Wtorek 17-07-2018, imieniny Anety, Jadwigi, Bogdana
 
Reklama w Elblągu
Rek

UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później
Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Sport

Gospodarka

Na osiedlu

Społeczeństwo

Na uczelniach

Kultura

Zbrodnia i kara

Dawny Elbląg

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Prasówka

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

Holi Festival 2018 Elbląg. Holi Festival 2018 Elbląg.

Historia elbląskich ulic: Od Nowowiejskiej do Agrykoli (odcinek 76)

 
Elbląg, Historia elbląskich ulic: Od Nowowiejskiej do Agrykoli (odcinek 76) Tak rejon ówczesnej Jahn Schule wyglądał przed wojną (fot. archiwum autora)
Rek

Gdzie mieścił się bar Ewa? Gdzie doszło do politycznego morderstwa przed wojną? Kiedy powstał budynek szkoły przy ul. Agrykola? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań w najnowszym odcinku „Historii elbląskich ulic” udziela Karol Wyszyński, przewodnik elbląskiego PTTK.

Nowowiejska
     Ulica przebiega od ul. Królewieckiej do ul. Traugutta. Do lat 60. XX wieku jezdnia przebiegała mniej więcej na wysokości obecnych pawilonów handlowych, a ulica miała raczej wiejski charakter. Obok małych często walących się domków hodowano trzodę i bydło. W latach 60. rozpoczęła się budowa nowych osiedli, między innymi wieżowców. 21 września 1971 r. otwarto istniejący do dziś Urząd Pocztowy nr 10. Samą zaś drogę kilkakrotnie już przebudowano.
     Po raz pierwszy w źródłach pisanych miejsce to pojawiło się w 1398 r. pod nazwą Nowy Majątek (Nyengute), obecną nazwę ulica otrzymała po 1945 r. Jej przebieg na mapie z połowy XVII w. zaznaczony jest aż do rzeczki Kumieli.
     W miejscu działającego obecnie dyskontu działał Bar „Ewa”, na pierwszym piętrze odbywały się dancingi.
     
     Górnośląska
     Jest przedłużeniem ul. Nowowiejskiej, przebiega od ul. Traugutta do skrzyżowania ul. Sienkiewicza i Agrykola. Jej początek od strony Nowowiejskiej wyznacza rondo Compiegne, poświęcone francuskiemu miastu partnerskiemu Elbląga. Jeszcze w latach 90. w miejscu ronda stały budynki mieszkalne, otoczone z jednej i drugiej strony jezdnią.
     Sama ulica ma charakter górski, przed 1914 r. nazwano ją ul. Górską (Bergstrasse). Obecne miano nadały jej już polskie władze. To przez Górnośląską w latach 1928-1962 prowadziła linia tramwajowa nr 3, skręcająca następnie w ul. Agrykola.
     W rejonie mostku nad Kumielą, będącym rodzajem granicy pomiędzy ulicami, w 1933 r., doszło do mordu politycznego. Bojówkarze nazistowscy zamordowali Paula Klutha, który był przywódcą Niemieckiej Komunistycznej Młodzieży Robotniczej w ówczesnym Elbingu.
     Na rogu ul. Górnośląskiej i Traugutta wznoszona jest od 2010 roku cerkiew grekokatolicka.

  Widok na powstającą cerkiew od strony ul. Górnośląskiej (fot. autor) Widok na powstającą cerkiew od strony ul. Górnośląskiej (fot. autor)


     
     Agrykola
     Przebiega od Górnośląskiej do ul. Kościuszki. W granice miasta została włączona w 1913 r. i stanowiła wówczas całość z obecną Górnośląską. Do 1924 r. jej patronem był Fridrich Ludwik Jahn (Jahnstrasse), organizator czynnego wypoczynku w Prusach.
     Obecną nazwę ulicy nadano po 1945 r., a przyczynili się do tego mieszkańcy Warszawy, którzy osiedlili się po wojnie w Elblągu. Zapewne chcieli nawiązać do ważnych miejsc w zbombardowanej przez hitlerowców stolicy.
     Przy ul. Agrykola wyróżnia się monumentalny budynek, do którego prowadzą wysokie schody. Powstał w 1929 r. jako szkoła sportowa Jahn Schule. Dzisiaj mieści się tu Gimnazjum nr 5, wcześniej istniała Szkoła Podstawowa nr 3 im. Tadeusza Kościuszki, wychowująca młodych sportowców. To w tym budynku 26 listopada 1948 r. wystawiono pierwszą profesjonalną sztukę teatralną po powrocie Elbląga do Polski – „Pan Jowialski” A. Fredry z udziałem Ludwika Solskiego. Istniejący nieco dalej stadion sportowy również należał do szkoły i nie posiadał trybun, które powstały w latach 60. Dzisiaj stadion należy do miasta, ma część krytych trybun, a swoje mecze rozgrywają na nim piłkarze Olimpii Elbląg.
     Idąc lewą stroną ul. Agrykoli, patrząc stronę ul. Kościuszki, mijamy kościół pw. Wszystkich Świętych, w którym do starszej konstrukcji w latach 1978-82 dobudowano nowy budynek według projektu Czesława Taraszkiewicza.
     Tuż za kościołem rozpościera się cmentarz komunalny, założony jeszcze przed 1945 r. W jego głębi znajdują się kwatery żołnierzy alianckich, w tym i Polaków, którzy zginęli w czasie II wojny światowej. W pobliżu ich mogił 1 listopada 1981 roku postawiono Krzyż Katyński.
     Przy cmentarzu komunalnym swoje miejsce znalazła też nekropolia żołnierzy Armii Czerwonej. W 252 mogiłach spoczywa 2731 żołnierzy. Pomnik im poświęcony odsłonięto 6 lutego 1946 r., 6 czerwca 1993 roku postawiono przed nim krzyż prawosławny.
     Warto dodać, że w okolicy górnej bramy cmentarza komunalnego jeszcze w latach 60. swój bieg kończyła linia tramwajowa nr 3. Nie było tutaj pętli. Motorniczy musiał przejść z jednego pomostu tramwaju na drugi, by ruszyć w powrotną drogę.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
  • Bar przy Nowowiejskiej nazywał się - As. Ewa to nazwa kawiarni na piętrze. Pamiętam oba te obiekty po otwarciu, w drugiej połowie lat 70 tych. Bar mleczny to był dopiero wypas. Duży, schludny, tani. Za chwilę dni chwały przeżywała Kaliningradzka, vis a vis powyższych. .. U góry herbaciarnia(!!), na dole restauracja, to były czasy.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    21 1
    (2015-10-18)
  • a art. nie ma odpowiedzi kiedy powstała szkoła podstawowa nr. 3,nie ma też wspominane kiedy powstał sam budynek, jak i nie ma nic o tym, że budynek pełnił funkcję szpitala jak i wielu ciekawych faktów brak. Np. kto i kiedy ładny żółty budek "pobrudził" na czerwono.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    6 5
    okoniowaty(2015-10-18)
  • @okoniowaty Naprawdę cię to interesuje? - wystarczy troszkę poszukać, chyba że piszesz by pisać. Historia budynku szkoły rozpoczyna się w 1926 roku, kiedy to rozpoczęto budowę obiektu na skarpie prawego brzegu doliny Kumieli. Szkoła stanęła z dala od gęstej zabudowy miasta na skarpie prawego brzegu doliny Kumieli, w otoczeniu cmentarzy przy Agrykoli i pól dawnego majątku Wittelfelde. Realizacja zespołu szkolnego znacznie zmieniła ówczesny krajobraz tej okolicy. Obszar kompleksu szkolnego kształtem zbliżony był do dużego, nieregularnego trójkąta o wierzchołku po stronie zachodniej. Obiekty oplecione były dzisiejszymi ulicami Wspólną, Kościuszki, Agrykola i Sienkiewicza wykształconymi z dawniej biegnących tam dróg. Mniej więcej w tym samym czasie co budynek szkoły, na dole po obu stronach schodów wniesiono kamieniczki, które akcentowały perspektywę. Od zachodu posadzono ogród botaniczny z rzadkimi gatunkami drzew m. in. rosnącym do dziś orzechem tureckim. Po stronie wschodniej, na rozległych tarasach, założono wielki kwadratowy plac apelowy i stadion, gdzie znajdowały się bieżnie oraz trybuny. Za łączącą Agrikolę wspólną przecznicą znajdowały się korty tenisowe i amfiteatr.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    6 0
    SFA(2015-10-18)
  • Budowę zespołu ukończono w 1929 roku, a szkoła została nazwana imieniem Fridricha Ludwiga Johna – niemieckiego pioniera kultury fizycznej i teoretyka gimnastyki. Uroczyste otwarcie szkoły miało miejsce 10.10.1929 r. W budynku było 20 klas i sala gimnastyczna. Stanowisko dyrektora objął Paul Born 01.04.1930 r. W Jahnschule uczniami byli wyłącznie chłopcy. Podczas II wojny światowej, od jesieni 1943 r. część obiektu przejęła funkcję szpitala wojennego. W 1944 r. przerwano naukę, a rok szkolny 1944/45 nie rozpoczął się tradycyjnie 1 października. Cały obiekt szkoły pełnił funkcję szpitala, do którego Niemcy zwozili z frontu swoich rannych. Po zakończeniu działań wojennych w 1945 roku szkoła niezbyt nadawała się do tego, aby młodzież mogła rozpocząć naukę, choć budynek ominęły poważne zniszczenia. Utworzono w nim Szkołę Podstawową Nr 3.Mimo wielu trudności związanych z naprawą zniszczeń i wyposażeniem szkoły, naukę rozpoczęto 17 września 1945 r. Szkoła liczyła 6 klas (140 uczniów), dyrektorem szkoły został Andrzej Sowa, a grono pedagogiczne liczyło 4 osoby. W 1969 roku szkole nadano imię Tadeusza Kościuszki w ramach obchodów 25-lecia zakończenia II wojny światowej. W 1976 r. szkoła - jako jedyna w ówczesnym województwie elbląskim - otrzymała status szkoły sportowej, co spowodowało konieczność rozbudowy zaplecza sportowego. W 1989 roku otwarto nową salę gimnastyczną z tartanową bieżnią.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    6 0
    SFA(2015-10-18)
  • Absolwentka szkoły jest m.in. wielokrotna medalistka Mistrzostw Świata i Europy w jeździe szybkiej na lodzie Erwina Ryś - Ferenc. Od września 1999 r. do sierpnia 2004 r. w budynku równocześnie funkcjonowały dwie szkoły: Samorządowa Szkoła Podstawowa Nr 3 i Gimnazjum Nr 5. Rok szkolny 2004/05, to przełom w historii szkoły, bo budynek zajmuje tylko Gimnazjum Nr 5, w którym uczy się około 500 uczniów
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    3 0
    SFA(2015-10-18)
  • Trochę wiem, więcej interesuje. Sam lid mòwi że w art. jest odpowiedź na temat powst. szkoły po czym czytając art. takiej inf. nie ma.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    0 0
    (2015-10-18)
  • Dokłatnie tak.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    0 0
    MieszkankaNowowiejskiej(2015-10-18)
  • Do okoniowatego. W roku 1948 urodziłem się na ulicy Górnośląskiej i do szkoły nr. 3 chodziłem od roku 1955.Szkołę pamiętam bo widziałem ją z okien mieszkania i dopóki jej = nie pobrudzono na żółto= była w kolorze czerwonym. Czerwona musiała być przed wybuchem wojny bo w latach 50tych, miała na elewacji ślady po pociskach. Proponuję zainteresować się tematem i dopiero zabierać głos.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    2 0
    Nieokoniowaty.(2015-10-19)
  • Do SFA. Gratuluję wiedzy o swojej szkole. Chciałbym tylko dodać coś coś na temat parku, były tam piękne drzewka które nazywaliśmy rajskie jabłonie, miały owoce wielkości czereśni, no i na przeciw orzecha który Pan/Pani wspomniał/ wspomniała rosło potężne drzewo na którym w przerwach między lekcjami wywijaliśmy małpie skoki. Pewnie dlatego nazywany był Tarzanem. Pozdrawiam.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    3 0
    Nieokoniowaty.(2015-10-19)
  • Dla zainteresowanych tematem szkoły i założenia polecam artykuł w kwartalniku "Renowacje i Zabytki" wydanym we wrześniu 2014 r. Trzeci numer kwartalnika poświęcony został w całości Elblągowi. Kwartalnik był tak ciekawy, że stał się hitem ogólnopolskim. Został doceniony i nagrodzony na Europejskim Kongresie Informacji Renowacyjnej w Krakowie, w 2015 r. E. B.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    3 0
    (2015-10-19)
  • na wzgorzu szkoly odbywalo sie nabozenstwo bozego ciala i procesja szla do kosciola sw, mikolaja
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 1
    falk(2015-10-19)
  • to bylo w pierwszej polowie lat 1950 te uroczystosci bozego ciala
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    falk(2015-10-19)
Reklama

To kupisz w pasażu portElu

Kuchnia nowoczesna II
Kuchnia inna niż inne
Kuchnia nowoczesna
Kuchnia, a aneks kuchenny