16 września - Międzynarodowy Dzień Ochrony Warstwy Ozonowej
Ozon, czyli tritlen o symbolu chemicznym O3, to jedna z odmian tlenu, posiadająca silne własności aseptyczne i toksyczne. Stosowany jest przy wyjaławianiu wody, ale przede wszystkim pełni ważną rolę w pochłanianiu części promieniowania ultrafioletowego dochodzącego ze Słońca do Ziemi. Jest ważny dla zdrowia człowieka.
Ozon jest niebieskim gazem o gęstości większej od powietrza. Ma zapach powietrza po burzy (powstaje w temperaturze łuku elektrycznego podczas uderzeń piorunów). W stanie wolnym występuje w atmosferze, powstaje w wyniku rozpadu cząsteczek O2 pod wpływem światła i dalszego łączenia się ich. Jest gazem niepalnym, dobrze rozpuszczalnym w wodzie, dość nietrwałym. Jest silnym utleniaczem.
Wykorzystywany jest do wyjaławiania i uzdatniania wody pitnej (ozonowanie), pomieszczeń (szczególnie w szpitalach jako lampa ozonowa) oraz utleniania paliwa rakietowego. Jest jednym z najskuteczniejszych znanych środków dezynfekcyjnych, gdyż nie wytwarza rakotwórczych i innych szkodliwych produktów ubocznych.
Bakteriobójcze działanie ozonu przy uzdatnianiu wody jest około 50 razy skuteczniejsze i 3000 razy szybsze niż chloru. Niestety, ozon ma stosunkowo krótki czas rozkładu, przez co ozonowana woda pozostaje aseptyczna przez krótki czas, co oznacza, że nie można jej bezpiecznie przesyłać długimi rurociągami. I choć ozon nie może całkowicie wyeliminować chloru z procesu uzdatniania wody, może go w istotny sposób ograniczyć w ilości niezbędnej do utrzymania w sterylności wszystkich nitek sieci wodociągowej po przejściu wody przez stację uzdatniania. Zabieg taki wyraźnie poprawia właściwości organoleptyczne spożywanej wody, powodując brak wyczuwalnego zapachu i smaku chloru oraz mętnego zabarwienia.
Ozon ma również ogromne znaczenie biologiczne. W atmosferze spełnia bowiem funkcję filtra pochłaniającego szkodliwe promieniowanie ultrafioletowe, które emitowane jest przez Słońce, a które może uszkadzać komórki oraz materiał genetyczny. Wynikiem tych zmian mogą być oparzenia oraz zmiany nowotworowe. Pochłanianie to polega na reakcji rozszczepienia cząsteczki ozonu na tlen i rodnik tlenowy, która jest odwróceniem reakcji syntezy ozonu. Przerzedzenie warstwy ozonowej nazywa się dziurą ozonową. Sytuacja ta jest niebezpieczna dla zdrowia i życia człowieka, gdyż ułatwia przenikanie szkodliwego promieniowania słonecznego.
Zjawisko zmniejszonego stężenia ozonu w stratosferze atmosfery ziemskiej występuje głównie w obszarach podbiegunowych. Jest to obecnie ok. 50-procentowy ubytek O3 w powłoce ozonowej. Głównym powodem powstawania dziury jest emisja przez człowieka do atmosfery freonu oraz innych fluoropochodnych metanu i etanu, które przyczyniają się do rozkładu ozonu. Związki te wykorzystywane były do produkcji aerozoli (m.in. w dezodorantach) oraz w konstrukcji systemów chłodniczych: w sprężarkach, chłodniach i urządzeniach klimatyzacyjnych, do produkcji lakierów, w przemyśle kosmetycznym i w medycynie. Obecnie emisja freonów powoli maleje, jednakże na pełne odbudowanie warstwy ozonowej, jak wykazują badania naukowe, musimy jeszcze poczekać około 50 lat.
Każdy z nas może przyczynić się do tego procesu, wymieniając na przykład stare lodówki, które zawierają freon, bądź używając kosmetyków, które nie zawierają substancji szkodliwych dla ozonosfery. Informacje o zawartości substancji szkodliwych dla ozonu powinni Państwo znaleźć na opakowaniach bądź na specyfikacji umieszczonej na sprzętach domowych.
Wykorzystywany jest do wyjaławiania i uzdatniania wody pitnej (ozonowanie), pomieszczeń (szczególnie w szpitalach jako lampa ozonowa) oraz utleniania paliwa rakietowego. Jest jednym z najskuteczniejszych znanych środków dezynfekcyjnych, gdyż nie wytwarza rakotwórczych i innych szkodliwych produktów ubocznych.
Bakteriobójcze działanie ozonu przy uzdatnianiu wody jest około 50 razy skuteczniejsze i 3000 razy szybsze niż chloru. Niestety, ozon ma stosunkowo krótki czas rozkładu, przez co ozonowana woda pozostaje aseptyczna przez krótki czas, co oznacza, że nie można jej bezpiecznie przesyłać długimi rurociągami. I choć ozon nie może całkowicie wyeliminować chloru z procesu uzdatniania wody, może go w istotny sposób ograniczyć w ilości niezbędnej do utrzymania w sterylności wszystkich nitek sieci wodociągowej po przejściu wody przez stację uzdatniania. Zabieg taki wyraźnie poprawia właściwości organoleptyczne spożywanej wody, powodując brak wyczuwalnego zapachu i smaku chloru oraz mętnego zabarwienia.
Ozon ma również ogromne znaczenie biologiczne. W atmosferze spełnia bowiem funkcję filtra pochłaniającego szkodliwe promieniowanie ultrafioletowe, które emitowane jest przez Słońce, a które może uszkadzać komórki oraz materiał genetyczny. Wynikiem tych zmian mogą być oparzenia oraz zmiany nowotworowe. Pochłanianie to polega na reakcji rozszczepienia cząsteczki ozonu na tlen i rodnik tlenowy, która jest odwróceniem reakcji syntezy ozonu. Przerzedzenie warstwy ozonowej nazywa się dziurą ozonową. Sytuacja ta jest niebezpieczna dla zdrowia i życia człowieka, gdyż ułatwia przenikanie szkodliwego promieniowania słonecznego.
Zjawisko zmniejszonego stężenia ozonu w stratosferze atmosfery ziemskiej występuje głównie w obszarach podbiegunowych. Jest to obecnie ok. 50-procentowy ubytek O3 w powłoce ozonowej. Głównym powodem powstawania dziury jest emisja przez człowieka do atmosfery freonu oraz innych fluoropochodnych metanu i etanu, które przyczyniają się do rozkładu ozonu. Związki te wykorzystywane były do produkcji aerozoli (m.in. w dezodorantach) oraz w konstrukcji systemów chłodniczych: w sprężarkach, chłodniach i urządzeniach klimatyzacyjnych, do produkcji lakierów, w przemyśle kosmetycznym i w medycynie. Obecnie emisja freonów powoli maleje, jednakże na pełne odbudowanie warstwy ozonowej, jak wykazują badania naukowe, musimy jeszcze poczekać około 50 lat.
Każdy z nas może przyczynić się do tego procesu, wymieniając na przykład stare lodówki, które zawierają freon, bądź używając kosmetyków, które nie zawierają substancji szkodliwych dla ozonosfery. Informacje o zawartości substancji szkodliwych dla ozonu powinni Państwo znaleźć na opakowaniach bądź na specyfikacji umieszczonej na sprzętach domowych.
mk