Dawno temu w Elblągu... modernizowano dworzec
- Podczas dwóch dni świątecznych odbędą się w naszym mieście dwa koncerty wojskowe. Jeden z nich z hotelu "Stadt Elbing", drugi natomiast w "Schillingsbrücke". Również w "Tivoli" w oba dni świąteczne zaplanowano duże koncerty - pisała prasa w 1903 roku. O czym jeszcze?
"Zamech przegrywał w konkurencji rynkowej"
- Świat nam zaczął odjeżdżać, szczególnie w latach 80. Na świecie produkowane były turbiny o wyższej sprawności, bardziej efektywne kosztowo. Zamech w tej rozgrywkach grał w niższej lidze. Nie było pieniędzy na to, żeby dotrzymać kroku firmom z Europy Zachodniej. Zatrudnienie spadało. W Polsce elbląskie przedsiębiorstwo wciąż miało jednak duże znaczenie. Na świecie już coraz mniejsze – mówi Daniel Lewandowski, elbląski popularyzator historii Zakładów Mechanicznych im. gen. Karola Świerczewskiego. W drugiej części naszej rozmowy poruszamy m.in. temat prywatyzacji Zamechu i jego wpływu na Elbląg.
Jak zmieniał się Elbląg (w obiektywie Henryka Myślińskiego)
Dawno, dawno temu w odległej galaktyce... Takie nasuwa się skojarzenie, gdy oglądamy zdjęcia Elbląga w okresie Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Jak wyglądał Plac Jedności Narodowej (dzisiejszy plac Konstytucji) bez pomnika Odrodzenia? Jakie samochody jeździły po elbląskich ulicach? Prezentujemy kolejny fotoreportaż ze zbiorów Henryka Myślińskiego.
"Kurs szkoleniowy dla propagandystów" (Głos z przeszłości, odc. 241)
- Członkowie Spółdzielni Pracy Rzeźników i Wędliniarzy zostali przyjęci do Związku Spożywców. Spółdzielnia ta należy ostatnio do najaktywniejszych spółdzielni pracy w Elblągu - pisała prasa w 1950 roku. O czym jeszcze?
Daniel Lewandowski: Zamech był szansą na zmartwychwstanie miasta
- Od końca lat 60. coraz ludniejszy Elbląg zaczął się dusić. Brakowało miejsc w szpitalu miejskim, przychodniach, żłobkach, przedszkolach, szkołach. Głód mieszkań stawał się nieznośny, pojawiło się ukryte bezrobocie. Nawet z pogrzebami były problemy, bo cmentarz był za mały – mówi Daniel Lewandowski, popularyzator historii powojennego przemysłu Elbląga, w tym głównie Zakładów Mechanicznych im gen. Karola Świerczewskiego w Elblągu. Porozmawialiśmy o tym, czy Elbląg był dodatkiem do Zamechu czy na odwrót.
Dawno temu w Elblągu... nocny strażnik gasił pożar
- W Wielki Piątek, jak co roku, odbędzie się koncert muzyki sakralnej w wykonaniu chóru kościelnego z Elbląga, oparty na odpowiednim, starannie dobranym repertuarze - pisała prasa w 1903 roku. O czym jeszcze?
„Do 19 pracowałam zawodowo, a teraz pracuję społecznie” (Głos z przeszłości, odc. 240)
- Zakłady Przemysły Torfowego doceniając znaczenie szkolenia kadr, postanowiły w roku bieżącym przeszkolić na kursach 249 pracowników, przeważnie robotników, zatrudnionych w poszczególnych zakładach produkcyjnych.Dotychczas przeszkolono 145 pracowników torfiarstwa - pisała prasa w 1950 roku. O czym jeszcze?
Dawno temu w Elblągu... konkubina wydała partnera
- W niedzielę w Domu Rzemiosła odbędzie się wieczór rozrywkowy. Organizatorzy, którzy dzięki swoim wcześniejszym występom z powodzeniem konkurowali z zespołem „Leipziger", również jutro zaprezentują bogaty i urozmaicony program, zapewniając rozrywkę licznie zgromadzonej publiczności - pisała prasa w 1903 roku. O czym jeszcze?
Papież przyjeżdża (w obiektywie Henryka Myślińskiego)
Niedziela, 6 czerwca 1999 r. Na elbląskie lotnisko zmierzają tłumy wiernych. Po południu papież Jan Paweł II odprawi nabożeństwo czerwcowe i wygłosi homilię. Przedtem jednak trzeba było papieski ołtarz wybudować. Prezentujemy zdjęcia Henryka Myślińskiego dokumentujące przygotowania do papieskiej wizyty.
"Cebulak przed gongiem był lekko zamroczony" (Głos z przeszłości, odc. 239)
- Na otwarcie sezonu bokserskiego w Elblągu ZKS Stal rozegrał towarzyskie spotkanie z mistrzem A klasy Okręgu Pomorskiego Związkowcem Chełmża - pisała prasa w 1950 roku. O czym jeszcze?
Refleksje nad elbląską demografią (Zamechowskie żłobki i przedszkola, odc. 2)
W poprzednim odcinku przypomniałem zamechowskie żłobki. Po ich ukończeniu dzieci zamechowców trafiały zwykle do zakładowych przedszkoli. Udało mi się ustalić, że na przestrzeni nieco ponad czterech dekad Zamech prowadził w sumie pięć – rozmieszczonych w różnych rejonach Elbląga - tego typu placówek, które doczekały się blisko 6900 wychowanków. W dzisiejszym odcinku przedstawię wysiłki, jakie Zamech czynił dla powołania nowych przedszkoli zakładowych oraz jak zmagał się z różnymi przeciwnościami losu w swojej misji opiekuńczo-wychowawczej. Na koniec dorzuciłem garść refleksji na temat roli, jaką Zamech odegrał oraz jaką mógł odegrać w demografii Elbląga.
Dawno temu w Elblągu… żebrak ukradł garnitur
- Szczególną uwagę zwracamy na niedzielne przedstawienie w teatrze miejskim na rzecz elbląskiego przedszkola. Autorkami dramatycznych żartów, które zostaną zaprezentowane podczas przedstawienia, są dwie Elblążanki. Prolog został napisany przez pannę Marie Glöde. Solo na skrzypcach wykona młody student Walter Meusch z Królewca (niem. Koenigsberg), znany naszej publiczności dzięki swoim znakomitym występom podczas wieczorów rozrywkowych - pisała prasa w 1903 roku. O czym jeszcze?
„Wagony mogłoby być podstawione rano” (Głos z przeszłości, odc. 238)
- Magazyn zbożowy w Gronowie ma stale trudności przy załadunku zboża na wagony ze względu na zbyt późne ich podstawianie pod załadunek – pisała prasa w 1950 roku. O czym jeszcze?
Dawno temu w Elblągu… odbył się pokaz sztuki rowerowej
- Najstarszy lokalny klub rowerowy, klub rowerowy Elbing z 1886 roku, który już wielokrotnie angażował się w działalność charytatywną, organizuje w niedzielę w sali gimnastycznej pokaz sztuki rowerowej na rzecz oddziału Czerwonego Krzyża w Elblągu. Oprócz pokazów jazdy na rowerach niskich i wysokich, wykonywanych przez członków wielokrotnie nagradzanego klubu, ze szczególnym zainteresowaniem oczekuje się występów cieszącej się doskonałą reputacją pary artystów, rodzeństwa Friedy i Fritza Boehme z Drezna, których fenomenalne osiągnięcia w tej dziedzinie również tutaj mogą spotkać się z ciepłym przyjęciem - pisała prasa w 1903 roku. O czym jeszcze?
Starówka, jeszcze nie Nówka (w obiektywie Henryka Myślińskiego)
Kościół (jeszcze nie katedra) pw. św. Mikołaja w Elblągu, a dookoła łąka. Gdzieś obok wyrasta Brama Targowa, z mostów istnieje tylko ten Niski. To tylko fragment krajobrazu elbląskiego Starego Miasta sprzed odbudowy, zapoczątkowanej w latach 80. Nasz cykl fotoreportaży Henryka Myślińskiego zaczynamy od wizyty na Starym Mieście.
"Ośrodek prowadzi modelarnię szybowcową i okrętową" (Głos z przeszłości, odc. 237)
Adwokaci elbląscy postanowili założyć zespół adwokacki – pisała prasa w 1950 roku. O czym jeszcze?
Czar zamechowskiego Dnia Kobiet
„8 marca jest tym dniem w roku, kiedy pomimo całej emancypacji, społeczeństwo - niezależnie od wieku i układów- rozdziela się na mężczyzn i kobiety. Tego dnia obowiązki domowe przejmują na siebie małżonkowie i dzieci. Tego dnia od kolegów z pracy kurtuazji i uprzejmości mogą się uczyć angielscy lordowie. Tego dnia, kiedy kobieta pojawia się w drzwiach tramwaju czy autobusu, panowie - zamiast jak co dzień zasłonić się gazetą lub zapatrzyć w okno – jak jeden podrywają się, by ustąpić siedzące miejsce” – takim wstępem zaczynał się poświęcony Dniu Kobiet artykuł w „Głosie Zamechu” z roku 1977. Dzisiejszy felieton poświęcam kobietom-Zamechowcom, bohaterkom drugiego planu, przypominając jak w Zamechu świętowano Międzynarodowy Dzień Kobiet.
Dawno temu w Elblągu... kończył się karnawał i bale
Kończą się już piękne czasy balów maskowych, kończą wspaniałe godziny, podczas których po całym dniu pracy można było odetchnąć i poddać się magii ekscytujących przygód pod osłoną swobody, jaką dawały maski. Kończą się już bale maskowe! W sobotę młodzież z Elbląga ponownie zebrała się na balu, aby po raz ostatni w tym roku cieszyć się wspaniałą młodością i pożegnać się na rok z okresem karnawału. Wszędzie panowała gorąca atmosfera, zwłaszcza w „Domu Wypoczynkowym”, którego pomieszczenia ledwo mieściły tłum ludzi w maskach i widzów, ale także w „Domu Rzemiosła” i w innych miejscach, w których książę karnawału zagościł się na dobre - pisała elbląska prasa w marcu 1903 roku. O czym jeszcze pisała?
"Wołek zbożowy - najgroźniejszy szkodnik" (Głos z przeszłości, odc. 236)
- Centrala Zwalczania Szkodników Zbożowo-Mącznych prowadzi zakrojoną na szeroką skalę akcję zwalczania chrząszczy, roztoczy i gryzoni w miejscach składowania i przerobu mąki oraz w środkach transportowych zbóż i przetworów zbożowych – pisała prasa w 1950 roku. O czym jeszcze?
Zamechowskie żłobki i przedszkola (odc. 1)
Oprócz działalności kulturalnej, sportowej i rekreacyjnej, edukacyjnej, budowlanej, leczniczej Zakłady Mechaniczne Zamech - w ramach swojej misji socjalnej i społecznej - obejmowały opieką również dzieci swoich pracowników. W okresie swojego istnienia w czasie nieco ponad czterech dekad zamechowskie żłobki wychowały ok. 5400, a przedszkola – blisko 6900 dzieci. W dwóch kolejnych publikacjach chciałbym przedstawić te placówki, odegrały bowiem w powojennym Elblągu niebagatelną rolę.
