Piątek 19-10-2018, imieniny Jana, Pawła
 
Reklama w Elblągu
Rek

UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później
Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Wybory 2018

Sport

Gospodarka

Na osiedlu

Społeczeństwo

Na uczelniach

Kultura

Zbrodnia i kara

Dawny Elbląg

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Prasówka

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

Piękny jesienny poranek Piękny jesienny poranek

Szeląg elbląski Augusta III Sasa (Historia jednego przedmiotu cz. 145)

 
Elbląg, Szeląg elbląski Augusta III Sasa  (Historia jednego przedmiotu cz. 145) (fot. MAH)
Rek

Wspólnie z Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Elblągu prowadzimy cykl pn. "Historia jednego przedmiotu", w którym prezentujemy ciekawe eksponaty i ich historię. Przedmioty codziennego użytku odnalezione przez badaczy na ziemi (a czasem i w ziemi) elbląskiej przybliżą nam jej dawnych mieszkańców. Dziś będzie o pieniądzach.

Mennica w Elblągu działała od czasów uzyskania praw miejskich przez miasto aż do śmierci przedostatniego króla Polski Augusta III Sasa w roku 1763. Stanisław August Poniatowski wprowadził reformę zarządzającą utworzenie jednej mennicy na terenie państwa Polskiego. Miasta Prus Królewskich musiały wówczas udowodnić oryginalnymi przywilejami swoje prawa mennicze. Próbowały przeciwstawiać się królowi, bowiem uważały, że skoro od 1457 roku biły monetę Polską, nie muszą udowadniać swoich przywilejów. Jednak wola królewska zwyciężyła i miasta Prus Królewskich (Elbląg, Gdańsk i Toruń) przyjęły nowo wprowadzoną monetę bitą w mennicy warszawskiej opartą o grzywnę kolońską, gdzie z 233,81 g srebra bito 10 talarów.
     Wróćmy jednakże do czasów Augusta III Sasa, który wbrew Pacta Conventa, w 1749 roku wybił monetę koronną bez zgody sejmu. Podjął taką decyzję, ponieważ na rynku brakowało polskiej monety i panowała kompletna anarchia pieniężna.
     Od czasów Jana III Sobieskiego w państwie nie funkcjonowały polskie mennice. Monety Augusta III bite były w mennicach saskich w Dreźnie (1749), Grunthal (1750-1751), Lipsku (1752-1762) oraz Gubinie (1751-1755). Pierwszymi monetami wybitymi na polecenie Augusta III Sasa były miedziane szelągi i grosze. Szelągi były monetami o najniższej wartości równej 1/3 grosza. Grosz powtarzał wzór szeląga i został wprowadzony w 1752 roku. Rok później zaczęła funkcjonować mennica miejska w Gdańsku, natomiast w roku 1760 - mennica w Elblągu.
     W elbląskiej mennicy bito szelągi, szóstaki, trojaki, złotówki oraz złote dwudukaty. Na rynku pojawiły się więc zarówno monety koronne bite w mennicach saskich, jak i monety bite w mennicach miejskich, oraz monety fałszowane w mennicach pruskich Fryderyka II Wielkiego.
     Przykładową monetą bitą w mieście jest pochodzący z elbląskiej mennicy szeląg wybity w 1763 roku. Na awersie monety znajduje się ukoronowany monogram królewski A3R, który rozdziela datę 1763.
     Na rewersie monety, pod rozetką, został umieszczony napis SOLID CIVITAT ELBING w trzech wersach, pod nim znajduje się herb miasta, który rozdziela napis I C S. Był to inicjał Justusa Karola Schrödera – zarządcy elbląskiej mennicy w latach 1762-1763. Występuje też odmiana z inicjałem FLS – Fryderyka Ludwika Stübera, zarządcy mennicy w roku 1763. Oprócz różnic w inicjałach, mogą wystąpić również różnice w ilości kropek przy inicjale lub w miejsce liter inicjału umieszczane są rozetki. Po obu stronach monety widoczny jest ząbkowany krąg otaczający napisy.
     Szelągi elbląskie Augusta III Sasa występują najczęściej w dostatecznym stanie zachowania z widoczną patyną i zazwyczaj nie sprawiają trudności w odczycie. Monety trafiły do kolekcji muzealnej jako przekaz Obywatelskiego Komitetu Wykonawczego Roku Jubileuszowego Miasta Elbląga. Zostały odnalezione podczas odgruzowywania piwnic przedwojennego muzeum, w spalonej kasie pancernej.
     
     Opracowano na podstawie:
     J. Dutkowski, A. Suchanek, Corpus nummorum civitatis Elbingensis, Gdańsk 2003
     M. Gizińska, Dzieje mennicy elbląskiej, Rocznik Elbląski, T. XX, 2006 r.
     Cz. Kamiński, J. Żukowski, Katalog monet polskich 1697-1763 (epoka saska), Warszawa 1980
     

     
     W naszym cyklu co dwa tygodnie dołączamy odcinek filmu "Krótka historia", przygotowywany przez Telewizję Truso.tv przy współpracy z Muzeum
     


     
     
     
     

     
     
     
     
     
     Elbląska Gazeta Internetowa portEl.pl sprawuje patronat medialny nad Muzeum Archeologiczno-Historycznym
     

Paweł Wlizło, asystent ds. numizmatyki i historii dawnej MAH
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
..., a moim zdaniem
Pokazuj od
najnowszych
Reklama

To kupisz w pasażu portElu

Fototapety z Italią
Fototapety do sypialni
Fototapety do salonu
Fototapety z abstrakcyjnymi wzorami