Przewodnik po dawnym Elblągu
„Ocalić od niepamięci” dr Grażyny Nawrolskiej to z jednej strony książka opowiadająca o historii elbląskiego Starego Miasta. A z drugiej - to album, który pozwala tę historię zobaczyć na własne oczy.
„Książkę dedykuję mieszkańcom Elbląga, którzy przez wiele lat wznosili swoje nowe Stare Miasto, cierpliwie przetrzymując liczne niedogodności związane zarówno z budową nowych kamienic, jak i nowej rozległej infrastruktury w obrębie staromiejskich ulic” - napisała dr Grażyna Nawrolska rozpoczynając swoją książkę „Ocalić od niepamięci”.
- Wahałam się, czy taki tytuł zostawić. Wydaje mi się, że my właśnie ocalamy od niepamięci, to co zostało. Gdyby wpuścić koparki i wszystko zostałoby wybrane, tak jak to było w wielu miastach w Polsce, nie wiedzielibyśmy jak wyglądało tu życie w XIII wieku i kolejnych – mówiła dr Grażyna Nawrolska podczas promocji książki.
Grażyny Nawrolskiej przedstawiać elblążanom nie trzeba – to ona „jest twarzą” elbląskich wykopalisk archeologicznych. To dzięki małżeństwu Tadeusza i Grażyny Nawrolskich elbląskie Stare Miasto jest jednym z najlepiej przebadanych pod względem archeologicznym miast w Polsce.
- Jednym z wielu przykładów ważnych dla miasta odkryć był Ratusz Staromiejski. [znajdował się na miejscu dzisiejszego – przyp. SM]/ Ratusz był budowany od połowy XIII wieku, spalił się w XVIII wieku, na jego miejscu powstały kamienice. Ratusz został przeniesiony na dzisiejszy plac Słowiański – mówiła Grażyna Nawrolska. - W momencie prowadzenia prac został odkryty cały rzut ratusza, który zajmował powierzchnię 1440 metrów kwadratowych. Były 2-3 kondygnacje, więc można sobie wyobrazić ogromny budynek. To właściwie nie był jeden budynek: na początku była wieża, potem powstały handlowe sukiennice, później kolejne budynki. Sensacją było odkrycie ogromnej piwnicy o powierzchni 250 metrów kwadratowych, wysokiej na 4,5 metra. Nad nią już się nic nie znajdowało. Nie wiemy, czy zabrakło pieniędzy czy też zmieniła się koncepcja.
Grażyna Nawrolska w swojej książce zabiera czytelników w fascynujący świat odkryć archeologicznych na elbląskim Starym Mieście. Wrażenie robi ogromna ilość zdjęć dokumentujących wykopaliska archeologiczne. Dziś w tym miejscu stoją budynki, a o dawnym Elblągu przypominają tylko fasady, które pokazują jak w przeszłości przebiegały granice parceli. Ważnym elementem są też dawne plany dające wyobrażenie jak Stare Miasto wyglądało w przeszłości.
I ogromna masa wiadomości. Od pojedynczych kamienic poprzez umocnienia obronne do szczegółowych informacji dotyczących ważnych dla miasta zabudowań jak np. wspomniany wcześniej ratusz czy zamek krzyżacki (który wciąż skrywa zbyt dużo tajemnic). Książka to swoisty przewodnik po Elblągu, którego już nie ma. Elbląga krzyżackiego, polskiego i niemieckiego. I najlepiej przeglądać tę książkę siedząc na ławce na Starym Rynku i od czasu do czasu „rzucając okiem” na miejsce opisywane przez autorkę.
Książkę "Ocalić od niepamięci" można kupić w Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Elblągu.