też pytania: Czy wypada być dobrym dla każdego człowieka, nawet dla Hitlera (wprawdzie młodocianego, ale...)? Czy miłość bliźniego, bezwarunkowa, w pełnym znaczeniu tego zwrotu, czyli bez wyjątków, jest moralna?
     Pytania są poważne, ale przedstawienie jest, poza wszystkim, dobrą rozrywką, sprawnie wyreżyserowanym spektaklem z dobrymi rolami. Rola Hitlera (Tomasz Muszyński) jest bardzo dynamiczna, wyczerpująca fizycznie, skupiająca na sobie uwagę widza. Jest z takich, które się zauważa. I Muszyński jako Hitler jest bardzo dobry, powtarza gesty, mimikę, sposób mówienia prawdziwego Adolfa Hitlera, znanego z filmów archiwalnych. Jeśli zastrzeżenie, to tylko takie, że może jest trochę zbyt jednostajnie głośny. Mógłby częściej ściszać głos, z pewnością niczego nie ujęłoby to postaci.
     Druga dobra rola to Szlomo Herzl (Marcin Tomasik), według mnie, trudniejsza, bo jej odtwórca pozbawiony jest pomocy w postaci gestów, min i sposobu mówienia Hitlera. Tomasik zagrał dobrego człowieka, a nie dobrego Żyda, co byłoby łatwiejsze. I, co ważne, człowieka dojrzałego. Po „Szalonych nożyczkach” zawsze był dla mnie fryzjerem z tego spektaklu, a od soboty już nie jest. I to jego sukces.
     No i, o czym pisałem wyżej, bardzo mała i bardzo dobra rola Lesława Ostaszkiewicza.
     Mariusz Michalski (Lobkovitz) przemknął przez sztukę trochę niezauważenie, Gretchen Anny Gryszkiewicz to rola z pewnością wymagająca sporo odwagi, ale mam wrażenie, że odważne sceny trochę przesłoniły resztę i tak naprawdę nie wiem, jaka jest ta Gretchen. Pani Tod w wykonaniu Marii Makowskiej-Franceson trochę mnie irytuje - jest zbyt dystyngowana, zbyt kokieteryjna; jest bardziej Śmiercią przychodzącą po kogoś, kto przedawkował absynt, niż Śmiercią, która szuka wykonawcy „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”.
     Irytowali mnie także młodzi ludzie witający widzów na schodach Teatru, przebrani w stroje przypominające ubiory Hitlerjugend. Może gdyby przebrać ich w obozowe pasiaki, nie byłoby tak śmiesznie, ale byłoby mądrzej. Bo chyba na sztukę o Hitlerze nie można się wybrać z wyłącznym przekonaniem, że będzie się z czego pośmiać... Owszem, ale nie tylko.
     W elbląskim przedstawieniu jest się z czego pośmiać, jest nad czym pomyśleć, jest kogo podziwiać na scenie. Są więc wszelkie powody, żeby „Mein Kampf” zobaczyć.
     
     George Tabori, „Mein Kampf”. Reżyseria: Artur Hofman, scenografia i kostiumy: Jerzy Rudzki. Obsada: Anna Gryszkiewicz (Gretchen), Maria Makowska-Franceson (Pani Tod), Mariusz Michalski (Lobkovitz), Tomasz Muszyński (Hitler), Lesław Ostaszkiewicz (Himmlischst), Marcin Tomasik (Szlomo Herzl).
     Premiera 28 lutego 2009 r.

Piotr Derlukiewicz
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
..., a moim zdaniem
Pokazuj od
najnowszych
  • kiepskiej baletnicy przeszkadz rąbek u spudnicy a wiecznie niezadowolonemu krytykowi kura
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    lubie kure(2009-03-05)
  • " W elbląskim przedstawieniu jest się z czego pośmiać, jest nad czym pomyśleć, jest kogo podziwiać na scenie. Są więc wszelkie powody, żeby „ Mein Kampf” zobaczyć" -a, ja proponuję, żebyście tego hitlera, w dupę pocałowali. Widzę, że ten niemiecki antychryst, który wymordował miliony istnień ludzkich jest dla was artystyczną weną. Jak to nazwać?Po prostu - propagujecie nazizm. Za takie przedstawienia należy się kula w łeb.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    fieldorf(2009-03-05)
  • Co za idioci się tu wypowiadają!? Chwała Bogu, że takie spektakle sporadycznie powstają! Czas najwyższy, by świat przypomniał sobie o Hitlerze, o bezkarnym mordowaniu milionów ludzi. Historii nie zmienimy. I nie jest to 'propagowanie nazizmu', tylko krzyk o pamięć dla tych, którzy wówczas zginęli, przez jednego człowieka. .
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    ...................(2009-03-05)
  • Doskonała rola Muszyńskiego. Ileż podobieństw -gesty, słowa, mimika -to niemalże cały, młody Hitler. Sztuka dostarczyła mi tyle emocji i mieszanych uczuć do głównej postaci, że chwilami mu współczułam, chwilami nienawidziłam! Tylko dlaczego na Małej Scenie? Było bardzo duszno nam-widzom, jeszcze gorzej -aktorom.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    moniś(2009-03-05)
  • Hitler to postac KULTOWA!! Co z tego ze zabijal Polakow. My rowniez sie zabijamy ot co! Jestesmy złym narodem. Codzien zabjamy zwierzeta i je jemy.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    (2009-03-08)
  • A mnie się ten spektakl nie podobał. Uważam się za teatromankę i oglądam wszystkie spektakle prezentowane w naszym teatrze. Ten mnie po prostu znudził i zniesmaczył. Ani to farsa, ani nic poważnego. Niczym nieuzasadnione wulgaryzmy. Poza tym martwię się, kto na to przedstawienie przyjdzie. Współczuję paniom z dystrybucji.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    sunflower60(2009-03-11)
Reklama