UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później
Zamknij Zamknij
Reklama w Elblagu
Rek

Historia okolic Elbląga: Lipinka i Nowa Cerkiew (odc. 189)

 
Elbląg, Kościół św. Jerzego w Nowej Cerkwi
Kościół św. Jerzego w Nowej Cerkwi (fot. autor)
Reklama

Dzisiaj zapraszamy na wędrówkę po gminie Nowy Staw i Ostaszewo. Karol Wyszyński, przewodnik elbląskiego PTTK, opowiada o ciekawostkach związanych z wsiami Lipinka i Nowa Cerkiew.

Lipinka

To wieś położona w gminie Nowy Staw, na obszarze Wielkich Żuław Malborskich. Powstała w 1321 roku z inicjatywy Wernera von Orselna. Dawny układ przestrzenny wsi, o położeniu ukośnej owalnicy, został zmieniony po 1945 r. w wyniku pobudowania domów dla ówczesnego Państwowego Gospodarstwa Rolnego.

Pierwsza świątynia, jako kaplica pw. św. Barbary, powstała w XVI w. i istniała do lat 20. XIX w., kiedy to została rozebrana, podobnie jak i kościół ewangelicki pobudowany w 1638 r. Obok ewangelików wieś zamieszkiwali też mennonici.

W 1898 r. powstała linia kolejki wąskotorowej, by dostarczać buraki do okolicznych cukrowni, później pełniła też rolę pasażerską. W 1996 r. linia kolejowa przestała funkcjonować.

Z dawnych domów podcieniowych zachowały się jedynie dwa, znacznie jednak przebudowane, a towarzyszące im zabudowania gospodarcze zostały rozebrane. W Lipince są też pozostałości po dawnym cmentarzu menonickim.

Obecną nazwę wieś uzyskała po 1945 r., poprzez spolszczenie jej kaszubskiego odpowiednika Lëpënka. Do 1945 r. nazywała się Lindenau.

 

Nowa Cerkiew

To wieś położona w gminie Ostaszewo (powiat nowodworski). Akt lokacyjny został wystawiony przez wielkiego mistrza Ludolfa Königa na początku XIV w.

Pierwszy kościół powstał najprawdopodobniej w 1637 r., a rozebrano go w 1876 r., aby pobudować następny (1879 r.). Obecnie to świątynia pw. św. Marcina. Pierwszy kościół posiadał wieżę, której podstawa była murowana, a jej szczyt drewniany.

Wyposażenie obecnego kościoła częściowo ma średniowieczny rodowód, między innymi

figurę Matki Boskiej. Nie wiadomo jednak, z jakiego kościoła pochodzi Pozostałe zwyposażenie: ołtarze, prospekt organowy, ambona pochodzą z okresu powstania kościoła . Samo wnętrze jest podobne do powstałego w tym samym czasie kościoła pw. Przemienienia Pańskiego, znajdującego się w Nowym Dworze Gdańskim.

  Elbląg, Jeden z domów podcieniowych w Nowej Cerkwi
Jeden z domów podcieniowych w Nowej Cerkwi (fot. autor)

We wsi istniał jeszcze jeden kościół - pobudowany dla ewangelików w pierwszej połowie XVII w. i zniszczony przez wielką powódź na Żuławach. Odbudowano go w 1936 r., posiadał konstrukcję ryglową. Po 1945 r. służył jako magazyn, najpierw zbożowy, a następnie nawozów sztucznych. W 1990 r. zniszczoną budowlę rozebrano i przeniesiono do Elbląga gdzie postawiono ją po wymianie 90 procent elementów drewnianych jako kościół pw. Trójcy Świętej na Zatorzu.

Warto obejrzeć we wsi dwa domy podcieniowe. Jeden pochodzi z 1820 r. i został zbudowany dla Petera Conrada przez Petera Langa, posiada wystawkę podpartą sześcioma filarami.

Obecna nazwa Nowa Cerkiew została nadana po 1945 r., jest podobna do tej sprzed 1945 r., kiedy to brzmiała Neukirch.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
..., a moim zdaniem (od najstarszych opinii)
Pokazuj od
najnowszych
Pokazuj od budzących
największe emocje
  • Ach ci niemieccy ewangelicy głoszący w XX Ewangelię czołgami i karabinami... Niosący "Dobrą Nowinę" w obozach zagłady...
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 7
    (2019-11-24)
  • Skąd ten pomysł, że nazwa Lipinka pochodzi z kaszubskiego "Lëpënka"? To jakiś wikipedyjny faktoid - ktoś to tak "skaszubszczył" na Wikipedii i zostało. Na tym obszarze nigdy Kaszubów nie było, a na pewno nie w czasach nowożytnych (kaszubskie prace dialektologiczne np. Lorentza, który zebrał ogromny materiał nazewniczy, w ogóle tego obszaru nie obejmują). Jeśli chcemy rzetelnych informacji etymologicznych, wystarczy zajrzeć do "Nazw Miejscowych Polski" pod red. K. Rymuta (interesująca nas miejscowość znajduje się w tomie 6,str. 132-133) i zobaczyć, że używane przed 1945 r. polskie nazwy tej wsi to: Lindnowo, Lindenowo, Lignowy. Lipinka to nazwa nadana komisyjnie po wojnie, powstała poprzez tłumaczenie nazwy niemieckiej (Linde = lipa). Kaszubi nie mieli tu nic do gadania.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    3 0
    Prus(2019-11-24)
  • Czy ktoś inny niż autor czyta artykuły przed publikacją? Powyższy tekst nadaje się do korekty.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    1 2
    AndrzejT(2019-11-24)
  • Ciekawe, gdzie w Lipince te 2 przebudowane podcieniowe domy, bo nie znam żadnego. Nazwa Lipinka powstała, jak już ktoś słusznie zauważył, od spolszczenia nazwy Lindenau, a nie od jakiejś kaszubskiej "lepianki", bo gdzie Rzym, gdzie Krym (czyli Kaszuby). Autorze, coraz bardziej bajdurzysz i zmyślasz. Może czas na zakończenie tego cyklu, który, skoro zawiera tyle błędów (o stylu nie wspomnę), jest po prostu szkodliwy i nie dostarcza prawdziwych informacji. Taki portelowy rozsiewnik pseudonaukowych fake-newsów, który wpływa negatywnie na odbiór całej strony. Bo ludzie piszą i prostują te bajdy, a tu zero reakcji ze strony redakcji, że sobie hip-hopem pojadę. PS. Neukirch to w dosłownym tłumaczeniu "Nowy Kościół", czy "Nowa Kościelnica", więc można przypuszczać, że Nowa Cerkiew miała się od wioski o tej nazwie, również położonej na Żuławach, odróżniać. Może ktoś to potwierdzić?
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    Znowu bzdety(2019-11-24)
Reklama