Sobota 22-09-2018, imieniny Tomasza, Maurycego
 
Rek

UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później
Rek
Telefon portElu Halo, tu portEl
512 918 555

Wiadomości

Wybory 2018

Sport

Gospodarka

Na osiedlu

Społeczeństwo

Na uczelniach

Kultura

Zbrodnia i kara

Dawny Elbląg

Jej portEl

Kina i teatr

Konkursy

Prasówka

Poradnik

Hit czy kit?

Po godzinach

Fotoreportel

Plaga mistrzów Plaga mistrzów

Historia okolic Elbląga: Stary Dzierzgoń i Dzierzgoń (odcinek 16)

 
Elbląg, Historia okolic Elbląga: Stary Dzierzgoń i Dzierzgoń  (odcinek 16) Dzierzgoń (archiwum autora)
Rek

Krzyżacy jedną twierdzę utracili więc postanowili wybudować drugą, nazywając ją Christburg - miasto Chrystusa. Rządzą niepodzielnie do czasu klęski pod Grunwaldem. Tu zajeżdża wówczas król Władysław Jagiełło, by przyjąć hołd delegacji Elbląga i Nowego Miasta Elbląga. O historii Starego Dzierzgonia i Dzierzgonia opowiada w cyklu „Historie okolic Elbląga” przewodnik PTTK Karol Wyszyński.

Stary Dzierzgoń
     Zanim omówię Dzierzgoń, kilka słów poświęcę jego sąsiadowi Staremu Dzierzgoniowi. Obie miejscowości podlegają obecnie pod województwo pomorskie, ale w latach 1975-1998 znajdowały się w województwie elbląskim. Położone na Pomezanii zamieszkałe przez Prusów. Na tym teranie znaleziono ślady osadnictwa pochodzące z okresu VI-IX w.
     Stary Dzierzgoń zwany był do 1945 Alt Christburg, a przez Polaków Stary Kiszpork. Rejon podbity przez Krzyżaków w 1234 r. Twierdzę, jakim był Stary Dzierzgoń, utracili w wyniku pierwszego powstania pruskiego (1242-1249). W 1312 r. komtur dzierzgoński Gunther von Arnstein lokuje ponownie wieś pod nazwą Alde Kirsburg. Kościół powstał tu w XIV w., a od 1591 r. istnieje tu parafia ewangelicka. Miejscowość wówczas zamieszkiwała też ludność pochodzenia polskiego. Obie omawiane miejscowości po 1466 r. do 1772 należały terytorialnie do Prus Królewskich. W latach 1772 do 1945 należały najpierw do Prus, a następnie były pod zarządem niemieckim.
     
     Dzierzgoń
     Nie mogąc odbić Starego Dzierzgonia w pobliskiej miejscowości Dzierzgoń Krzyżacy budują tam fortecę. Nazywają ją Christburg, po Polsku nazwa brzmi Kiszpork. Nazwa według jednej tezy wywodzić się ma jako miasto Chrystusa, według innej od Prusa o imieniu Kerse bądź Kerseburg i została później przekształcona na Christbug.
     Decyzję o budowie fortecy podjął mistrz krajowy Henryk von Weida (Henricus de Wida, Wychda – 1200-1246) i miejscu temu nadał nazwę Nowy Dzierzgoń (Neu Christburg. Była tu siedziba komturstwa dzierzgońskiego powstałego już w 1239 r.
     W 1248 r. mistrz krajowy Heinrich von Wida pobudował tu zamek, niestety jego wygląd podobnie, jak elbląskiego nie jest znany.
     W toku tego powstania największy sukces Krzyżacy osiągnęli właśnie pod Dzierzgoniem w 1248 r. 7 lutego roku następnego w tej miejscowości podpisano na zamku w Dzierzgoniu układ zwany Ugodą Dzierzgońską. Jednym z uczestników tego aktu był późniejszy papież Urban IV, a ówczesny legat papieski Jakub z Leodium.
     Umowa ta zobowiązywała Prusów do przestrzegania zasad religii chrześcijańskiej (odstąpili oni od chrześcijaństwa w trakcie powstania), płacenia podatków i służby wojskowej na rzecz zakonu krzyżackiego. Zostali zrównani z prawami z ludnością niemiecką, w sprawach sądowych i ustrojowych obowiązywało ich prawo polskie. Ci Prusowie, którzy nie podporządkowali się zakonowi zostali przesiedleni poza Pasłękę, a ich miejsca osiedleńcze zajęli osadnicy z Mazowsza, Czech oraz Niemiec.
     Po raz pierwszy przywilej lokacyjny miasto uzyskało 7 kwietnia 1288 r. i nadał go komtur Dzierzgonia Helwig von Goldbach. Kolejny przywilej lokacyjny został nadany dwa lata później przez mistrza krajowego Meinharda von Querfuta. Następny przywilej lokacyjny datowany jest 11 czerwca 1316 r. i został nadany przez komtura dzierzgońskiego Luthera z Brunszwiku. Musiał ten akt być korzystny dla miasta, bo odnotowano szybki rozwój miejscowości. Ostatni przywilej lokacyjny pochodzi z 4 kwietnia 1451 r. - nadany przez mistrza krajowego Ludwiga von Erlichshausena.

  (arch. autora) (arch. autora)


     Po zwycięstwie pod Grunwaldem 22 lipca 1410 r. przybył tu król Władysław Jagiełło. Przybyłe delegacje Elbląga i Nowego Miasta Elbląga złożyły hołd władcy. Kolejny raz Jagiełło zajął miasto 9 września 1414 r. W obu przypadkach polskie załogi opuszczając miasto podpaliły jego warownię.
     Toczące się walki i okupacje szwedzkie rujnowały miasto. W 1886 miasto uzyskuje połączenie drogowe Malbork – Prabuty, w 1893 połączenie kolejowe Malbork – Małdyty. W 1893 powstaje w Dzierzgoniu gazownia.
     7 lipca 1945 r. wojskowe władze Armii Czerwonej przekazują miasto administracji polskiej.
     W mieście do ważniejszych zabytków należy kościół św. Trójcy i św. Katarzyny z pocz. XIV w,  przebudowany w 1730 r., barokowy, poreformacki zespól klasztorny, cerkiew greckokatolicka Zesłania Ducha Świętego z 1717 r.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
..., a moim zdaniem
  • .. .Meinharda von Querfuta. .. ten mistrz krajowy Zakonu Krzyżackiego, także założyciel Pasłęka - pochodził z miasta Querfurt w dzisiejszym Landzie Sachsen-Anhalt, więc Pan Karol zamieszcza błędną pisownię, albowiem prawidłowo winno zostać napisane: Meinhardt von Querfurt - co daje po polsku: Meinhardt z Kwerfurtu. Bojownicy Krasnej Armii ciężko zniszczyli Christburg / Dzierzgoń - w tymże mieście całe Stare Miasto zostało przez nich do cna zniszczone. A przecież przed wojną - podobnie jak Malbork - miało Duże i Niskie Podcienia.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    6 0
    erg.(2016-08-07)
Reklama

To kupisz w pasażu portElu

Wyprawka Szkolna
Pieczątki Firmowe
Clinex Grill
Prezent na Dzień Chłopaka