Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies.
Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza zgodę na zapisywanie ich w pamięci urządzenia. Proszę zapoznać się z informacją na temat cookies stosowanych na naszej stronie.
Czwartek 23-11-2017, imieniny Klemensa, Adeli
 
Rek

UWAGA!

Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Na osiedlu

Gospodarka

Społeczeństwo

Kultura

Sport

Na uczelniach

Zbrodnia i kara

Prasówka

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Dawny Elbląg

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

11.11.2017 11.11.2017

Zabytkowe zbiory Biblioteki Elbląskiej

Za początek elbląskiego księgozbioru przyjęto uznawać 1601 rok kiedy to Rada Miejska zakupiła na potrzeby biblioteki księgozbiór po zmarłym rektorze Gimnazjum Elbląskiego Tomaszu Rotusie. W tym samym roku na potrzeby książnicy pozyskano jeszcze kolekcje Alberta Isendorfa i Andrzeja Neandra. Księgozbiór ówczesnej Biblioteki Gimnazjalnej liczył 400-500 woluminów o charakterze uniwersalnym.

60 lat później Biblioteka pozyskała 400 woluminów z rodzinnego księgozbioru bogatego rodu kupieckiego Loitzów. Były to między innymi pisma Lutra, Kalwina, dzieła teologiczne św. Ambrożego i Cyryla Aleksandryjskiego, tzw. humaniora Horacego Eurypidesa, Kwintyliana, czy legendarnego poety i muzyka Orfeusza.
     Na początku XVIII wieku ówczesny rektor Gimnazjum Jan Woit otrzymał w darze 263 książki po zmarłym ponad sto lat wcześniej Samuelu Meienreisie. Każda z ksiąg posiadała wytłoczony na okładce złocony herb rodziny Meienreisów.
     Ważną datę w XIX-wiecznych dziejach Biblioteki stanowi rok 1869. W tym roku bowiem Biblioteka pozyskała nie tylko ponad 1.000 książek od rajcy miejskiego, aptekarza i regionalnego historyka Ferdynanda Neumanna, ale przede wszystkim otrzymała od niego swój najcenniejszy zabytek - rękopis z początku XIV wieku zwany „księgą elbląską” lub „najstarszym zwodem prawa polskiego”. Służył on sędziemu krzyżackiemu przy sądzeniu ludności podległej zakonowi: ludności niemieckiej wg prawa niemieckiego, pruskiej - wg praw pruskich i polskiej - wg zwyczajowego prawa polskiego. Księga zawierała również słownik niemiecko-pruski. Niestety, ten bezcenny zabytek zaginął w 1945 r.
     Książki do Biblioteki Gimnazjalnej napływały dwoma strumieniami: dzięki darom oraz poprzez zakupy dokonywane przez rektora. Tym pierwszym strumieniem wpływało do niej więcej książek. Na kartach tytułowych bądź na wewnętrznej stronie ich okładek, widnieją do dziś daty, nazwy miejscowości, a przede wszystkim nazwiska darczyńców: burmistrzów, rajców, lekarzy kupców, pastorów, księgarzy i wielu innych, często już nieznanych osób.
     Gromadzone na przestrzeni ponad IV wieków zbiory zabytkowe Biblioteki Elbląskiej stanowią integralny element dziedzictwa kulturowego, dorobku myśli ludzkiej, w wielu przypadkach jedyny i niezastąpiony. Liczą one około 57.300 woluminów o dużej wartości poznawczej, źródłowej, historycznej i naukowej. Najcenniejsze to inkunabuły (69 woluminów), 527 rękopisów, starodruki (8938 woluminów), grafiki, zbiory kartograficzne, muzyczne, czasopisma oraz XIX i XX wieczne książki nowożytne.
     Należy podkreślić, że zbiory zabytkowe Biblioteki Elbląskiej są jedną z najbardziej okazałych kolekcji tego typu zbiorów wśród bibliotek publicznych w Polsce, a pośród tych cennych zbiorów wyróżnia się pokaźny zbiór Biblii (ok. 160 wydań w różnych językach) oraz apokryfy, listy pasterskie, pieśni, Ewangelie, mogące służyć jako nieoceniony materiał do badań dla teologów. Ponadto Biblioteka posiada XVI i XVII - wieczne łacińskie źródła piśmienne do badań nad historią doktryny i idei Kościoła pióra św. Augustyna, św. Tomasza z Akwinu, św. Justyna, Marcina Lutra oraz listy papieskie Piusa II, Bonifacego VIII, Leona I, Grzegorza IX.
     Istotną część zbiorów stanowią także traktaty filozoficzne autorstwa klasyków myśli Arystotelesa, Kartezjusza, Spinozy, Platona, Seneki oraz fundamentalne dla współczesnej geometrii dzieła Euklidesa.
     Wśród książek XVIII, XIX i XX-wiecznych przeważają wydawnictwa niemieckojęzyczne z zakresu teorii i historii literatury, leksykologii, językoznawstwa, literatury pięknej, geografii, nauk ścisłych, historii. Szczególne pod względem poznawczo-źródłowym są kolekcje muzykaliów (ponad 500 jednostek) oraz zbiory kartograficzne (około 200 map i atlasów).
     Najstarszymi rękopisami w Bibliotece Elbląskiej są dwa średniowieczne łacińskie dokumenty z XIV w. sporządzone na pergaminie: Sermones de Sanctis i Contractus Sermonum de tempore. Kolejnym cennym zabytkiem rękopiśmiennictwa jest dokument nadający lokację zakonowi Cystersów na Dolnym Śląsku z początku XV w. sporządzony przez dwóch sekretarzy i opatrzony pieczęcią królewską.
     W zbiorach Biblioteki Elbląskiej znajdują się również zeszyty uczniów gimnazjum. Jednym z takich cennych rękopisów jest zeszyt do matematyki Aritmetica, das ist die rechnen kunst verfertigen von Heinrich Rempel. Rękopis datowany jest na rok 1795 i pisany w języku niemieckim. Zachwyca przepięknymi kolorowymi ilustracjami z motywami roślinnymi i zwierzęcymi. Ponadto zawiera szczegółowy życiorys właściciela spisany ręcznym gotykiem. Dalsze, niezapisane karty zeszytu dorosły już Heinrich Rempel wykorzystał jako notatnik. Znalazły sie tam między innymi zapiski z przeprowadzanych przez niego transakcji handlowych na elbląskim targu.
     Jednym z piękniejszych zabytków rękopiśmiennictwa w Bibliotece Elbląskiej jest rękopis liturgiczny Processionale de Tempore et de Sanctis. Śpiewnik został wydany w Oliwie w 1638 roku. Zawiera nuty, posiada pergaminową oryginalną oprawę oraz inicjały bogato zdobione ornamentami roślinnymi i zwierzęcymi.
     W zbiorach biblioteki znajdują się czasopisma i dzienniki wydawane w Elblągu. Są to Elbinger Post, Elbinger Volksblatt, Elbinger Zeitung, Elbinger Tageblatt, Elbinger Anzeigen, Elbinger Neueste Nachrichten, Elbinger Volksstimme, Quellblätter aus dem Stadtarchiv Elbing, Neuer Elbinger Anzeigen.
     W najbliższym czasie dzięki środkom finansowym pozyskanym z Ministerstwa Kultury Biblioteka Elbląska uruchomi profesjonalnie wyposażoną pracownię konserwacyjną, gdzie będą restaurowane najcenniejsze zbiory z biblioteki. Już w tej chwili ten cenny księgozbiór jest oczyszczany chemicznie i dygitalizowany. Proces przenoszenia księgozbioru na nośniki elektroniczne ma służyć ułatwieniu dostępu druków i rękopisów wszystkim zainteresowanym.
     
     Relacja Marty Hajkowicz:

Anieze
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
Reklama