Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies.
Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza zgodę na zapisywanie ich w pamięci urządzenia. Proszę zapoznać się z informacją na temat cookies stosowanych na naszej stronie.
Poniedziałek 23-10-2017, imieniny Teodora, Seweryna
 
Rek

UWAGA!

Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Na osiedlu

Gospodarka

Społeczeństwo

Kultura

Sport

Na uczelniach

Zbrodnia i kara

Prasówka

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Dawny Elbląg

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

Mamy go! Mamy go!

Historia okolic Elbląga: Kanał Jagielloński (odcinek 1)

 
Elbląg, Historia okolic Elbląga: Kanał Jagielloński  (odcinek 1) Kopia dawnej widokówki: wrota sztormowe w budowie i domek obsługi (fot. archiwum autora)
Rek

Historię ponad dwustu elbląskich ulic przypomniał przez ostatnie dwa lata na portEl.pl Karol Wyszyński, przewodnik PTTK. Cykl właśnie dobiegł końca, ale nie rozstajemy się ani z panem Karolem, ani z historycznymi opowieściami. Dzisiaj rozpoczynamy nowy cykl - o historii okolic Elbląga. Pierwszy odcinek jest poświęcony Kanałowi Jagiellońskiemu.

Jak dawniej z żeglugą bywało
     Jak czytelnicy dobrze wiedzą, Elbląg został założony w 1237 r. przez Zakon Krzyżacki (Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie). Elbląg do 1309 r. był siedzibą władz zakonu i stolicą krajową, do czasu gdy siedzibę głównych władz przeniesiono z Wenecji do Malborka i tam zasiadł wielki mistrz.
     Elbląg będąc do 1309 r. stolicą krajową dysponował zarazem największym portem państwa krzyżackiego, niewiele zmieniło się w latach późniejszych, choć po 1308 r. dużo stracił na znaczeniu na rzecz Gdańska. Po inkorporacji Prus Królewskich do Korony Polskiej wysuwał się nawet na pierwsze miejsce jako port w wyniku konfliktu Gdańska z królem Batorym.
     Przebieg rzek w tym czasie był jednak inny. Odnoga Wisły – Nogat bezpośrednio łączyła się z rzeką Elbląg na wysokości mniej więcej obecnego mostu kolejowego na naszej rzece, a ilość wody płynącej przez Nogat w stosunku do Wisły za Białą Górą wynosiła jak 3:1.
     Nogat sprawiał naszym przodkom dużo kłopotów, bo zapiaszczał tor wodny, co utrudniało żeglugę. W związku z czym zmieniono bieg Nogatu, odcinając jego ujście do rzeki Elbląg i kierując bezpośrednio do Zalewu Wiślanego. Wywołało to kolejny problem z połączeniem tak z Gdańskiem jak i wyjściem na Zalew Wiślany.

  Na wale ochronnym Kanału Jagiellońskiego (fot. autor) Na wale ochronnym Kanału Jagiellońskiego (fot. autor)


     Zanim jednak omówię rozwiązanie tego problemu spróbuję przybliżyć warunki ówczesnej żeglugi. Jednostką pływającą używaną w tym mniej więcej okresie była koga, statek płaskodenny o długości ok. 30 m, szerokości 10m, zanurzeniu 3 m i ładowności 300 ton. Statek taki znamy z pierwszej pieczęci naszego miasta i jest to już nowoczesna jednostka, bo dysponuje sterem zawiasowym a nie zaburtowym.
     
     Kanał oknem na ówczesny świat
     
W tym samym czasie, kiedy odcięto Nogat od naszej rzeki celem umożliwienia żeglugi z Gdańskiem, wykonano Kanał Jagielloński wówczas zwanym Kraffohl Kanal – Kraffohl Fluss.
     W tym czasie kanał przy ujściu do Nogatu posiadał dwie śluzy, obecnie istnieją wrota sztormowe, nie są jednak wykorzystywane. Przebieg kanału jest nietypowy, bo nie przebiega po prostej a biegnie łukiem, a to dlatego że do jego budowy wykorzystano jedno z ówczesnych odnóg rzeki Elbląg.
     Długość kanału wynosi 5,7 km. Koszty pokrył po części rząd polski – 66.750 talarów i miasto Elbląg 30.000 talarów. Dla zabezpieczenia przed powodziami usypano przy kanale wały po obu stronach. Kanał w latach następnych przechodził renowacje, był pogłębiany i poszerzany.
     W pobliżu ujścia kanału do Nogatu znajdują się dwie osady Bielnik I i Bielnik II, kiedyś nosiły nazwę Kraffohlsdorf. W czasach PRL w obu osadach funkcjonowały: Filia Międzykółkowej Bazy Maszynowej, Zakłady Rolne, Bielnik II Kombinat Rolny Drużno, Przedsiębiorstwo Konserwacji Urządzeń Wodnych i Melioracyjnych stacja pomp Fiszewka.
     Idąc wałami zaczynającymi się tak jak i sam kanał na granicy miasta, tuż za hotelem Wodnik, możemy podziwiać nasze miasto położone poza kanałem i rzeką Elbląg. W tamtych czasach posługiwano się innymi jednostkami mierniczymi, które poniżej przedstawię.
     Kanał miał długość 1560 prętów – 5.800 m, szerokość kanału wynosiła 70 stóp – 22 m, a w jego końcowym biegu 86 stóp (ok. 60 m., głębokość 3,5 stopy ok. 1,1 m. W tamtym czasie posługiwano się też miarą objętości nazywaną jako łaszt odpowiadała mu objętość 3000-2840 litrów. Żegluga po kanale odbywała się poprzez przeciąganie jednostek za pomocą lin przez ludzi idących wałem bądź jednostki pływające ciągnęły konie.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
..., a moim zdaniem
Pokazuj od
najnowszych
Reklama