Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies.
Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza zgodę na zapisywanie ich w pamięci urządzenia. Proszę zapoznać się z informacją na temat cookies stosowanych na naszej stronie.
Wtorek 24-04-2018, imieniny Grzegorza, Horacego
 
Rek

UWAGA!

Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Na osiedlu

Gospodarka

Społeczeństwo

Kultura

Sport

Na uczelniach

Zbrodnia i kara

Prasówka

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Dawny Elbląg

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

Samozapłon czy brak wyobraźni? Samozapłon czy brak wyobraźni?

Historia okolic Elbląga: Frombork (odcinek 40)

 
Elbląg, Historia okolic Elbląga: Frombork   (odcinek 40) Zdjęcie panoramy Fromborka przed wojną (fot. archiwum autora)
Rek

Skąd się wzięła nazwa Frombork? Ile lat liczy sobie to miasto i jakie były jego losy na przestrzeni wieków? O tym w najnowszym odcinku „Historii okolic Elbląga” opowiada Karol Wyszyński, przewodnik elbląskiego PTTK.

W pierwszym tysiącleciu naszej ery ziemię, na której obecnie istnieje Frombork, podbili Prusowie. Istniało dziesięć pruskich plemion, które posiadały własny język, kulturę i wierzenia religijne. Prusowie osiedlili się w grodach i osadach obronnych, żyli głównie z rolnictwa, rybołówstwa i łowiectwa. Należące do nich ziemie zaczął podbijać Zakon Krzyżacki, sprowadzony w 1226 roku przez księcia Konrada Mazowieckiego (żył w latach ok. 1187-1247). Po opanowaniu pruskiego grodu Bałgi (obecnie tereny w obwodzie kaliningradzkim) opanowali tereny plemienia Warmów, w tym rejony obecnego Fromborka.
     
     Gród Naszej Pani
     
Suponia, wdowa po pruskim kunigasie (odpowiedniku księcia), przyjmując chrzest i imię Gertruda, podarowała tereny obecnego Fromborka pierwszemu biskupowi warmińskiemu Anzelmowi. Już wówczas herb Fromborka przedstawiał Madonnę z Dzieciątkiem, a gród nosił łacińską nazwę Castrum Dominae Nostrae, czyli Gród Naszej Pani. Przybyli tutaj później osadnicy, głównie z Lubeki, nadali jej niemiecki odpowiednik nazwy, czyli Frauenburg.
     Pierwsza pisemna wzmianka do Fromborku pochodzi z 1278 r. Podaje, że gród należy do kapituły przy katedrze w Braniewie. Pierwszy drewniany jeszcze gródek i katedrę pw. Najświętszej Marii Panny wzniósł bp Henryk Fleming (? – 1300).
     Tu trzeba dodać, że we Fromborku rozróżnia się dwa byty, jedno to miasteczko położone pomiędzy Zalewem Wiślanym i Wzniesieniem Wysoczyzny drugie to tzw. Wzgórze Katedralne. Funkcjonowały one jako odrębne, choć miasteczko było zależne od wzgórza. Połączono je w jedno po pierwszym rozbiorze Polski.
     
     Wyjątkowa katedra
     
Wzgórze Katedralne i jego zabudowa nabrały znaczenia po 1284 r., kiedy to bp Henryk I Fleming przeniósł tu stolicę biskupstwa po zniszczenia Braniewa w czasie II powstania pruskiego. Początkowo gród i katedra były drewniane, obwarowane drewnianą palisadą, otoczone szerokim sześciometrowym wałem oraz z innych stron głębokimi jarami oraz wysoką skarpą od strony Zalewu.

  Brama Południowa  na Wzgórzu Katedralnym (fot. autor) Brama Południowa na Wzgórzu Katedralnym (fot. autor)


     W 1329 r. zaczęto wznosić katedrę murowaną, przetrwała ona w zmienionych przez przebudowy kształcie do naszych czasów. W 1342 roku ukończono prezbiterium (jest to obszar świątyni przeznaczony dla duchowieństwa, zazwyczaj oddzielony balustradą lub zaznaczony podwyższeniem). Całość katedry ukończono w 1388 r.
     Katedra należy do jednych z największych budowli sakralnych Europy środkowej, jej długość wynosi tyle, ile wysokość katedry św. Mikołaja w Elblągu. Budowla jest wzniesiona w stylu gotyckim, z pięcioprzęsłowym prezbiterium, trójnawowym ośmioprzęsłowym korpusem zachodnim. Nie posiada wieży dzwonniczej.
     Przy południowej ścianie dobudowano kaplicę bp Szembeka (bp Krzysztof Andrzej Szembek żył w latach 1667-1748)). Styl kaplicy psuje nieco gotycki styl całości katedry. Budynek katedry nie przylega do murów obronnych.
     Wnętrze katedry w jednym z kolejnych odcinków. Teraz jeszcze o samym Wzgórzu Katedralnym, na którym do dzisiaj w dobrym stanie zachowały się baszty obronne i mury. To tu w razie zagrożenia mogła się schronić ludność położonego u stóp wzniesienia miasteczka.
     Na wzgórze wiodą dwie bramy – południowa ze śladami przedbramia oraz zachodnia. W północno-zachodnim narożu obwarowań znajduje się baszta zwana basztą Kopernika. Według wizji Jana Matejki to stad Kopernik miał prowadzić swe obserwacje, jednak to tylko wizja i przekłamanie (wieża jest nieco za mała, aby Kopernik mógł umieścić tu swoje instrumenty), podobnie jak umieszczenie przez Matejkę w lewym dolnym rogu obrazu lunety, bo tę wynaleziono dopiero jakieś pół wieku po śmierci astronoma.
     W południowo-zachodnim rogu wznosi się wysoka wieża Radziejowskiego (bp Michał Radziejowski a właściwie Augustyn Michał Stefan Radziejowski, żył w latach 1645-1705). Wieża ma 70 m. wysokości i kiedyś pełniła rolę obserwacyjną oraz funkcję latarni morskiej. Obecnie jest to punkt widokowy.
     Uległa zniszczeniu w czasie II wojny światowej, została odbudowana w latach 70. Wewnątrz zawieszone jest wahadło Foucaulta, które udowadnia, że Ziemia kręci się wokół własnej osi. 
     
     Ciąg dalszy opowieści o Fromborku za tydzień

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
  • Katedrę zaczęto budować w 1329 roku, pewnie to literówka. W polnocno-zachodnim narożniku znajduje się wieża a nie baszta. Baszta to budowla otwarta z jednej strony. Wieża Radziejowskiego pełniła też funkcję dzwonnicy.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    12 0
    zet18(2017-01-22)
  • Zawsze będąc we Fromborku zastanawiam się dlaczego katedry nie wybudowano na wzgórzu na którym obecnie znajduje się szpital psychiatryczny tylko poniżej tego wzgórza. Wiele osób mówi że w czasie budowy katedry wzgórze szpitalne było zabudowane pruską osadą warowną której Krzyżacy nie dali rady wysiedlić i spalić i musieli zadowolić się mniej prestiżowym miejscem, położonym niżej.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    6 0
    historykamator(2017-01-22)
  • Wzgórze na którym znajduje się obecnie szpital psychiatryczny na pewno było zbyt rozległe, mniej dogodne i z tego co wiem nie znajdowała się tam żadna osada pruska. Najbliższe osady znajdowały się nad rzeką Baudą przy drodze prowadzącej do Braniewa oraz najbardziej znana przy drodze prowadzącej do Bogdan i ta właśnie osada kojarzona była z wdową Suponą. Wzgórze na którym znajduje się katedra było najbardziej przystosowane do obrony. Z zachodu i wschodu przecinały go głębokie parowy, natomiast od północy chronił duży uskok. Wystarczyło tylko je umocnić a od południa zabezpieczyć fosą oraz palisadą. Należy również wspomnieć, że w czasach budowy katedry, pomiędzy nią a wieża, zwana obecnie Wieżą Kopernika również był głęboki parów, natomiast na potrzeby budowy prezbiterium naniesiono sporo ziemi od strony wschodniej. Zapraszam na mój profil na Facebooku (Frombork dawniej i przed chwilą) gdzie jakiś czas temu to opisałem :)
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    4 0
    zet18(2017-01-22)
  • @zet18 - dzięki, zawsze myślałem że zejście drogi po stronie zachodniej wykopano drewnianymi łopatami, tak mi mówiono gdy byłem dzieckiem.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    0 0
    (2017-01-22)
  • Wahadło Foucaulta dowodzi ruchu wirowego Ziemi czyli jej obrotu wokół własnej osi! Nie ma nic wspólnego z ruchem obiegowym naszej planety wokół Słońca i z Kopernikiem ! Do szkoły nieuki!
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    4 0
    Dobromir(2017-01-22)
  • Bo katedra jest na miejscu sraropoganskiej świątyni.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    1 0
    (2017-01-22)
  • Żadne badania archeologiczne nie potwierdziły jakoby na miejscu obecnego Wzgórza Katedralnego znajdowało się jakiekolwiek grodzisko czy też świątynia. Co do wahadła to Dobromir ma rację. :)
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    2 0
    zet18(2017-01-22)
  • W/g mnie --- Wieza Radziejowskiego jest w poludniowo-wschodnim narozniku Wzgorza.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    0 2
    KERUJ(2017-01-22)
  • @zet18 - Długość katedry to wysokość wieży katedry św. Mikołaja w Elblągu.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    0 0
    ja.(2017-01-22)
  • @KERUJ - Nie, w południowo-zachodnim narożniku.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    0 0
    zet18(2017-01-22)
  • @ja. - Z tego ci wiem wieża w Elblągu ma 97 metrów wysokości, długość katedry we Frombork to ok. 96 m.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    0 1
    zet18(2017-01-22)
  • Szkoda tylko że we Fromborku juz nie ma zrabowanych skarbów przez Szwedów m. in. 40 tomów dzieł Kopernika!!!!! Na co czeka nasz rząd????? Minister kultury do roboty!!!!!
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    1 0
    (2017-01-22)
Reklama

To kupisz w pasażu portElu

Domena .pl
Hosting WWW START
Podpis elektroniczny zestaw na 1 rok Mini
Podpis elektroniczny zestaw na 1 rok (bez czytnika)