UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później
Zamknij Zamknij
Rek

Elbląg i jego dagerotypiści (odc. 4)

 
Elbląg, Elbląg i jego dagerotypiści  (odc. 4)
Atelier Wilhelma Faltina mieściło się przy ul. Wigilijnej 24 (Rysunek G. Salemke)

Zapraszamy Czytelników do podróży w czasy dagerotypii i początków fotografii. Jak rozwijały się w dawnym Elbingu? Kto się taką działalnością zajmował? O tym wszystkim opowiada Danuta Thiel-Melerska, muzealniczka z wieloletnim doświadczeniem, mieszkającą obecnie w podelbląskim Nadbrzeżu. Dzisiaj odcinek czwarty naszego nowego cyklu, w którym autorka opisuje poszczególnych elbląskich dagerotypistów.

Rodzina Dietz
     
Elbląg posiadał, tak jak i wiele innych miast, rodzinę dagerotypistów-fotografów. Byli to dagerotypiści, którzy przybyli z Królewca. Jak wielu pierwszych fotografów byli z zawodu złotnikami lub zegarmistrzami. Jako pierwszy przybył do Elbląga Ernst Dietz urodzony 12 października 1801 roku, wyznania ewangelickiego, zmarły 19 sierpnia 1874 w Elblągu. Do Elbląga przybył z Królewca 11 maja 1856 roku. Musiał być początkowo wędrownym fotografem, bo w kartach meldunkowych miasta Elbląga czytamy, że dopiero 13 kwietnia 1866 roku do Elbląga przybyła żona Karolina, z domu Küster. W Elblągu zamieszkał z całą swoją rodziną. Nie tylko synowie wyuczyli się zawodu dagerotypisty - fotografa, ale nawet córka Natalia zdobywając samodzielną pozycję zawodową, co nie było takie częste w odniesieniu do kobiet, jako fotografka prowadząca własny zakład.
     
     Dietz Ernst Julius Adolph, nazywany Albertem (1856-1864)
     
Z zawodu był zegarmistrzem, urodził się w Mühldorf koło Królewca 24 listopada 1841 roku. Był synem Ernsta Dietz. Ożenił się z Klarą z domu Thurm. 31 maja 1860 roku przeprowadził się z Królewca i zamieszkał z rodziną na stałe w Elblągu.
     21 maja 1856 roku w Elbinger Anzeigen ukazało się jego ogłoszenie o otwarciu nowego atelier fotograficznego, na ulicy Mühlendamm-Kehrwiederstrasse 1 (obecnie ul. Zbyszka Godlewskiego). Atelier otwarte było od 8 rana do 8 wieczorem, a ogród stał do dyspozycji klientów. Albert Dietz wykonywał nie tylko fotografie, lecz także dagerotypie i panotypie.
     W grudniu tego samego roku polecał swoje panotypie za jedyne 15 sgr po okazyjnej zniżce, jako świetny podarunek na święta Bożego Narodzenia. Następne ogłoszenie ukazało się 19 grudnia 1857 roku, w którym Dietz polecał swoje fotografie na szklanej płytce, papierze, na płótnie i w dalszym ciągu reklamował swoje dagerotypie. Atelier było w miesiącach zimowych otwarte od 9 rano do 4 popołudniu. Nowością stało się wybudowanie przez niego szklanej altany, która pozwalała na wykonywanie zdjęć, także przy niesprzyjającej pogodzie. Pod ogłoszeniami podpisywał się, jako malarz portretowy i fotograf. Posiadał także atelier w Pieniężnie. Podobnie jak inni fotografowie w celach zarobkowych wędrował po okolicznych miasteczkach i wsiach. W 1857 roku w grudniu odwiedził Nidzicę, gdzie zatrzymał się u restauratora Menzla. Dietz polecał mieszkańcom swoje fotografie, panotypie, ujęcia na szkle i płótnie. W 1858 roku odwiedził Pasłęk i ponownie na 14 dni Nidzicę. W 1860 roku był często w Pasłęku i Olsztynie. W 1858 roku ogłaszał się w gdańskiej książce adresowej: „[...] wykonuję w szklanej altanie zdjęcia na papierze w ciągu 10 do 20 sekund, natomiast na szkle lub na płótnie w ciągu 1 do 6 sekund. Niepogoda nie stanowi przeszkody”17.

  Ogłoszenie Alberta Dietza w "Elbinger Anzeiger" z 21 maja 1856 roku.
Ogłoszenie Alberta Dietza w "Elbinger Anzeiger" z 21 maja 1856 roku.


     Od października do 15 grudnia 1864 roku atelier w Elblągu zostało zamknięte z powodu, jak podano oficjalnie, modernizacji szklanej altany. Zdjęcia wykonywane były w tym czasie na Kurzer Hinterstrasse 15 (obecnie Garbary). Niestety w wyremontowanym atelier nie było mu dane popracować, ponieważ w grudniu tego roku zmarł. Atelier po nim objął jego brat Leopold.
     
     Dietz Carl Rudolf
     
Z kart meldunkowych wiemy, że z zawodu był dagerotypistą. Urodził się w Królewcu 1 lutego 1828 roku, zmarł 15 listopada 1863 roku w Elblągu. Nie możemy z całą pewnością stwierdzić, że miał własne atelier w Elblągu. Przypuszczalnie mógł pracować u swego brata Alberta w jego zakładzie fotograficznym.
     
     Dietz Edward Gustaw Hermann (1852-1857)
     
Urodził się w Królewcu 4 marca 1830 roku. Początkowo uczył się zawodu złotnika, podobnie jak ojciec. 19 lutego 1852 roku wyprowadził się z Królewca i w Elblągu trudnił się fotografią. W 1852 i 1857 roku odwiedził Malbork i tam otworzył atelier u restauratora Gehrmanna, niedaleko strzelnicy. Reklamował się, że wykonuje fotografie, dagerotypie, panotypie, zdjęcia na szkle i woskowanym płótnie. W Elblągu przypuszczalnie od 1858 roku otworzył pracownię złotniczą na Toepferstrasse 6 (obecnie ul. Garncarska) i Herrenstrasse 27 (obecnie ul. Janowska).
     
     Faltin Fryderyk Wilhelm (1849)
     
Urodził się w Tylży 5 marca 1803 roku. Z zawodu był dagerotypistą, żonaty z Johanną z domu Liedtke. Żona i dwie córki z tego małżeństwa przebywały w Królewcu. W 1844 roku w Gdańsku na Holzmarkt wykonywał portrety. Do Elbląga przybył z Dzierzgonia 9 listopada 1849 roku. Już 10 listopada 1849 roku na Heiligegeiststrasse 24 (obecnie ul. Wigilijna) otworzył atelier, w którym wykonywał dagerotypy. 18.
     Polecał swoje wyroby jako najtańsze. Próbki jego prac można było oglądać w atelier. Zaznaczał, że pracuje według najnowocześniejszych metod, pogoda nie stanowiła różnicy, dlatego zapraszał do najliczniejszych odwiedzin w jego zakładzie 19. Ogłoszenia o działalności atelier ukazywały się codziennie w miejscowych gazetach. 25 listopada 1849 roku udał się do Ragnety. W 1851 roku w czerwcu na kilka dni otworzył atelier w Olsztynie.
     W Wystruciu na ul. Renomierte Kirchenstrasse 24 w latach 70. XIX wieku działało atelier fotograficzne prowadzone przez Johannę Liedtke. Atelier Liedtke zostało około 1900 przejęte przez fotografa Fryderyka Groschopffa.
     
     O autorce: 
     
Danuta Thiel-Melerska - ur. w Tczewie. Absolwentka Instytutu Historii i Archiwistyki UMK w Toruniu. Do 1984 roku kierownik Muzeum Powiśla w Sztumie, kustosz Muzeum Zamkowego w Malborku, kierownik Archiwum Miejskiego w Lörrach (Niemcy), obecnie na emeryturze. Zajmuje się historią fotografii, dziejami wsi pomorskich, historią żelazek, genealogią i ogrodem. Mieszka w Nadbrzeżu koło Tolkmicka.
     

     Ciąg dalszy za tydzień 
     

     Przypisy: 
     17. APG Gdańsk, Adressbuch Danzig, 1858
     18. APG Gdańsk 372, Karta meldunkowa Friedrich Wilhelm Faltin.
     19. Neuer Elbinger Anzeiger, 1849, nr 90 z 10 XI, s. 8.

.
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
..., a moim zdaniem
Pokazuj od
najnowszych
  • Bardzo ciekawe.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    2 0
    inżynier(2018-12-30)
  • Osoby Ernsta Juliusa Adolpha Dietza i Carla Rudolfa Ditza zostały pomylone. Prawie wszystko co zostało powiedziane o Juliuszu Adolfie dotyczy w istocie Carla Rudolfa Alberta, tego ostatniego imienia brakuje w tekście przy jego danych. Zatem: 1.Carl Rudolf [Albert] z całą pewnością prowadził zakład, z całą pewnością nie był to biznes dużo młodszego brata. 2.W grudniu 1863 zmarł nie ukończywszy 36 lat Carl Rudolf Albert Dietz nie zaś 23 letni Juliusz Adolf. 3.Początkowo po śmierci Alberta zakład prowadziła wdowa, brat Leopold pojawił się kilka miesięcy później.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    BobB.(2018-12-30)
  • Karta meldunkowa Elbląg Dietz Carl Rudolf, dagerotypista. Urodził się w Królewcu 01 lutego 1828 roku, zmarł 15 listopada 1863 roku w Elblagu. Dietz Albert zm. w grudniu 1864 roku. Innych wielu członków rodziny Dietz nie wymieniałam, bo nie trudnili się już dagerotypią, byli fotografami.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    dtm(2019-01-01)
Reklama

To kupisz w pasażu portElu

Rabaty do 11 000 zł na auta z rocznika 2019 w
ZWYCIĘSKI SUV C5 AIRCROSS - HADM Gramatowski
Modny Citroen C3 - HADM Gramatowski
Nowy model - Skoda Scala już w salonie | HADM