Poniedziałek 18-02-2019, imieniny Bernardety, Konstancji
 
Rek

UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później

Historia elbląskich ulic: Lotnicza (odcinek 88)

 
Elbląg, Historia elbląskich ulic: Lotnicza (odcinek 88)
Hangar elbląskiego lotniska przed wojną (fot. archiwum autora)
Rek

Z ulicą Lotniczą nierozerwalnie związana jest historia pobliskiego lotniska. Kiedy powstało? Co przez ponad sto lat w tym miejscu się działo? O tym w najnowszym odcinku „Historii elbląskich ulic” opowiada Karol Wyszyński, przewodnik PTTK.

Ulica Lotnicza biegnie od al. Grunwaldzkiej do bram byłych koszar. Po raz pierwszy nazwana przed 1924 r. jako ulica Lotników (Fliegerstrasse), po 1945 r. nazwę spolszczono, zmieniając na Lotniczą. Do lat 80. Lotnicza biegła jedynie do skrzyżowania ze Skrzydlatą, po rozbudowie tej części miasta sięgała aż jednostki wojskowej. Przed bramą koszar przez wiele lat znajdował się pomnik – samolot szkoleniowy, niestety nie przetrwał do dzisiejszych czasów.
     Wędrówkę Lotniczą rozpoczynamy od skrzyżowania z al. Grunwaldzką. Po prawej stronie mijamy zabudowania Giełdy Elbląskiej. Przed wojną mieściły się tu zakłady Schichaua, po 1945 r. - Zamech, następnie Elzam. Po przeciwnej stronie znajduje się plac manewrowy PKS. Do lat 70. po tej stronie, wzdłuż jezdni, funkcjonowały dawne schrony przeciwlotnicze powstałe przed 1945 r. oraz basen przeciwpożarowy.
     Mijając przejazd kolejowy, warto zatrzymać się po prawej stronie przy obelisku upamiętniającym więźniów podobozu Stutthof, który istniał w pobliżu w czasie II wojny światowej. Pomnik został odsłonięty 24 kwietnia 1987 r.
     Starsi elblążanie zapewne pamiętają, że po lewej stronie nad przejazdem kolejowym jeszcze w latach 60. znajdowała się drewniana kładka ze schodami, dzięki której piesi mogli przechodzić na Zatorze, gdy szlabany były zamknięte. Problem z przejazdem nie został rozwiązany do dziś. Władze miasta od lat planują budowę wiaduktu, ale dotychczas na ten cel nie znaleziono pieniędzy.
     
     Wojskowa przeszłość lotniska
     Lotnisko w Elblągu powstało w 1912 r., w obecne miejsce przeniesiono je w 1915 r. Po I wojnie światowej na mocy Traktatu Wersalskiego hangary miały zostać rozebrane, ale przejął je, wraz z innymi obiektami w tej części miasta, fabrykant Franz Komnick. Po 1935 r. musiał oddać hangary na cele rozbudowującej się armii III Rzeszy. Pozostałe obiekty Komnick wykorzystywał jednak na cele produkcyjne. Po wojnie w byłych zakładach Komnicka działały Wojskowe Zakłady Naprawcze (1963-1980) oraz Wojskowe Zakłady Lotniskowe (1980-1990)
     Na lotnisku działała szkółka dla pilotów. W 1935 r. obiekt znacznie rozbudowano. Stacjonował tutaj 3. Pułk Lotnictwa Bombowego, 33. Regiment Wyszkolenia Powietrznego i Kompania Obsługi Lotnictwa. W 1926 r. zaczęła tu działalność Niemiecka Poczta Lotnicza, a nieco później uruchomiono połączenia pasażerskie.
     Po zdobyciu Elbląga przez Armię Czerwoną, na lotnisku w czerwcu 1945 r. gościli powracający do Francji lotnicy z pułku Normandie-Niemen, walczący w szeregach lotnictwa radzieckiego. Z polskich zaś jednostek stacjonowały tutaj: Inżynieryjna Kompania Budowy Lotnisk (1947-1951); 16. Batalion Budowy Lotnisk (1951); 5. Pułk Lotnictwa Szturmowego (1948-1952); 38. Batalion Obsługi Lotnisk (1950-1952); 14. Batalion Budowy Lotnisk (1954-1999); 14. Batalion Usuwania Zniszczeń Lotniczych (2000-2008); 14. Batalion Remontu Lotnisk (2009-2010); Szkoła Młodszych Specjalistów Lotnictwa nr 10 (1953-1955); 13. Dywizja Lotnictwa Szturmowego (1951-1952); oraz Wojskowa Administracja Koszar (1951-2010). Od 1957 roku na terenie lotniska działa Aeroklub Elbląski.

  Obelisk upamiętniający więźniów filii obozu Stutthof (fot. autor)
Obelisk upamiętniający więźniów filii obozu Stutthof (fot. autor)


     Często zdarzało się, że podłoże lotniska nie nadawało się do lądowania wojskowych samolotów. Wówczas starty i lądowania odbywały się na... pobliskiej berlince, oczywiście po zamknięciu drogi.
     Kilka lat temu koszary od wojska przejął elbląski samorząd, który teraz próbuje sprzedać poszczególne nieruchomości. Na razie doszło do dwóch transakcji, w kolejce czekają kolejne nieruchomości, które nadają się do kapitalnego remontu.
     
     Pielgrzymka papieża
     W latach 80. wzdłuż ulicy Lotniczej wojsko rozpoczęło inwestycje w budownictwo mieszkaniowe dla żołnierzy i ich rodzin. W latach 90. powstała tu Bałtycka Szkoła Wyższa,, później przekształcona w Elbląska Uczelnię Humanistyczno-Ekonomiczną.
     W 1999 roku Lotniczą przemaszerowało około stu tysięcy osób, które przyjechały na spotkanie z papieżem Janem Pawłem II. Ojciec Święty wylądował helikopterem na płycie lotniska, na której również wybudowano specjalnie na tę okazję okazały kopiec z ołtarzem. Pamiątką po tej wizycie jest papieski tron, który można podziwiać w katedrze św Mikołaja oraz winda, którą papież wjeżdżał na kopiec, a która do dzisiaj działa w Urzędzie Miejskim w Elblągu.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
  • Czy moze ktos napisac cos wiecej na temat tych schronow? Jaka ilosc ludzi mogl pomiescic tem schron? Jaka jest jego powierzchnia oraz czy jest polaczony ze schronami starego zamechu?
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    8 0
    Ciekawski(2016-01-10)
  • Fajnie, tylko czytając wcześniejsze felietony zastanawiam się ile w tym prawdy.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    2 1
    (2016-01-10)
  • W latach 50 i wczesnych 60-tych na plac PKS-u przyjeżdżała karuzela z wszystkimy bajerami odbywały się potańcówki tam tańczyło się pierwsze rock-and-role to była frajda, a schrony zastępowały miejskie szalety to były piękne czasy mimo komuny.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    14 0
    (2016-01-10)
  • Cyt. "14.Batalion Remontu Lotnisk (2009-2010);"-należy dodać, że w końcu roku 2010 Pan Waldemar Ś. wyprowadził jednostkę -gdzieŚ
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    1 0
    struś(2016-01-10)
  • Mamy nowe władze województwa, teraz trzeba pilnych działań dla odbudowy rangi Elbląga jako Ośrodka Regionalnego. W oparciu o elbląskie lotnisko (oraz Szpital Wojewódzki) powinna zostać utworzona baza HEMS (Śmigłowcowa Baza Pogotowia LPR). Byłaby szansa na utworzenie małej doliny lotniczej (przeglady silników, naprawy i budowa szybowców, nowe technologie lotnicze) - w oparciu o właśnie rozsprzedawane na zupełnie nielotnicze cele obiekty powojskowe, gdyby Miastu nie zabrakło wyobraźni i pomysłu na sensowne lotnicze wykorzystanie tych budynków. Palety można produkować gdziekolwiek, szkoła czy handel może być w dowolnej lokalizacji, ten teren lotniczy jest bezcenny i właściwie nie do zastąpienia. Wystarczyło zasięgnąć rady fachowców z branży lotniczych. Niestety własnie trwonione są całe historyczne dokonania związane z tym terenem - trudne do odtworzenia
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    18 0
    pioan(2016-01-10)
  • Bez przesady. .ten pomnik z prawdzimym samolotem nie był tak dawno. .. za dzieciaka się tam właziło. .. nei wiem kiedy go zdemontowali ale jeszcze hmmm. .. 20 lat temu to był;)
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    3 0
    (2016-01-10)
  • Popieram, bardzo dobry komentarz napisany przez pioan. Popieram w 100 %. Teraz pytanie czy władze miasta wraz z prezydentem czytają tak ciekawe komentarze, czy tylko pobierają wynagrodzenie za piastowanie tak ważnych stanowisk dla naszego miasta ELBLĄGA.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    10 0
    (2016-01-10)
  • Lufthansa przed wojna obslugiwala pasazerskie polaczenia do Berlina i Krolewca. Im sie oplacilo. .. a u nas to juz tylko w dol wszystko ! Jeszcze jest szansa aby bylo z tego lotnisko, chocby sportowe w czym Elblag tez ma tradycje ale jak sie rozparceluje po kawalku. .. to juz tylko zal wspomnien pozostanie i marnotrawstwo ! Idealna sprawa bylyby zaklady produkcji samolotow sportowych czy uslugowych np. dla rolnictwa.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    5 0
    Jacoby(2016-01-10)
  • Przedwojenny Elbląg był nieporównywalnie bogatszym miastem od tego dzisiejszego. Zapewne dlatego się te loty kiedyś opłacały
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    2 0
    Kaiserhof(2016-01-10)
  • No niestety, stracić coś, zniszczyć jest łatwo, gorzej z utworzeniem lub odzyskaniem.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    3 0
    (2016-01-10)
  • No niestety, stracić coś, zniszczyć jest łatwo, gorzej z utworzeniem lub odzyskaniem.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    0 0
    (2016-01-10)
  • Po prawej stronie, nie Zamech a Zakłady Taboru Kolejowego, gdzie produkowano piękne cysterny, głównie dla ZSRR i przerabiano wagony z PaFaWag-u na szerokie wózki, bo z Zakładu wiodły szerokie tory do Kochanych Sąsiadów. Później wchłonął Zamech.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    3 0
    synPracownika(2016-01-11)
Reklama

To kupisz w pasażu portElu

Podpis elektroniczny zestaw na 1 rok
Hosting WWW BIZNES
Podpis elektroniczny zestaw na 2 lata (bez czytnika)
Konto poczty elektronicznej