Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies.
Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza zgodę na zapisywanie ich w pamięci urządzenia. Proszę zapoznać się z informacją na temat cookies stosowanych na naszej stronie.
Poniedziałek 18-12-2017, imieniny Bogusława, Gracjana
 
Rek

UWAGA!

Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Na osiedlu

Gospodarka

Społeczeństwo

Kultura

Sport

Na uczelniach

Zbrodnia i kara

Prasówka

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Dawny Elbląg

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

Bałwanki i konie Bałwanki i konie

LOT ląduje na Tempelhof (śladem publikacji)

 
Elbląg, LOT ląduje na Tempelhof  (śladem publikacji) Samolot Zlin-142 (fot. archwium prywatne Witolda Schwilla)
Rek

Nasz artykuł o ucieczce dwóch elblążan samolotem do Berlina Zachodniego w latach 80. wywołał duże zainteresowanie wśród Czytelników. Lech Słodownik, znany w mieście propagator historii, przypomina jeszcze jedną słynną samolotową ucieczkę w wykonaniu innego elblążanina – Piotra W.

Jeszcze przed wprowadzeniem stanu wojennego prawie niemożliwym było uzyskanie paszportu na wyjazd z kraju. W stosowanej polityce paszportowej wykorzystywano jakiś pokrętny artykuł, na podstawie którego „z ważnych przyczyn dla bezpieczeństwa państwa” dawano seryjnie odmowy. Bywało tak, że ktoś miał już wizę ale nie miał paszportu, a czas ważności wizy był określony. Nigdy nie było wiadomo czy się paszport otrzyma czy nie, a przecież dużo wcześniej trzeba było zarezerwować bilet lotniczy lub kolejowy. Tak więc była to istna paszportowa gehenna. Kierownik miejscowej komórki paszportów pochodził z Gdańska i chełpił się tytułem doktora. Mało kto jednak wiedział gdzie on ten doktorat zrobił, żartowano więc że pewnie na tak zwanej krowiej akademii w Starym Polu! Nie znał języków obcych i nikt nie widział jakichkolwiek publikacji wiążących się z jego przewodem doktorskim. Mentalnością tkwił w latach 50. i takież zachowanie prezentował na co dzień, a w polityce paszportowej praktykował znaną z czasów okupacji odpowiedzialność zbiorową.
     Wielokrotnie to udowodnił. W elbląskiej komórce paszportowej miał do dyspozycji sekcję operacyjną SB, której pracownicy prowadzili słynne rozmowy „przed wyjazdem i po powrocie z Zachodu”. Wiadomo, w jakiej sytuacji był oczekujący na decyzję widząc podczas takiej rozmowy leżący na biurku oficera nowiutki paszport. Ci zaś którzy otrzymali paszport i nie powrócili z Zachodu, w ówczesnej nomenklaturze byli wrogami ustroju i uciekinierami z socjalistycznej Polski. Jednocześnie dojście do „pułkownika - doktora” było możliwe tylko i wyłącznie z pokaźnym plikiem „zielonych”.
     
     Wielu uciekinierów
     
Ówczesny „Głos Elbląga” opisywał sytuację, gdy pewna pracownica biblioteki próbowała za marne 50 baksów dostać paszport i pojechać do syna w Norwegii, którego nie widziała już kilka lat. Oburzony oferowaną kwotą „pułkownik-doktor” zgłosił fakt wręczenia łapówki, by przy okazji uwiarygodnić swoją jakoby nieposzlakowaną opinię. Bibliotekarkę sądownie ukarano. „Uciekinierów” z Polski było tak wielu, że ich dowody osobiste dosłownie zalegały w komórce paszportowej, ale dla tych którzy pozostali w „wolnym świecie” było to już mało istotne. Jednocześnie winę za odmówienie powrotu do Polski zrzucano np. na organizatorów grupowych wyjazdów, jak to miało miejsce w przypadku wojaży zagranicznych Zespołu Pieśni i Tańca „Ziemia Elbląska”. Z tego (i nie tylko) powodu podejmowano w latach 80. wiele skutecznych prób przedostania się na Zachód – bez wizy i paszportu. Słynną na cały świat była ucieczka dzieci-braci Zielińskich do Szwecji pod naczepą TIR-a. Elblążanie nie odstawali tutaj od ogółu. Z Aeroklubu Elbląskiego Witold Schwill i Marek Socha polecieli na Zlinie-142 na Tempelhof w Berlinie Zachodnim, a pewna rodzina z Nowego Dworu Gdańskiego zapakowała się do AN-2, wykorzystywanego tam do rozsiewania nawozów sztucznych i lecąc bardzo nisko nad Bałtykiem, wylądowała szczęśliwie na Gotlandii. Uprowadzone samoloty kierowały się z reguły na położone w amerykańskiej strefie okupacyjnej Berlina Zachodniego lotnisko Tempelhof.
     
     Miał chronić, ale uciekł
     
Ale najsłynniejszego uprowadzenia samolotu dokonał z pewnością elblążanin Piotr W. Z uwagi na swoją sprawność fizyczną i nienaganną posturę po zakończeniu służby wojskowej został skierowany do oddziałów specjalnych MSW, którymi w Warszawie kierował mjr E. Misztal. W czasie stanu wojennego i w następstwie powtarzających się uprowadzeń samolotów, wybranych funkcjonariuszy tych oddziałów skierowano do ochrony. Pewnego razu Piotr W. postanowił również uciec na Zachód, wykorzystując samolot rejsowy startujący z Wrocławia. Pilotował go znany kpt. Jerzy Makula, który w roku 2012 r. tak wspominał tę sytuację: (…) Zawsze latało w samolocie dwóch milicjantów. Jeden siedział z tyłu w bagażniku, a drugi z przodu rozdzielając kokpit i kabinę pasażerską. Na początku nie dochodziło do mnie, że to porwanie: - Pomyślałem, że to są żarty i nawet poprosiłem go o potrzymanie pistoletu, bo nigdy nie miałem broni w rękach. Wtedy zorientowałem się, że coś jest nie tak, bo facet był sinoniebieski, a ręce trzęsły mu się przeokrutnie. Zomowiec groził pistoletem, a w drugiej ręce trzymał granat z zawleczką na palcu. Jak się okazało, mężczyzna chciał, by samolot wylądował w Berlinie Zachodnim na lotnisku Tempelhof. Zrobiłem to, co chciał uzbrojony milicjant i zawróciłem maszynę do RFN. Drugi milicjant, w bagażniku, nawet nie zdawał sobie sprawy z sytuacji. Aż do lądowania w Berlinie. Umożliwiliśmy mu wyskoczenie z przedniego bagażnika. Wyłączyliśmy silnik, daliśmy mu szansę, żeby uciekł. Jednocześnie zdałem sobie sprawę, że ten kolega z tyłu zacznie do niego strzelać. I rzeczywiście drugi zomowiec otworzył ogień. Postrzelił go w piętę (…).
     Natomiast w wersji Piotra W.: (…) „Na terenie NRD nasz samolot „eskortowały” przez kilkanaście minut rosyjskie MIG-25, a zbliżając się na małą odległość, chciały zmusić nas do lądowania. Było to jednak bezskuteczne, ponieważ samolot wszedł już w przestrzeń powietrzną Berlina. By mieć pewność gdzie ląduje, kazałem zrobić na niskiej wysokości dwa koła nad miastem. Władze DDR-owskie miały bowiem przygotowane na takie sytuacje specjalne napisy z nazwami lotnisk Berlina Zachodniego, według wcześniejszych uzgodnień polskiego MSW z osławioną „Staasi”.Dajesz +1 publicznie. Cofnij Ale gdy z góry zobaczyłem wielkomiejską szarzyznę i dziesiątki „Trabantów”, nie miałem wątpliwości, gdzie wylądować. Wkrótce samolot przeleciał nisko nad DDR-owskim lotniskiem Schönefeld i za chwilę dotknął płyty lotniska Tempelhof. Jeszcze w czasie kołowania po płycie lotniska inżynier pokładowy otworzył drzwi wyjściowe, przez które wyrzuciłem swoją torbę (były w niej tylko dwie książki i garnitur), a następnie sam wyskoczyłem i podniosłem ręce do góry. Kilkanaście metrów dalej zatrzymał się samolot. W tym momencie mój kolega zaczął do mnie strzelać i trafił mnie w stopę. Oddałem strzał w jego kierunku, w płytę lotniska i on bojaźliwie schował we wnętrzu samolotu. Następnie odrzuciłem broń i oddałem się w ręce Grenzschutzu (…).
     Wyrokiem sądu berlińskiego Piotr W. został skazany za piractwo powietrzne na 4,5 roku więzienia. Siedział w berlińskim Moabicie, gdzie kiedyś więziono Ludwika Mierosławskiego. Wojskowy Sąd Karny w Warszawie skazał go zaocznie na 12 lat więzienia. Po odsiedzeniu połowy „niemieckiej” kary Piotr W. często otrzymywał przepustki, ale nieustannie był śledzony przez Federalną Służbę Wywiadowczą (BND). Niemcy przypuszczali, że być może władze komunistycznej Polski nasłały go jako szpiega. W więzieniu nauczył się mówić płynnie po niemiecku.
     Natomiast w Elblągu, wkrótce po tym spektakularnym porwaniu, zwolniono w trybie natychmiastowym trzech członków jego rodziny pracujących w komendzie milicji. Te groteskowe zdarzenie w Polsce stanu wojennego było przedmiotem wielu dowcipów, a satyryk J. Pietrzak parodiował, że niedługo w samolotach LOT-u trzeba będzie instalować „ochronę ochrony” i w sumie nie będzie w ogóle miejsc dla pasażerów! Powtarzające się porwania na lotnisko Tempelhof spowodowały, że dowcipni berlińczycy rozszyfrowali w swojej gwarze skrót LOT jako „Landet oh in Tempelhof” (często ląduje na Tempelhof).
     Piotr W. wrócił po 1993 r. do Polski i zamieszkał w jednej z podelbląskich wsi.
     

Lech Słodownik

.
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
  • Znany propagator historii? A skąd takie dokładne dane nt. komórki SB od paszportów ma ten "historyk"? :) Nie róbcie z ludzi idiotów i piszcie wprost gdzie pracował za PRL.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    19 8
    julio(2017-06-17)
  • Ha. W tamtych czasach wielu było aparatczyków po Starym Polu. Pamiętam że mówiło się na to Sorbona. No i słynne wumle. Wieczorowe "uniwersytety" marksistowsko leninowskie. Tak. Sam znałem takich "magistrów". Zresztą, każde czasy obfitują w ludzi dla których zeszmacenie się jest jedyną drogą do kariery.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    7 1
    JanuszKM(2017-06-17)
  • Nie znacie P. Słodownika, to nie wypowiadajcie się na jego temat. To bardzo porządny facet, z klasą, niewielu już takich zostało. Nauczcie się, o maluccy, nie oceniać nikogo na podstawie tego kim był, ale kim jest. Ps. Panie Leszku, proszę nie przejmować się trolami, oni zawsze byli, są i zawsze będą, karaluchy zawsze przetrwają.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    11 7
    fAVV(2017-06-17)
  • Znam historie człowieka z Elbląga z Płk. Dąbka który prysną do Stanów kilka godzin przed stanem wojennym. Akcja była przemyślana i niebezpieczna na tamte czasy. Do Berlina Zachodniego dostał się z jakimiś klerykami. Ma 4 synów, od upadku komuny 3 z nich mieszka w USA i tam założyli rodziny. Człowiek obecnie mieszka na stałe w Stanach ale buduje się nad jeziorem w okolicy Morąga i tu chce powrócić na ostatnie lata życia. Historia na książkę.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    7 0
    TajnosAgentos(2017-06-17)
  • Pamiętam tę ucieczkę Antkiem stojącym na polu koło Nowego Dworu Gdańskiego. Opryskiwał okoliczne pola uprawne. Po ucieczce, w tym samym miejscu pojawił się "nowy" AN-2.Aby zapobiec uprowadzeniu tego samolotu obsługa techniczna po zakończeniu lotów, codziennie. .. .. okręcała jego śmigło grubym, metalowym łańcuchem:) Stałem przy tym samolocie i widziałem to na własne oczy
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    3 0
    j23333(2017-06-17)
  • a ilu Elblążan uciekło w tamtych czasach? np przed ludowym wojskiem itd sam znam takiego zyje za oceanem;)
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    2 1
    hotpizza(2017-06-17)
  • Uwielbiam czytać teksty pana Lecha na temat historii. Szkoda, że nie ma ich na portElu.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    8 2
    (2017-06-17)
  • no, ale co by nie mówić, uciekanie z elbląga, to coś co elblążanom wychodzi znakomicie, i zawsze z pomocą naszego państwa :)
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    3 1
    (2017-06-17)
  • @j23333 - Ucieczkę dokonano z udziałem byłego pilota wojskowego (służył w Słupsku), który po przejściu na emeryturę pilotował samoloty sanitarne. Organizatorem ucieczki był mechanik samolotu pozorujący przedłużający się remont samolotu. Trzeci uciekinier był też mechanikiem (obaj z Agro-lotu w Gdańsku). Na pokładzie były ich rodziny. Po tej sprawie uznano, że demontaż akumulatorów nie wystarcza i stosowano inne formy, w tym zdejmowanie śmigła. Jednakże w kilka lat potem (1986 lub 1987) brak akumulatora w samolocie uniemożliwił jego porwanie z lądowiska w Zagajach.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    2 0
    pilocik(2017-06-17)
  • Drogi Leszku co ty wypisujesz, a wyjazdy na konto to co, w tym czasie były możliwości legalnego wyjazdu, chociaż nie tak łatwe jak obecnie. "W" uciekł bo był antyterrorystą i jako taki nie mógł przez kilka lat wyjeżdżać do KK. Przestań chociaż Ty pisać historię w sposób polskiej prawicy. Trochę obiektywizmu, bo młodzi nawiedzeni i tak o PRL mają wypaczone pojęcie. Stąd popróbuj im przybliżyć tamte czasy, a nie siać propagandę w stylu IPN.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    3 3
    twójkolegazbyłejsłużby.(2017-06-17)
  • pan słodownik od ponad 30 lat bierze wypracowaną w milicji emeryturę. i nic w tym złego skoro wszystko w świetle prawa
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    1 2
    tylewtemacie(2017-06-17)
  • A ilu uciekło po wejściu Pl do UE.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    2 1
    Jajec(2017-06-17)
Reklama