Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies.
Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza zgodę na zapisywanie ich w pamięci urządzenia. Proszę zapoznać się z informacją na temat cookies stosowanych na naszej stronie.
Środa 17-01-2018, imieniny Antoniego, Jana
 
Rek

UWAGA!

Zamknij Zamknij
Rek

Historia okolic Elbląga: Warmia (odcinek 39)

 
Elbląg, Historia okolic Elbląga: Warmia  (odcinek 39) Ratusz w Ornecie przed wojną... (fot. archiwum autora)
Rek

W dzisiejszym odcinku cyklu „Historia okolic Elbląga” Karol Wyszyński, przewodnik elbląskiego PTTK zaprasza na Warmię, którą przez wieki rządzili biskupi. Skąd wzięła się nazwa tej krainy?

Równina Warmińska, zwana też Niziną Warmińską, zajmuje powierzchnię prawie 650 km2, w znacznej swej części w latach 1975-1998 należała do woj. elbląskiego. Przed wiekami zamieszkiwali ją Prusowie, nazywani warmami, a ich stolicą była prawdopodobnie Orneta.
     Po podboju tych ziem przez zakon krzyżacki Warmia stała się dominium biskupim z dużą autonomią. Podlegała władzy biskupa warmińskiego i stanowiła jedną trzecią diecezji warmińskiej.
     
     Tu rządził biskup
     
Warmia nosiła różne nazwy na przestrzeni wieków: Wormjan – nazwa staropruska, Warńija – warmińska, Warmzia – mazurska, po łacinie zaś Varmia, Warmia, Ermland. Niemieckie określenia to Emeland, a później Ermland.
     Pierwszym biskupem diecezji warmińskiej był Anzelm (ur. ok. 1210, zm.1278), który uniezależnił ją od Krzyżaków. Po drugim powstaniu pruskim (1260-1274) i zniszczeniu ówczesnej stolicy biskupstwa – Braniewa, Anzelm osiadł w Elblągu i tu zmarł. Jest pochowany w elbląskiej katedrze. Wspominałem o nim opisując ul. Częstochowską.

  ... i obecnie (fot. autor) ... i obecnie (fot. autor)


     Z biskupów warmińskich należałoby wymienić m.in.: Eneasza Sylwiusza Piccoloniniego (Enea Silvio de Picooliminiego, 1405-1464), który został papieżem Piusem II, a także Jana Dantyszka (właściwie Johannes von Hoefen, 1485-1548, z urodzenia gdańszczanina) – pierwszego polskiego dyplomatę; Stanisława Hozjusza (1504-1579) - również polskiego dyplomatę i poetę, przedstawiciela kontrreformacji, nielubianego przez elblążan w tamtym okresie; Ignacego Błażeja Franciszka Krasickiego (1735-1801) - zarazem poetę, prozaika i publicystę, jednego z najważniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia. Pierwszym polskim biskupem po powrocie do Polski był Józef Drzazga (1914-1978).
     W 1466 r. dominium weszło w skład państwa polskiego, zachowało jednak pełną autonomię. W 1772 r., w wyniku I rozbioru Polski, przypada Prusom. Do Polski Warmia powróciła w 1945 r. Co ciekawe, do 1992 roku parafie katolickie z Elbląga były częścią diecezji warmińskiej. Przestały być, gdy decyzją Jana Pawła II powstała diecezja elbląska.
     
     Narusa
     Jadąc z Pogrodzia do Fromborka przejeżdżamy przez mostek na strudze Narusa. Jest to obecnie umowna granica Warmii, sama struga wypływa z okolic wsi Pogrodzie z wysokości 105 m n.p.m. i ma długość 16 km. Uchodzi do Zalewu Wiślanego obok osady Narusa
(do 1945 r. nosiła nazwę Närz).
     O Narusie jest też mowa w 13. odcinku serialu „Stawka większa niż życie”. W filmie miała się tu mieścić fabryka, w której trwały badania nad bronią wykorzystującą koncentrację promieni świetlnych. J-23 ją wysadza w powietrze. Oczywiście Hans Kloss nigdy w Narusie nie był...

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
Reklama