Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies.
Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza zgodę na zapisywanie ich w pamięci urządzenia. Proszę zapoznać się z informacją na temat cookies stosowanych na naszej stronie.
Piątek 24-11-2017, imieniny Jana, Flory
 
Rek

UWAGA!

Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Na osiedlu

Gospodarka

Społeczeństwo

Kultura

Sport

Na uczelniach

Zbrodnia i kara

Prasówka

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Dawny Elbląg

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

11.11.2017 11.11.2017

Rapier z rzeki Tyny (Historia jednego przedmiotu cz. 44)

 
Elbląg, Rapier z rzeki Tyny  (Historia jednego przedmiotu cz. 44) (fot. MAH)
Rek

Wspólnie z Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Elblągu prowadzimy cykl pn. "Historia jednego przedmiotu", w którym prezentujemy ciekawe eksponaty i ich historię. Przedmioty codziennego użytku odnalezione przez badaczy na ziemi (a czasem i w ziemi) elbląskiej przybliżą nam jej dawnych mieszkańców. Dziś rapier z rzeki Tyny.

Rapier jest efektem ewolucji miecza - klasycznej broni białej znanej już od czasów starożytnych. Dobrze znanym przykładem starożytnego miecza może być gladius używany przez Rzymian w walce z Galami. Miecz używany był również w średniowieczu, kojarzonym powszechnie z rycerzami w zbrojach, bitwą pod Grunwaldem i Krzyżakami. Jednakże w tym właśnie czasie można zauważyć emancypację mieszczan oraz upowszechnianie się tego rodzaju broni wśród niższych klas społecznych. Od drugiej połowy XV wieku we francuskich i hiszpańskich dokumentach pojawia się określenie „espada ropera” czyli broń do sukni. Skąd właśnie bierze się nazwa rapier.
     Wykształcona już w pełni forma rapierów stosowana jest od XVI wieku. Generalnie wyróżniała się głownią, tj. częścią do cięcia i kłucia, lub tylko kłucia, o długości 100-125 cm z przekrojem np. w kształcie rombu.
     Rapiery są ściśle powiązane z nauką fechtunku rozwijającą się w czasie świetności tej broni we Włoszech, Francji i Hiszpanii. Każda ze szkół tworzyła swój własny styl walki oraz kształt oręża.
     Ukształtowanie rękojeści rapiera z obłękami chroniącymi dłoń przed uderzeniem było związane z techniką trzymania broni z palcem założonym za jelec - poprzeczną część nad rękojeścią, mającą chronić dłoń przed uderzeniem i zsuwaniem się z rękojeści w stronę głowni. Uchwyt ten pomagał w panowaniu nad orężem.
     Po odkryciu Ameryki przez Kolumba szermierka rozwijała się w oparciu o klasę mieszczańską. Przeciwnikami idei szermierki było rycerstwo. Fechtunek rapierem był dla nich rzeczą podstępną i niegodną honoru szlacheckiego. Przede wszystkim dlatego, że stanowił konkurencję dla sztuki turniejowej. We francuskiej szkole fechtunku, od której wywodzi się współczesna szermierka, ceniono szybkość, zręczność i wyczucie tempa. Podczas pojedynku dostrzec można było o wiele większą lekkość i precyzję, niż przy potyczce zbrojnych rycerzy. W drugiej połowie XVI zmienił się sposób walki. W zapomnienie odeszło stosowanie ciężkich blach chroniących rycerza, w zamian pojawili się wojacy walczący lekkimi rapierami bez zbroi.
     W zależności od przeznaczenia rapiery różnią się dekoracją lub jej brakiem. Te bardziej zdobione noszone były na co dzień „do sukni”, natomiast bojowe nie posiadają motywu zdobniczego.
     Rapier znajdujący się w zbiorach Muzeum Archeologiczno-Historycznego mógł być używany zarówno podczas bitwy, jak i do pojedynkowania. W razie potrzeby, z uwagi na swoją konstrukcję, mógł być użyty jako koncerz - ekskluzywną broń oficerską używaną przez jazdę do walki z piechotą uzbrojoną w broń drzewcową. Podobny rapier należał do Thure Bielke, szwedzkiego szlachcica, zamieszkującego Zamek Sturefors na Gotlandii. Prawdopodobnie broń Szweda została zakupiona podczas jego studiów we Włoszech lub służby dyplomatycznej w tym kraju w drugiej połowie XVI wieku.
     Rapier ze zbiorów muzealnych został wydobyty z rzeki Tyny w miejscowości Raczki Elbląskie. Charakterystyczna długa głownia datowana jest na okres od drugiej ćwierci XVI wieku do początków wieku XVII, czyli czas nasilonej mody na pojedynkowanie. Ciekawe jest także samo miejsce odkrycia broni. Na tym odcinku rzeki odnajdywano wiele zabytków broni białej, datowanej od początków średniowiecza aż po nowożytność. Może była to płycizna, gdzie często gubiono cenne przedmioty podczas przejścia przez rzekę; może mieć to jednak związek ze starymi zwyczajami z czasów pogańskich i celowym topieniu broni w rzece.
     
     

Elbląska Gazeta Internetowa portEl.pl sprawuje patronat medialny nad Muzeum Archeologiczno-Historycznym

Paweł Wlizło, asystent ds. numizmatyki i historii dawnej MAH
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
Reklama