Środa 19-12-2018, imieniny Dariusza, Urbana
 
Rek

UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później

Wypalone mury świątyni w morzu wypalonych domów

Elbląg, Wypalone mury świątyni w morzu wypalonych domów Ks. dr Mieczysław Józefczyk, Diecezjalny Konserwator Zabytków.

Zbliża się dzień 10 lutego - przez dziesięciolecia obchodzony jako dzień wyzwolenia Elbląga. Dziś większość elblążan jest zdania, że słowo „wyzwolenie” było dużym nadużyciem, a rok 1945 poczynił w mieście spustoszenie, którego skutki odczuwamy do dziś. Oddajemy głos ludziom najbardziej kompetentnym - historykom i kronikarzom. Dziś ks. dr Mieczysław Józefczyk pisze o katedrze św. Mikołaja.

Katedra św. Mikołaja w roku 1945 podzieliła los większości elbląskich zabytków, potem jednak - dzięki determinacji księży i wiernych - została odbudowana. Inne zabytki rozbierano cegła po cegle, aż starówka zmieniła się w wielki zieleniec z katedrą pośrodku.
     O powojennych dziejach katedry pisze ks. dr Mieczysław Józefczyk, wieloletni proboszcz parafii św. Mikołaja i diecezjalny konserwator zabytków, któremu katedra bardzo wiele zawdzięcza:
     
     „Na przełomie 1944 i 1945 r. elbląskie Stare Miasto zostało zmienione w twierdzę, która miała powstrzymać Rosjan. 24 stycznia 1945 r. ewakuowano stąd ludność. W wyniku ostrzału artyleryjskiego kościół św. Mikołaja spłonął 2 lutego. W dziesięć dni później niemiecka załoga Elbląga opuściła nocą miasto. [...]
     Pierwszym polskim księdzem, który przyjechał do Elbląga, był ks. Jan Ostrowski, były powstaniec warszawski. Przybył razem z pierwszą grupą warszawską. Po kilku miesiącach partia przysłała z Warszawy następną grupę, tym razem swoich funkcjonariuszy, którzy pod różnymi pretekstami pozbyli się członków pierwszej grupy. Uciekł również ks. Ostrowski.
     W lipcu 1945 r. Ministerstwo Administracji Publicznej skierowało do Elbląga ks. Hilarego Pracz-Praczyńskiego, franciszkanina. Został on mianowany „szefem misji na Ziemie Odzyskane celem organizowania i inspekcji służby duszpasterskiej”. [...]
     Ks. Pracz-Praczyński starał się doprowadzić do porządku byłą kaplicę Baptystów przy ul. Robotniczej 69. Była ona najbliżej centrum parafii św. Mikołaja, której wypalona świątynia nie rokowała nadziei na rychłą odbudowę. [...]
     2 kwietnia 1946 r. administrator apostolski diecezji warmińskiej Teodor Bensch skierował do Elbląga jako proboszcza parafii św. Mikołaja ks. Ludwika Białka, jednocześnie kapelana 55 pułku piechoty w stopniu majora Wojska Polskiego, który otrzymał rozkaz zakwaterowania się w Elblągu. [...]
     Ks. Białek mógł sporządzać żałosny remanent sławnej niegdyś parafii św. Mikołaja. Zamieszkał przy ul. Robotniczej 69 w mieszkaniu niewyposażonym w żadne meble. Złączony z mieszkaniem kościółek był w poważnym stopniu zdewastowany, pozbawiony nakrycia dachowego i okien. Sufit zniszczony w 50 proc., w murach były wyrwy od pocisków armatnich. Właściwa siedziba parafii nie istniała. Kościół św. Mikołaja wypalony, spalone również budynki plebanijne. Na terenie parafii możliwa była do zagospodarowania kaplica Sióstr Katarzynek przy ul. Zamkowej 17 oraz kaplica urządzona w domu mieszkalnym przy ul. Piechoty 7D.
     Według prowadzonych wówczas przez Urząd Miasta statystyk wyznaniowych w Elblągu mieszkało 21 680 katolików, 815 ewangelików, 15 mahometan, czterech mariawitów, 30 prawosławnych i jeden Żyd. Tak wielka rzesza katolików mieszkała poza zasięgiem parafii św. Mikołaja. W tej sytuacji ks. Białek rozpoczął prace nad szybką odbudową kaplicy, przy której mieszkał. [...]
     Ks. Białek, myśląc przyszłościowo, wystąpił z wnioskiem o przyznanie tych kościołów poewangelickich, co do których był przekonany, że powinny być odbudowane i w przyszłości przeznaczone do kultu katolickiego. Wnioskował o następujące świątynie: Bożego Ciała przy obecnej ul. Robotniczej 29, Trzech Króli przy obecnej ul. Janowskiej, św. Anny na górze jej imienia - wraz z cmentarzem, oraz kaplicy wraz z cmentarzem przy ul. Agrykola. Tymczasem zmieniła się sytuacja polityczna i żadna z tych świątyń nie została przekazana. Przekazano parafii jedynie część cmentarza przy ul. Agrykola, jednakże na zamianę za cmentarz parafialny. Likwidacja cmentarza znajdującego się obok zakładu karnego nastąpiła 11 lutego 1947 r.
     Ksiądz Białek jako dziekan elbląski miał obowiązek troszczenia się również o dobro duchowe katolików mieszkających we wioskach powiatu elbląskiego, malborskiego i pasłęckiego. W pierwszym rzędzie rozpoczął starania o kościoły z powiatu elbląskiego. Bez skutku były starania o kościół w Kadynach, tylko częściowo uszkodzony. Uzyskał natomiast kościoły w Pomorskiej Wsi, Przezmarku, Jegłowniku i prowizoryczna kaplicę w Nowakowie. Msze święte odprawiano tam raz w miesiącu. [...]
     Po nim w ostatnim dniu 1947 r. przejął parafię i dekanat elbląski ks. Wacław Hipsz. Jednym z celów działalności ks. Hipsza była odbudowa kościoła św. Mikołaja. [...] 10 lutego 1952 r. ks. Hipsz otrzymał nakaz opuszczenia Elbląga w ciągu trzech dni. Po jego wyjeździe władze bezpieczeństwa odmówiły zatwierdzenia jego następcy. [...]
     Po długich staraniach władze zdecydowały się zatwierdzić na stanowisku proboszcza i dziekana elbląskiego ks. Gedymina Pileckiego. Kapłan ten w czasie okupacji był dziekanem kapelanów Armii Krajowej w województwie nowogródzkim. Spędził za to cztery lata w łagrze sowieckim. Po przyjeździe do Polski został ponownie aresztowany. Ks. Pilecki objął parafię 30 czerwca 1954 r. i z ogromną energią przystąpił do odbudowy kościoła.
     Wypalone mury świątyni w morzu wypalonych domów. Jedyny ruch na Starym Mieście stanowiły ekipy robotników rozbierających gotyckie i renesansowe mury domów nadających się do odbudowy. „Cały naród buduje swoją stolicę” - to hasło było widoczne wszędzie. Leczono krzywdy Warszawy, zadając krzywdy innym miastom.
     Już za czasów ks. Hipsza wywieziono z wnętrza świątyni około 7000 m3 gruzu. Większość prac przygotowawczych wykonywano siłami społecznymi. Ksiądz Pilecki, mimo niesprzyjającej atmosfery politycznej, zdecydował się na wystosowanie pisma do Ministerstwa Kultury, w którym zaznaczył, że „pragnie odbudować dach na świątyni, by przywrócić dawną sylwetkę szacownego zabytku, co wpłynie dodatnio na wygląd miasta i sprawi, że dotychczasowy wkład finansowy państwa w dzieło odbudowy takiego kościoła nie ulegnie zaprzepaszczeniu”.
     Troska proboszcza o przywrócenie pierwotnego wyglądu kościoła św. Mikołaja spotkała się z pozytywnym oddźwiękiem społeczeństwa. Przy pomocy finansowej państwa i - ukrytej wprawdzie ze względów politycznych - życzliwości władz miejskich, prace budowlane nabrały tempa.”
     
     Tekst jest fragmentem pracy ks. dr Mieczysława Józefczyka „Kościół św. Mikołaja w latach 1945-2000”, opublikowanej w specjalnym numerze „Rocznika Elbląskiego” pod redakcją prof. Andrzeja Grotha. Wybór i skróty - PD. Książkę można jeszcze kupić w elbląskim Muzeum.
PD
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
..., a moim zdaniem
Pokazuj od
najnowszych
  • Jestem przekonana, że owo nadużycie słowa "wyzwolenie" będzie kontynuowane przez dzisiejsze władze. Ciekawe jak będą wyglądały owe obchody.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    kasio(2008-02-04)
  • Gdyby nie Rosjanie pewnie dzisiaj nie byloby Polski tylko Niemcy, a my pracowalibysmy w fabrykach wielkich koncernow. To co sie dzialo w Polsce po 45 roku to juz inna para kaloszy. ; -)
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    Chuck Norris(2008-02-04)
  • I tak to ta wstrętna komuna prześladowała kościół katolicki, że odbudowała wszystie kościoły kosztem budownictwa mieszkalnego, a watykan nie dołożył ani jednej złotówki. Kosztem starówki odbudowano kościoły, ponieważ musiał być orginalny budulec.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    L.B.(2008-02-04)
  • same pieprzone komuchy sie wypowiadaja ze tez jeszcze takie głąby zyja
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    1 0
    (2008-02-04)
  • Jakie "wyzwolenie"??? Mieszkamy na ziemiach nie wyzwolonych a zdobytych. Takie są realia. No może Elbląg przez jakiś czas nalezał do Polski, ale Olsztyn i reszta? Zadajmy sobie pytanie - kogo to w Elblagu wyzwolono podczas II WS?
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    Loop(2008-02-04)
  • "Wyzwoleniem" bym tego nie nazywał. Bardziej pasowałby tu "Ruski rajd służący paleniu, gwałceniu i grabieniu". I nie zgadzam się, że gdyby nie Rosjanie, to tutaj wciąż byłyby Niemcy. Gdyby front zatrzymał się gdzieś za Bugiem, to tutaj i tak dotarliby Alianci. I byłoby, chyba, lepiej. P. S. Oczywiście są to moje takie o fantazyjki, więc historycy niech się nie obruszają. ; )
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    1 0
    SVN(2008-02-05)
  • LB-żyjesz w ciemnościach. Doskonale pamiętam te lata i elbląskie ruiny. A nade wszystko pośpiech i staranność w rozbieraniu i uprzątaniu tego co w jakiś sposób przypominało świątynię. Otumaniony robaczku pamiętaj, że nie należy zabierać i niszczyć, a potem narzekać, że trzeba coś odbudowywać i ewentualnie z kiesy państwowej coś oddać. Zresztą te zwroty są zawsze symboliczne. Np mienie zabużańskie. Troszczysz się o szkoły?a gdzie są te słynne tysiąclatki. Kochanieńki jeśli nie wieszałeś krzyża to przynajmniej go nie zdejmuj.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    (2008-02-05)
Reklama

To kupisz w pasażu portElu

Obraz na dibond 300x60 cm - Owoce
Fototapety do lekarza/dentysty
Fototapety do salonu
Fototapeta lateksowa 300x260 cm - Pomost