UWAGA!

Historia okolic Elbląga: Lisewo Malborskie (odcinek 26)

 Elbląg, Zniszczone mosty przez Wisłę
Zniszczone mosty przez Wisłę (fot. archiwum autora)

W naszym cyklu „Historia okolic Elbląga” odwiedzamy Lisewo Malborskie. Wieś zyskała na znaczeniu po wybudowaniu połączenia kolejowego między Tczewem a Malborkiem. Dzisiaj można tu podziwiać nie tylko kolejowe mosty, ale także XV-wieczny kościół. Po okolicy oprowadza przewodnik elbląskiego PTTK Karol Wyszyński.

Lisewo Malborskie położone jest obecnie w województwie pomorskim, powiecie malborskim, w latach 1975-1998 administracyjne należało do woj. elbląskiego. Do 1945r. miejscowość nosiła nazwę Lissau.
       Akt lokacyjny wsi pochodzi z 1321 r. W 1455 r., a wiec podczas wojny trzynastoletniej, spalili ją gdańszczanie, potem należała potem do Prus Królewskich. Dwukrotnie swój obóz rozbił tutaj król szwedzki Gustaw Adolf przed atakiem na Tczew - w 1626 i 1629 roku.
      
       Jak to z mostami było
      
Miejscowość zyskała na znaczeniu po wybudowaniu połączenia kolejowego na trasie Tczew – Malbork. Most kolejowo-drogowy (potem już tylko drogowy) przez Wisłę powstawał w latach 1850-1857. Drugi most – kolejowy dwutorowy - został pobudowany w latach 1888-1891.
       Do 1929 r. na pierwszym moście znajdowały się dwa portale, od strony Tczewa przedstawiały scenę otwarcia mostu przez Fryderyka Wilhelma II, a od strony Lisewa podbój Litwy przez zakon krzyżacki. Wykonanie tego dzieła inżynierskiego zlecono Carlowi Lentzowi, Rudolfo Eduardowi Schinzowi i Friedrichowi Augustowi Stülerowi, ten ostatni odpowiadał za budowę wież ozdobnych. Powstały most był w tym czasie najdłuższą budowlą w Europie. Ze względu na wzrost ciężarów pociągów wzmocniono go w 1908 r.
       Zanim powstały mosty, przeprawa przez Wisłę bardzo często była niemożliwa z powodu wysokiego stanu wody. Ludwig Passarge w publikacji „Z wiślanej delty Tczew, Gdańsk, Żuławy, Malbork Szkice z podróży 1856” podaje, że jeden z pruskich oficerów spóźnił się na własny ślub o kilka tygodni, bo oczekiwał na dogodną przeprawę, udając się do Prus Wschodnich.

  Elbląg, Kościół w Lisewie Malborskim przed laty
Kościół w Lisewie Malborskim przed laty (fot. archiwum autora)


       1 września 1939 roku wojska niemieckie próbowały opanować mosty, zaminowane wcześniej przez polskich żołnierzy. W tym celu najpierw Stukasy startujące z Elbląga dokonały nalotu bombami odłamkowymi mostów, aby pozrywać przewody zaminowania, jednak polscy saperzy zdołali je naprawić. Niemcy użyli też podstępu. Zamiast normalnego pociągu puścili po torach pociąg z żołnierzami. Polacy odkryli podstęp i nie otworzyli bram kolejowych, wywiązała się walka. Godzinę później do Polaków dotarł rozkaz o wycofaniu się i wysadzeniu mostów. Na drugi dzień Niemcy zdobyli Tczew i odbudowali mosty, by je wysadzić w 1945 roku, gdy wycofywali się przed nacierającymi wojskami Armii Czerwonej.
       Odbudowano je całkowicie dopiero w 1959 r.
       Warto dodać, że w Lisewie do końca XIX wieku funkcjonowała kolej wąskotorowa.
      
       Wyjątkowy kościół
      
Kościół w Lisewie Malborskim zaliczany jest do najcenniejszych zabytków Żuław. Powstał w XV w., był wielokrotnie przebudowywany. Wieża kościoła, murowano-drewniana, pochodzi z XVII wieku (w XIX została przebudowana), jest zakończona ośmioboczną altaną, z hełmem z chorągiewką, na której widnieje data 1818.
       Kościół szczególnie ucierpiał podczas wojny polsko-szwedzkiej w latach 1600-1611. W jego północnej ścianie znajduje się ossuarium, czyli pomieszczenie, w którym umieszczono szczątki zmarłych, przeniesione przy okazji likwidacji starego cmentarza.
       Ołtarz zdobi od dołu obraz przedstawiający koronację Mikołaja, a u góry św. Magdalenę oraz figury Piotra i Pawła. Ambona i chrzcielnica są bogato rzeźbione.
      

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
A moim zdaniem...

Najnowsze artykuły w dziale Dawno temu

Artykuły powiązane tematycznie

Zamieszczenie następnej opinii do tego artykułu wymaga zalogowania

W formularzu stwierdzono błędy!

Ok
Dodawanie opinii
Aby zamieścić swoje zdjęcie lub avatar przy opiniach proszę dokonać wpisu do galerii Czytelników.
Dołącz zdjęcie:

Podpis:

Jeśli chcesz mieć unikalny i zastrzeżony podpis
zarejestruj się.
E-mail:(opcjonalnie)
Reklama