UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później

Powrót do przeszłości (copiątkowy felieton Marii Kasprzyckiej)

 
Elbląg, Maria Kasprzycka
Maria Kasprzycka (fot. archiwum prywatne)
Reklama

Mieszkamy w naprawdę niezwykle ciekawym mieście. Mieście o nieliniowej historii, uzależnionej od wielu zdarzeń i decyzji podejmowanych bardzo daleko od niego. Mieście, które swoje powstanie zawdzięcza przede wszystkim powszechnie przez Polaków nielubianemu krzyżackiemu zakonowi.

Fenomenu Elbląga nie da się dobrze zrozumieć bez prawdziwego kontekstu historycznego, którego z kolei nie sposób oddzielić od wpływu Zakonu na rozwój ziem pruskich. Problem w tym, że rzetelnego kontekstu brak, bowiem jeszcze teraz pamięć o kilkuwiekowych dziejach władztwa zakonnego zdominowana została przez aspekty konfrontacyjne z Polską. A że żyjemy w dziwnych czasach, kiedy populizm i dezinformacja zdecydowanie górują nad rzetelną wiedzą, przedstawienie odideologizowanej historii budowy, rozwoju i organizacji władztwa krzyżackiego na tych ziemiach stanowi nie lada wyzwanie.

Podjęło się tego częściowo Muzeum Zamkowe w Malborku w ekspozycyjnym tryptyku. Właśnie uroczyście otwarto pierwszą wystawę pod tytułem „Mądrość zbudowała sobie dom… Państwo krzyżackie w Prusach”. Dwie kolejne, pod roboczymi tytułami: „Zamek jako twierdza Rzeczypospolitej” oraz „Czarna i biała legenda zakonu krzyżackiego”, zostaną zaprezentowane w następnych latach. Tegoroczną ekspozycję opatrzono dwutomowym wydawnictwem, zawierającym katalog eksponowanych zabytków oraz tematyczne eseje naukowe.

W tomie esejów rozwinięto wybrane wątki wystawy, poświęcając sporo miejsca próbom zrozumienia zawiłych i wielowątkowych struktur organizacyjnych oraz społeczno-politycznych krzyżackiego systemu władzy. O zakonie niemieckim jako korporacji religijnej i władcy krajowym w Prusach niezwykle ciekawie napisał Krzysztof Kwiatkowski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Uzupełnia go niejako Sylvain Gougenheim z L’Ecole normale superieure w Lyonie swoją charakterystyką państwa zakonu krzyżackiego. Z uwagi na rolę przywilejów menniczych w rozwoju miast średniowiecznych wart jest na pewno uwagi esej Joanny Czarnowskiej z Muzeum Zamkowego w Malborku o systemie monetarnym. Życie codzienne zamku przybliżają eseje Sławomira Jóźwiaka z UMK w Toruniu – o jego organizacji oraz Adama Szwedy z UMK w Toruniu – o dyplomacji i zwyczajach dworskich.

Wspomniane teksty pobudzą wyobraźnię. A warto ją pobudzić, bo elbląskiego zamku od nie ma od 1454 roku, więc i rycin z okresu jego istnienia brak. Wiemy tylko, że należał do najpiękniejszych zamków krzyżackich i na nim w dużym stopniu wzorowano zamek malborski.

Mija właśnie 710 lat od momentu, gdy Elbląg stracił status siedziby mistrza krajowego, bowiem praktycznie zlikwidowano to stanowisko, a Malbork został Domem Głównym Zakonu Niemieckiego. Jak napisał dyrektor Muzeum Zamkowego dr hab. Janusz Trupinda: „Ze zwykłego zamku komturskiego stał się rezydencją wielkich mistrzów, a później królów polskich i cesarzy niemieckich. Zyskał więc najwyższą z możliwych rang”.

  Elbląg, Jeden z eksponatów na malborskiej wystawie
Jeden z eksponatów na malborskiej wystawie (fot. Maria Kasprzycka)

Jednakże najważniejsza jest ekspozycja. O jej wysokiej randze świadczy liczne grono znakomitych gości, którzy zaszczycili wernisaż. Zgromadzono bowiem naprawdę wyjątkowe artefakty, a przecież nie jest ich aż tak wiele. Dla nas ważne, że kilkanaście pochodzi z elbląskiego muzeum. Warto je obejrzeć w nowej oprawie, zamkowej atmosferze, wśród najcenniejszych obiektów. Aczkolwiek trzeba ich trochę poszukać, bo ekspozycja jest naprawdę duża. Przebiega przez kilka wnętrz zamkowych, a finał świadomie następuje w kościele Najświętszej Marii Panny na Zamku Wysokim, „którego architektura i zachowane elementy dekoracji (wraz ze Złotą Bramą) są wymownym wizualnie świadectwem idei budowy państwa, nie tylko w wymiarze ziemskim, ale też Państwa Bożego , wpisanego w plan zbawienia ludzkości” - pięknie wyjaśnia dyrektor Trupinda.

Niewątpliwie uczestnictwo w tym przedsięwzięciu to nobilitacja dla elbląskiego muzeum, jego zbiorów i naszego miasta. Warto ją zobaczyć i poczuć ten rodzaj historycznej wspólnoty, przynależności do cywilizacyjnego kręgu, który radykalnie i nieodwracalnie zmienił ówczesny świat. Trzeba się jednak spieszyć. Eksponaty zostały sprowadzone z wielu europejskich i polskich muzeów, dlatego czas trwania wystawy jest niezwykle krótki – tylko do 17 listopada.

Maria Kasprzycka, elblążanka

 

PS. Podbudowała i ucieszyła mnie odpowiedź pana prezydenta na mój ostatni felieton. To sygnał, że możliwa jest otwarta dyskusja w Elblągu i o Elblągu. Liczby, które podałam w poprzednim felietonie pochodzą ze sprawozdań budżetowych miasta zamieszczonych na stronach BIP UM. Reszta to kwestia interpretacji. W moim odczuciu podane przeze mnie wartości nastrajają raczej optymistycznie i tak bym chciała widzieć przyszłość Elbląga. Roztaczanie przed nami czarnych wizji spowoduje tylko to, że każdy, kto może, będzie chciał uciec zamiast cieszyć się jego niebanalnym urokiem i potencjałem.

.
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
  • W punkt trafione Pani Doktor, cieszę się, że wybrała Pani Elbląg jako miejsce do życia. Czuję satysfakcję, że fakty, które Pani podała i poddała analizie ruszyły Pana Prezydenta. Proszę pisać, edukować i ruszać ten urzędowy zastój zmuszając go do podejmowania działań. Szkoda, że 72 % rok temu miało pomroczność jasną. ..
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    27 10
    (2019-09-27)
  • Cieszy zmiana tematu, choć z wieloma tezami trudno się zgodzić bo zaprzeczają temu co pisze prof. Henryk Samsonowicz. Co do PS liczby pochodzą zapewne z tego nie innego źródła ale ich interpretacja.....?
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    1 1
    Kat_Na _Idiotów(2019-09-27)
  • "A że żyjemy w dziwnych czasach, kiedy populizm i dezinformacja zdecydowanie górują nad rzetelną wiedzą", oj tak tak. A na naszym terenie to Portel dzierźy prymat w tym. Wspiera lewaków, tęczową zarazę, a posty przeciwne są cenzurowane. Wstyd Rafał, wstyd.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    17 18
    wredny_typ(2019-09-27)
  • "A że żyjemy w dziwnych czasach, kiedy populizm i dezinformacja zdecydowanie górują nad rzetelną wiedzą", oj tak tak. A na naszym terenie to Portel dzierźy prymat w tym. Wspiera lewaków, tęczową zarazę, a posty przeciwne są cenzurowane. Wstyd Rafał, wstyd.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    6 16
    wredny_typ(2019-09-27)
  • Mario, nie wspomniała Pani o tym, że warto jednak zagłosować na PiS. Szkoda, wszyscy na to czekaliśmy.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    12 27
    Skurczy byk (2019-09-27)
  • Ale zgadzam się z Panią, Elbląg to wspaniałe miasto, bardzo fajnie się tu mieszka.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    15 3
    Skurczy byk (2019-09-27)
  • Elblążanie obudźcie się z letargu ,obecna władza to okupant ,zdewastowali ,zniszczyli ,doprowadzili do upadku TE, w 2018 olsztyn pozyskał 206 000 000 mln na następne nowe tramwaje ,z środków należnym i nam. Ilu miasto pozyskało nowych inwestorów w okresie 2018-2019?? Nie mają żadnej strategii na nowoczesny rozwój,stworzyli tylko układ małomiasteczkowy. Rzeka Elbląg, linia kolejowa nr 254, Dolinka, bażantarni,itp,a są to nasze perełki dziedzictwa kulturowego.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    19 16
    1125(2019-09-27)
  • Pierwsza uwaga: to, że Elbląg powstał w wyniku decyzji lokacyjnej wydanej przez Zakon Krzyżacki nie oznacza, że był miastem krzyżackim. Owszem należał do niego, ale był traktowany jak źródło dochodów, łupiony podatkami i innymi obciążeniami finasowymi czy też rzeczowymi. Mieszkańcy początkowo w większości pochodzili z miast niemieckich. Potem napływali z innych terenów ówczesnej Europy, w tym z ziem polskich. Więc struktura była wielonarodowa, a zakon nie cieszył się ich sympatią. Świadczy o tym chociażby fakt, że w pierwszym odruchu w antykrzyźackim powstaniu calkowicie spalono zamek siedzibę zakonników. Po drugie opinia o niemieckości naszego miasta to efekt skutecznej germanizacji jaka dokonała się w okresie po 1772 roku kiedy zaborca uznał, że Elbląg najbardziej z anektowanych miast posiadał polski charakter, więc wytępił ślady polskości. I na marginesie proszę, aby ta osoba ciągle pisząca o kwestii tramwajowej na linii Olsztyn Elbląg już nie komentowała tego. To co ona pisze swiadczy o tym, że wie gdzie dzwonią, ale nie wie, w którym kościele.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    9 9
    HB uboo(2019-09-27)
  • Dlaczego ta Pani nie publikowala swoich komentarzy-super napisanych, jak była pracownikiem Muzeum-przecież sa to historie nie po jej odejściu a za jej dzialalnosci i pracy jako Dyrektor. !!! Tak samo zachowują sie elbląscy generałowie-wtedy baczność, a na emeryturze pretensje, sami nie wiedzą o co i do kogo, Żałosne to !!!!!
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    19 7
    997(2019-09-27)
  • @wredny_typ - Idż sobie lepiej na meczyk OE i postrzelaj z rac ku chwale wielkiej i tylko białej Polsce.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    10 10
    (2019-09-27)
  • Dobrze napisał - to raczej ty bredzisz w odmętach lewackiej poprawnosci.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    5 9
    (2019-09-27)
  • Dzisiaj coś historycznego, ciekawego... do momentu kiedy dochodzisz do PS. I czar prysł i znowu politykowanie i te same gadki...
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    7 7
    (2019-09-27)
Reklama