UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później

Mały Pasłęk, wielka historia – ostatni cesarz Rzeszy nad Wąską

Elbląg, Mały Pasłęk, wielka historia – ostatni cesarz Rzeszy nad Wąską
fot. By Voigt T. H. media.iwm.org.uk/iwm/mediaLib, domena publiczna

Ostatnia koronowana głowa, która podążała ulicami Pasłęka, nie cieszy się uznaniem historyków. Zarzutów wobec cesarza niemieckiego, Wilhelma II, jest bez liku: megalomania, lekkomyślność, konfliktowość czy wykraczanie poza własne kompetencje. Taka charakterologiczna mieszanka zaowocowała wprowadzeniem Rzeszy w I wojnę światową, zakończoną wojenną klęską i upokarzającym traktem wersalskim. Tyle niemieccy historycy, a i po drugiej stronie Odry „Wiluś” zasłużył tylko na potępienie. Wystarczy przytoczyć jedno zdanie cesarza o Polakach z 1902 roku: „Wzywam Was, Niemcy, […] do świętej wojny z polską bezczelnością i sarmacką butą”.

Hohenzollern, który zniszczył cesarstwo
       Do legendy przeszły długie, nużące przemowy Wilhelma, których nadęta forma pokrywała brak merytorycznych treści – wygłaszane nawet przy błahych okazjach. Myliłby się jednak ten, kto na tej podstawie sądziłby, że był to władca zamknięty w królewskich gabinetach i stroniący od realnej polityki. To bowiem cesarz przyczynił się do przedwczesnego odejścia Ottona von Bismarcka na emeryturę – w 1890 roku przyjął podanie Żelaznego Kanclerza o dymisję. Jako typowy przedstawiciel dynastii Hohenzollernów, Wilhelm był przesiąknięty militaryzmem, i, jak pisze Józef Włodarski, „w swoich poglądach niewiele wyszedł poza sposób myślenia oficerów gwardii”. Kajzerowi obca była kultura demokratyczna i okazywał to wielokrotnie w kontaktach z parlamentarzystami, zwłaszcza socjaldemokratami, których uważał za reakcjonistów. Ostrze jego nienawiści z równą siłą kierowało się też w stronę Polaków – cesarz zarzucał im nie tylko dążenie do wyzwolenia się spod panowania Rzeszy, ale i polonizowanie niemieckich katolików. Sam uważał się za spadkobiercę z jednej strony Zakonu Krzyżackiego, z drugiej Cesarstwa Rzymskiego, którego zadaniem jest cywilizowanie „dzikich” narodów na wschód od Łaby. Cywilizowanie to miało się co prawda odbywać już nie przy pomocy miecza, ale i tak panowanie Wilhelma stanowiło dla mieszkańców Wielkopolski, Śląska czy Pomorza okres brutalnej germanizacji.  
       Tymczasem zakończenie wojny prusko-francuskiej (1870-1871) przyniosło Pasłękowi okres długo wyczekiwanego (s)pokoju. Dzięki reparacjom wojennym, płynącym znad Sekwany, Rzesza szybko stanęła na gospodarcze nogi i dobra koniunktura nie mogła ominąć grodu nad Wąską. Przykładowo w 1882 roku otwarto linię kolejową Bogaczewo-Pasłęk-Morąg – 15 lat później kursowało nią już 5 pociągów osobowych i 3 składy mieszane dziennie – oraz zaopatrzono ją w nowoczesny dworzec, położony w południowej części Pasłęka. W ostatnich dekadach XIX wieku mieszkańcy mogli się również cieszyć wybrukowaniem najważniejszych ulic, jak i położeniem przy nich chodników. Ponadto, miasto dosłownie wypłynęło na szerokie wody wskutek zastąpienia starej, drewnianej, sieci wodociągowej, nową, składającą się z żelaznych rur. Za symbol rozwoju gospodarczego Pasłęka można natomiast uznać fabrykę mebli, zbudowaną w 1893 roku przy ulicy Krasińskiej. Wyposażona w maszyny parowe, w szczytowym momencie zatrudniała około 60 robotników. Nie brakowało także jarmarków – według Józefa Włodarskiego „na przełomie XIX i XX wieku odbywało się ich w mieście rocznie około 10. Były to 4 jarmarki tzw. „krammne” oraz 6 na konie i bydło”. Dla pasłęczan nadszedł więc czas względnego dobrobytu i nic dziwnego, że poparcie dla cesarza Wilhelma utrzymywało się na wysokim poziomie. Mieszkańcy ufundowali nawet pomnik poświęcony dziadkowi kajzera, Wilhelmowi I.


       Taki rok zdarza się tylko raz
       Do Pasłęka cesarz zawitał w 1897 roku – wyjątkowym, bo mijało wówczas 600 lat od założenia miasta. Niestety, docelowym punktem podróży Wilhelma do Prus Wschodnich był nie gród nad Wąska, a dzierzgońskie lasy. W nich władca mógł oddać się swojej głównej pasji – myślistwu, którą dzielił z hrabią Ryszardem zu Dohną – właścicielem Słobit. To właśnie on zaprosił cesarza do swojego majątku, kusząc go obfitością okolicznej leśnej zwierzyny. Na marginesie można dodać, że słobicki arystokrata mógł zaimponować cesarzowi nie tylko swoją wiedzą o łowiectwie, ale również zbiorami swojego pałacu. Zwany „Atenami Północnej Europy”, gmach mieścił bowiem słynne w całych Niemczech kolekcje: bibliofilskie, instrumentów, obrazów, fajek czy tabakier…Tymczasem 24 maja nadszedł dzień wizyty Wilhelma nad Wąską. Choć miała ona charakter nieoficjalny, mieszkańcy i włodarze zamierzali pokazać się przed kajzerem z jak najlepszej (i jak najbogatszej) strony. W związku z tym, ulice, którymi miał przejeżdżać cesarz, udekorowano bramami honorowymi i zielenią, a na powitanie władcy stawili się m.in. uczniowie wszystkich szkół, członkowie ochotniczej straży pożarnej i kombatanci. Wilhelm wjechał do miasta około 12:30 i, jak relacjonowała gazeta „Oberlander Volksblatt”, „siedział w otwartym powozie, który ciągnął zaprzęg składający się z czwórki wspaniałych koni. […] W kierunku powozu rzucano kwiaty i wznoszono okrzyki: Niech żyje cesarz! […] W trzecim powozie siedział landrat pasłęcki, który reprezentował wobec cesarskiego majestatu powiat pasłęcki i miasto Pasłęk”.
       Z Pasłęka cesarz skierował się w stronę Słobit, ale i w nich nie zabawił długo – już 25 maja, w towarzystwie hrabiego zu Dohny i swojego dworu, udał się do pałacu myśliwskiego koło Dzierzgonia. Monarcha nie zaszczycił więc swoją obecnością obchodów 600-lecia miasta, a z perspektywy czasu można stwierdził, że miał czego żałować. Dzień jubileuszu przypadł na 29 września, a o randze wydarzenia niech świadczy lista gości, wśród których znaleźli się naczelny prezydent prowincji, von Bismarck, główny przewodniczący Sądu Krajowego, von Holleben, oraz głównodowodzący I Korpusu Armii, generał Finck von Finckenstein. Oficjele świętowali 600. rocznicę założenia Pasłęka uroczystą mszą i posiedzeniem rady miejskiej w Ratuszu. Wzięli także udział w odsłonięciu wspomnianego pomnika cesarza Wilhelma I i kontynuowali świętowanie w restauracji Prochnowa, gdzie odbył się bankiet, uświetniony przedstawieniem dotyczącym historii Pasłęka. A mieszkańcy? Ci, wraz z radnymi, utworzyli okolicznościowy pochód, który przeszedł po południu ulicami miasta. Wieczór upłynął zaś pasłęczanom przed Bramą Kamienną, gdzie zorganizowano festyn ludowy z muzyką, tańcami i sztucznymi ogniami…Warto jeszcze wspomnieć o losach  niemego świadka tych wydarzeń – pomniku kajzera Wilhelma I. Monument, upamiętniający również uczestników wojny prusko-francuskiej, został postawiony przy Kościele pw. św. Bartłomieja, ale nie przetrwał nawet 50 lat. Pod koniec II wojny światowej Hitler postanowił bowiem, że pomniki w Rzeszy należy przetopić na armaty i odlany z brązu cesarz trafił ostatecznie na pole bitwy…


       Przy pisaniu tekstu korzystałem z publikacji: „Pasłęk – dzieje miasta” pod red. Wiesława Gogana, „Polakożerca kontra wrogowie Rzeszy. Cesarz Wilhelm II i Polacy 1888-1918” Piotra Szlanty, „Pasłęk, Spotkanie z historią i legendą” Wiesława Rodzewicza i Józefa Włodarskiego oraz „Tajemnice zamku w Pasłęku” Wiesława Śniecikowskiego i Józefa Włodarskiego.

 

Tomasz Czapla
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
  • Podobno kiedyś Elvis dotknął globus i pod jego palcem znalazł się. .. .Pasłęk. Charyzma tego miejsca przyciągnie każdego, jak mówią.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    5 5
    (2019-10-26)
  • Zaproście Jarosława. będzie co wspominać.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    5 0
    (2019-10-26)
  • tak ogolnie to historia Pasleka jest ciekawa ale jakos malo to polska historia jest tak wspominana czesto tutaj ciagle te prusy walkujesz, w koncu plebiscyt jakis sie odbedzie i ludzie zaglosuja za oderwaniem tego i owego miasta od Pl
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    2 1
    (2019-10-26)
  • Rodzina Wilhelm II, Mikołaj II, Jerzy V po śmierci babci Wiktorii chwyciła się za łby :) Dzięki temu odzyskaliśmy niepodległość !!! Trzy wiekowe dynastie Romanowych, Hohenzollernów i Habsburgów poszły z dymem. Na trzech zaborcach dokonał się sprawiedliwy wyrok !!! Tak że przed 1 listopada pomyślcie że wszystko przemija a w życiu warto być uczciwym !
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    9 1
    Historia jest ważna(2019-10-26)
  • .. .udał się do pałacu myśliwskiego koło Dzierzgonia. .. - Udał się do Prökelwitz, dzisiaj Prakwice pod Dzierzgoniem. Był to wówczas majątek rodu von und zu Dohna ze Słobit. Z pewnością nie był to pałac myśliwski.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    4 1
    erg.(2019-10-26)
  • Jeden z błędów polskich w nauce historii polega na tym, że niepotrzebnie silnie akcentowany jest jej podział na historię Polski i powszechną, uważając tą pierwszą za ważniejszą. Tymczasem nasza historia jest wypadkową powszechnej i tylko wiedza o tej historii pozwoli nam zrozumieć i ocenić nasze dzieje. Ponadto dość często posługujemy się tezą, że nasz kraj i naród doświadczył najbardziej tragicznych wydarzeń i to wymaga, aby ludy świata wyjątkowo nas doceniały. W rzeczywistości każde narody miały swój tragizm i straszne przeżycia. Swego czasu profesor Aleksander Krawczuk, ostatni Mohikanin prawdziwych historyków w Polsce, sformułował taką koncepcję, że po upadku Cesarstwa Rzymskiego kiedy powstawały na gruncie tego imperium nowe państwa wszystkie one do obecnych czasów ścigają się w szerzeniu teorii o wyjątkowo ważnej i tragicznej historii każdego z nich wymagającej szczególnego uznania.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    3 1
    Wsiowy globalista(2019-10-27)
  • @Wsiowy globalista - Jak to dobrze spotkać mądrego człowieka. Jestem pełen szacunku i uznania dla Pańskich poglądów w tej sprawie.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    1 0
    (2019-10-27)
Reklama