Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies.
Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza zgodę na zapisywanie ich w pamięci urządzenia. Proszę zapoznać się z informacją na temat cookies stosowanych na naszej stronie.
Niedziela 22-10-2017, imieniny Filipa, Salomei
 
Rek

UWAGA!

Zamknij Zamknij
Rek
Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Na osiedlu

Gospodarka

Społeczeństwo

Kultura

Sport

Na uczelniach

Zbrodnia i kara

Prasówka

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Dawny Elbląg

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Dawno temu... w Kadynach wybuchł wielki pożar

 
Elbląg, Dawno temu... w Kadynach wybuchł wielki pożar Plac Fryderyka Wilhelma (obecnie Słowiański). Z lewej strony widoczna Resursa Mieszczańska - Bürger-Ressource
Rek

Na cesarskich włościach w Kadynach wczoraj po południu wybuchł wielki pożar. Ogień rozprzestrzeniał się z ogromną prędkością, pochłaniając ogromne połacie terenów. Ofiarą ognia padła wysoka stodoła (niem. Hochfahrtscheune). Pożar, który wybuchł o 14.45, „pożarł” najpierw zapasy zboża, zaczął się rozprzestrzeniać i w stosunkowo krótkim czasie strawił całą stodołę aż po okalające ją mury.

Straż pożarna z Kadyn (niem. Cadinen) oraz z Tolkmicka (niem. Tolkemit) wprawdzie szybko przybyła z gaśnicami na miejsce, jednak wszelkie wysiłki powstrzymania tego żywiołu były daremne.
     Powstałe szkody są ogromne, ponieważ spłonęła duża część wszystkich tegorocznych zbiorów. W stodole zgromadzono 200 fuderów* zboża i 80 fuderów siana. Straty szacuje się (włączając wartość budynku) na 60 000 do 70 000 marek. Dużą część szkód pokryje ubezpieczenie. Tajny radca von Etzdorff, pełnomocnik generalny Kadyn, poinformował natychmiast cesarza o tym strasznym nieszczęściu. Cesarz zażądał szczegółowej relacji z przebiegu zdarzenia.
     Jeśli idzie o przyczynę wybuchu pożaru, jest ona na razie trudną do wyjaśnienia zagadką. Przypuszcza się, że mogło dojść do podpalenia. Sprawa będzie badana. Stodoła stała na polu i można ją było zobaczyć z okien pociągu. Cieszyła się ona zainteresowaniem ogółu, ponieważ była jedyną tego rodzaju stodołą w naszej okolicy. Do stodoły można było wjechać nie tylko na jej parter, lecz także po rampie na wysokość pierwszego piętra. Ten wielki, masywny budynek został wbudowany przed dwoma laty na polecenie cesarza i stanowił jedną z najbardziej wzorcowych, nowoczesnych budowli, jakie cesarz posiadał na swoich terenach. (ENN, wtorek, 25.11.1913 r.)
     
* fuder – dawna miara zboża, siana i drewna.
     
     Ciepłe napoje dla kolejarzy
     
Podobnie jak w latach ubiegłych, tak i tej zimy pracownikom kolei, tj. maszynistom, kolejarzom, personelowi manewrowemu zatrudnionemu w pełnym wymiarze godzin oraz zwrotniczym [...] podczas utrzymującego się mrozu wynoszącego co najmniej 12 stopni poniżej zera po przepracowaniu co najmniej czterech godzin przysługują ciepłe napoje, takie jak kawa, ciepłe piwo oraz rosół. Wszystko oczywiście na koszt zarządu kolei. Podobne zabiegi sprawdziły się w latach ubiegłych. (ENN, poniedziałek, 24.11.1913 r.)
     
     Śmierć w wyniku zatrucia alkoholowego
     
Znany z alkoholizmu, głuchoniemy czeladnik garncarstwa Wermter z Elbląga kazał sobie wczoraj przynieść pół litra wódki, którą wypił jednym haustem. Nie zdążył dopić ostatniej kropli, gdy zsunął się z krzesła na ziemię, gdzie znaleziono go martwym. Przyczyną zgonu było zatrucie alkoholowe. (ENN, poniedziałek, 24.11.1913 r.)
     
     Reforma oczyszczalni ścieków
     
Wiele razy wspominaliśmy już na naszych łamach, że miejska oczyszczalnia ścieków nie spełnia wymogów. Radca budowlany z naszego magistratu Knoell zrobił rozeznanie co do funkcjonowania podobnych oczyszczalni ścieków w innych miastach i spisał swoje doświadczenia w formie obszernego i szczegółowego sprawozdania, celem przeprowadzenia reformy w naszej miejskiej oczyszczalni. Swoje wnioski przedstawi w piątek podczas posiedzenia rady miasta. (ENN, środa, 26.11.1913 r.)
     
     Skup rosyjskiego mięsa tymczasowo wstrzymany
     
Ponieważ różnice cenowe naszej i rosyjskiej wieprzowiny są obecnie nieznaczne, […] magistrat zrezygnował na razie z importu rosyjskiego mięsa do czasu obniżki jego cen w Rosji. (ENN, środa, 26.11.1913 r.)
     
     Pokaz tanga w resursie mieszczańskiej
     
O tangu, tańcu pochodzącemu z Ameryki, wiele już napisano. […]. W poniedziałek w resursie mieszczańskiej mistrzyni baletu Lineck z Gdańska (niem. Danzig) będzie miała okazję zaprezentować zarówno brazylijskie tango, jak i tango argentino. […].
     Przypuszczamy, że występem tym zainteresuje się przede wszystkim młoda społeczność naszego miasta. Przedsprzedaż biletów w sklepie z cygarami pana Neumanna. (ENN, czwartek, 27.11.1913 r.)
     
     50. urodziny
     24 grudnia swoje 50. urodziny będzie obchodzić Emma Wietzke, której poetycki talent zyskał wielu zwolenników wśród elblążan. Wietzke urodziła się w roku 1863 w Kłajpedzie (niem. Memel) jako córka listonosza Alexa Wietzke. Uczęszczała do tamtejszej szkoły ludowej, następnie podjęła naukę w gastronomii. W 1890 roku wyszła za Hermanna Wietzke, z zawodu kowala, z miejscowości Janischken koło Kłajpedy. Od 1899 roku mieszka w Elblągu.
     Na Boże Narodzenie 1909 roku mieszkańcy naszego miasta sprawili jej ogromny prezent w postaci wydanego tomiku wierszy jej autorstwa. (ENN, piątek, 28.11.1913 r.)
     
     Niezwykłe znalezisko
     
Niezwykłego odkrycia dokonał w ostatnich dniach rybak podczas połowu na rzece Elbląg niedaleko jej połączenia z Kanałem Jagiellońskim*. Mężczyzna wyciągnął z wody bardzo dobrze zachowaną czaszkę ludzką. Czaszka została zakopana niedaleko rzeki Elbląg. (ENN, sobota, 29.11.1913 r.)
     
* Kanał Jagielloński – niem. Kraffohlkanal – najstarszy na ziemiach polskich kanał żeglugowy, łączący rzekę Elbląg z Nogatem, wybudowany w roku 1483, o długości 5,7 kilometra. Kanał jest najkrótszą wodną drogą śródlądową łączącą Elbląg (poprzez Nogat, Szkarpawę, śluzy Gdańską Głowę i Przegalinę) z Gdańskiem – Wikipedia.
     
     
***
     
     W tym roku publikujemy teksty przypominające wydarzenia z 1913 roku, dziejące się w naszym mieście i okolicach. Dziś kolejne wiadomości z listopada 1913. Przeglądamy stare numery „Elbinger Neueste Nachrichten”, korzystając ze zdigitalizowanych zasobów Biblioteki Elbląskiej.

tłum. DK
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
..., a moim zdaniem
Pokazuj od
najnowszych
  • W tekście tłumaczenia chodzi o tzw. stodołe najazdową, a nie wielką stodołę. Zresztą tłumacz sam ją opisuje "do stodoły można było wjechać nie tylko na jej parter, lecz także po rampie na wysokość pierwszego piętra". Otóż takie stodoły były popularne, zwłaszcza w d. Prusach Wschodnich. Przy ich budowie wykorzystywano np. nachylenie terenu, zbocze itd. lub usypywano sztuczny skłon-zbocze, na ogół od szczytów stodoły, co pozwalało wjechać nań wozem konnym (Hocheinfahren) i z wysokości rozładowywać np. furmankę z sianem, czy snopkami zżętego zboża. Takie stodoły niezwykle ułatwiały pracę osób tu zatrudnionych - nie musiały one dźwigać widłami siana, czy zboża w górę, lecz. .. w dół. Były też stodoły stojące pojedynczo na polach (Feld-Scheune), które wyglądały jak "wyspy". Spełniały niezwykle istotną rolę w gospodarce wiejskiej, ponieważ można było do nich szybciej dowieźć prosto z pola zboże, czy siano, a ponadto były schornieniem dla robotników rolnych pracujących na polu - w razie nagłej niepogody. Jedna z takich stodół zachowała się w pobliżu Kanału Elbląskiego - między pochylnią Jelenie i Oleśnica. Należy ona do folwarku-stadniny koni w Sokółce.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    erg.(2011-11-26)
  • Erg. Serdecznie dziękuję. Bez Ciebie ani rusz!
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    ghs(2011-11-26)
  • dzięki Bogu że istnieje ERG sto lat życia
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    (2011-11-29)
  • czy ERG może napisać książkę o Elblągu proszę o to ponieważ to SKRB WIEDZY
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    (2011-11-29)
  • Brawo ERG! Piszę z dużej litery, bo Pańska wiedza zasługuje na najwyższy szacunek. Ponownie apeluję o rozważenie możliwości napisania książki o Elblągu. Byłby to nieoceniony wkład w zachowanie pamięci o przeszłości tego wspaniałego miasta, które obecnie, niestety, przeżywa swój upadek. Pamiętam doskonale lata swojej młodości, gdy w Elblągu pomiedzy 6:00 a 14:00 ulice były prawie puste - wszyscy gdzieś pracowali. Obecnie pora dnia nie ma znaczenia, bo ruch ten sam. Pan zapewne też to obserwuje. Przesyłam wyrazy szczerego szacunku!
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    nocryz(2011-11-29)
  • gamonie ten erg to redakcja jest. ..
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    bob ergzorcysta(2011-11-29)
  • ta ksiaska my byc po niemiecki herr erg.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    (2011-11-30)
Reklama