Sobota 23-02-2019, imieniny Polikarpa, Romy
 
Rek

UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później

Historia elbląskich ulic: Wybrzeże Gdańskie (odcinek 92)

 
Elbląg, Historia elbląskich ulic: Wybrzeże Gdańskie  (odcinek 92)
Budynek urzędu celnego przed wojną, po prawej budynek klubu Nautilus (fot. archiwum autora)
Rek

Dzisiaj ulica Wybrzeże Gdańskie nie pełni w mieście żadnej ważnej roli, ale przez wieki była jednym z głównych traktów Wyspy Spichrzów. O jej historii opowiada Karol Wyszyński, przewodnik PTTK.

Pożary prawdziwą plagą
     Wyspa Spichrzów (Speicherinsel) powstała po 1288 roku, kiedy to pożar niemal doszczętnie zniszczył ówczesne Stare Miasto. W latach 1295-1310 pobudowano na niej pierwszych 10 spichlerzy. W 1298 r. na zachód od Wyspy Spichrzów ulokowano ogrody „Grubenhagen”.
     Samą Wyspę Spichrzów również trawiły pożary - w 1396 r. pożar spowodował wygnaniec z miasta, który podłożył ogień, by się zemścić. Spaleniu uległa wówczas część spichlerzy i składy drewna, ocalało 212 spichrzów. Po pożarze składy drewna przeniesiono na prawy brzeg rzeki na północ od miasta.
     Zimą 1455 r. zabudowania na wyspie podpalił oddział 700 krzyżaków przybyłych poprzez jezioro Druzno. W 1466 r. podobnie uczynili knechci zakonni z Pasłęka i Sztumu.
     Pożary nie tylko dla tego rejonu były wówczas poważnym zagrożeniem i dlatego w 1781 r. Rada miasta wydała drastyczne przepisy dotyczące ochrony przeciwpożarowej na terenie wyspy. Na północnym jej skraju wydzielono miejsce do sporządzania posiłków („kuchnia polska”), wprowadzono zakaz palenia tytoniu, nakaz utrzymywania sprzętu przeciwpożarowego. Niestety to nie zapobiegło tragedii. W 1874 r. kolejny pożar strawił 2/3 zabudowy.

  Odnowiony głaz upamiętniającycy  poległych członków klubu Nautilus w I wojnie światowej (fot. autor)
Odnowiony głaz upamiętniającycy poległych członków klubu Nautilus w I wojnie światowej (fot. autor)


     W 1600 roku ówczesna Rada Miasta zdecydowała o budowie fosy i wału obronnego, otaczającego wyspę. Z resztą miasta połączono ją dwoma mostami. W latach okupacji szwedzkiej 1626-1635 umocnienia wzmocniono. W 1643 roku wybudowano bramy zwane: Bramą Środkową oraz nową Bramę Promu, inaczej zwaną Bramą Smolną z półbastionem. Umocnienia zaczęto rozbierać w 1781 r. Od początku istnienia Wyspy Spichrzów aż do 1772 r. miała ona odrębne prawo własności i odrębnego sołtysa.
     Walki w 1945 r. spowodowały poważne zniszczenia Wyspy Spichrzów, ruiny spichlerzy rozebrano. Obecnie trwają przymiarki do rewitalizacji tego terenu.
     
     Nautilus wizytówką miasta
     Północna część Wyspy Spichrzów, uformowana przez rzekę i fosę, znana była jako Ostry Kąt lub Wielki Ostróg. Tu znajdował się początkowo Dwór Bagrownika, przeniesiony później na Łasztownię, a następnie Półbastion Północnego Krańca (Nördlichen Spitze) rozebrany w 1785 r.
     W 1877 r. w Elblągu założono klub wioślarski „Nautilus”, był to drugi klub żeglarski w mieście. W 1906 r. został przeniesiony w miejsce, w którym dzisiaj mieści się Ośrodek Sportów Wodnych „Fala”. Wejście do klubu było od strony ul. Wybrzeże Gdańskie, a wówczas zwane jako Wybrzeże Lubeckie (Lübecker Ufer). Piękny budynek klubowy, dzieło architekta Otto Spechta, został poświęcony w maju 1906 r., obok znajdował się piękny ogród. W Nautilusie znajdowały się pomieszczenia na zebrania klubowe, hangary na łodzie, noclegownia.
     W latach 20. XX w. na terenie klubu ustawiono i poświęcono pamiątkowy kamień z nazwiskami 17 członków klubu poległych w czasach I wojny światowej. Po 1945 r. napis zmieniono, a po 1989 r. przywrócono poprzedni stan. Istniejące obecnie blaszane hangary na łodzie pochodzą z lat 50. i ulokowane są w większości od strony dawnej fosy.
     W dalszym ciągu ulicy w kierunku Mostu Niskiego znajdowały się zabudowania dawnych spichlerzy, kamienice i okazały budynek Urzędu Celnego (Zollamt). Nie zachowały się po 1945 r. Częściowo teren ten przejął dawny ośrodek PTTK Zamech (obecnie Fala), a częściowo jest to obecnie skwer.
     Więcej o ulicy Wybrzeże Gdańskie za tydzień.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
  • Walki w 1945 r. spowodowały poważne zniszczenia Wyspy Spichrzów, ruiny spichlerzy rozebrano. Obecnie trwają przymiarki do rewitalizacji tego terenu. Minęło 70 lat i nic. Ile upłynie lat zanim wyspa spichrzów zacznie normalnie funkcjonować ? Pewien znajomy z Gdańska odwiedził mnie w Elblągu na Starym Mieście widząc marazm i na dodatek pusty, a jak dostępny plac za kanałem zapytał może burmistrz żle zarządza miastem ? Odpowiedziałem nie to PREZYDENT
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    12 0
    helamaGb6(2016-02-07)
  • cytat : W 1466 r. podobnie uczynili knechci zakonni z Pasłęka i Sztumu, pod wodzą Heinricha von Plauena. ----- H. v. Plauen nie dożył roku 1466 :) zmarł około 1430.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    abco(2016-02-07)
  • Trzeci tekst z numerem 90.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    2 0
    Gr.(2016-02-07)
  • Henryk Reuss von Plauen (zm. 1470 na zamku w Morągu) – wielki mistrz zakonu krzyżackiego w latach 1469-1470.Siostrzeniec Ludwika von Erlichshausena. Pochodził z Turyngii z bardzo rozgałęzionej rodziny von Plauen. Do zakonu krzyżackiego wstąpił w młodym wieku. Początkowo był bratem w jednym z domów zakonnych w Niemczech. Do Prus przybył w latach 20.XV wieku. Objął tam funkcję wójta tczewskiego. W 1433 roku został komturem Bałgi, w 1440 wójtem Natangii. Od 1441 roku pełnił urząd wielkiego szpitalnika i komtura elbląskiego. Jako siostrzeniec wielkiego mistrza szybko zdobywał wpływy i pozycję. Faktycznie to on był zwierzchnikiem zakonu krzyżackiego w czasach Ludwika von Erlichshausena. W trakcie wojny trzynastoletniej objął dowództwo nad armią i wsławił się pokonaniem wojsk polskich w bitwie pod Chojnicami. Po pokoju toruńskim 1466 roku został komturem pasłęckim. Po śmierci wuja w 1467 objął namiestnictwo nad zakonem. Osiadł w Morągu i oczekiwał na dalsze posunięcia króla polskiego, zwlekając z zebraniem krzyżackiej kapituły generalnej. Naciskany przez Kazimierza IV Jagiellończyka zwołał ją do Królewca w 1469 roku. Jego wybór na wielkiego mistrza był tylko formalnością, 17 października 1469 roku dostojnicy zakonni jednogłośnie obrali go zwierzchnikiem zakonu. Niezwłocznie po wyborze udał się na sejm do Piotrkowa, gdzie 1 grudnia 1469 złożył hołd lenny przed królem polskim. W drodze powrotnej z Polski do Prus zaniemógł i doznał pa
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    1 1
    Karol1950(2016-02-07)
  • obecnie elblaskie stare miasto to tandeta. bulwar zygmunta augusta to jeden wielki obraz nedzy i rozpaczy, z jednej strony widac jakies pola dawnej wyspy spichrzow a po drugiej stronie plac z ławkami. nie rozumiem dlaczego komuchy wyburzyly wszystie kamienice stojace przy rzecce. a ich przedstawiciel towarzysz wrobel nic nie zrobil w sprawie ich odbudowy. niestety oprocz dwoch mostow nie ma tam niczego. wille schihaua tez komuchy wyb8urzyly a przeciez w calosci przetrwala wojne. elblag sprzed wojny to bylo o wiele piekniejsze i bardziej ucywilizowane miasto niz teraz. wtedy bylo tu mnostwo fabryk i byl dostep do morza. wydaje mi sie ze nawet wtedy zylo sie tu znacznie przyjemniej niz dzis w polszy.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    3 2
    karaczan(2016-02-07)
  • Ciekaw jestem jednej rzeczy: dlaczego po 1945 r. ulicę nazwano "Wybrzeże Gdańskie", a nie "Nabrzeże Gdańskie"? Wedle słownika języka polskiego PWN: "wybrzeże - obszar położony nad brzegiem oceanu lub morza"; "nabrzeże - umocniony brzeg morza, rzeki, kanału itp. , dostosowany do przyjmowania statków". Przed wojną nazywało się Nabrzeże Lubeckie (das Ufer = brzeg, nabrzeże).
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    6 0
    mike016(2016-02-07)
  • może władzom chodziło o nazwę krainy na której położony jest Elbląg nie o samo nabrzeże jako takie.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    0 0
    Art:)(2016-02-29)
Reklama

To kupisz w pasażu portElu

Naszywka HERB ELBLĄGA
Torba z nadrukiem elbląskiej Starówki
Naszywki
T-shirt biały z Twoim nadrukiem DTG PROMOCJA