Dzień dawcy szpiku
13 października przypada Dzień dawstwa szpiku i leczenia nowotworów krwi. W tym dniu wyróżnia się osoby, które oddały szpik i komórki krwiotwórcze po to, by chorym dać szansę na zdrowie i na życie. Chcesz zostać dawcą szpiku? Dowiedz się, jak to zrobić.
Szpik kostny to miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz jam szpikowych kości długich oraz w małych jamkach w obrębie istoty gąbczastej kości. Masa całego szpiku u osoby dorosłej wynosi około 2,5 kg. Jest szpik kostny żółty, którego zawartość wraz z wiekiem każdego osobnika wzrasta, a który jest hematologicznie nieczynny. Natomiast szpik kostny czerwony jest miejscem powstawania elementów morfotycznych krwi, takich jak erytrocyty, leukocyty i trombocyty.
U dziecka szpik kostny czerwony wypełnia wszystkie kości. Z biegiem lat ilość szpiku kostnego czerwonego zmniejsza się tak, że u osób dorosłych występuje jedynie w kościach płaskich: mostku, kręgach, żebrach, kościach czaszki, kościach miednicy i łopatkach oraz w nasadach kości długich. Obecnie szpik kostny, by uratować komuś życie, najczęściej pobiera się z kręgów, mostka i kości udowej. Informowaniem zarówno chętnych, by zostać dawcą, jak i potrzebujących szpiku do przeszczepu zajmuje się na dużą skalę Fundacja przeciw leukemii im. Agaty Mróz. Tam też, na stronie http://www.leukemia.pl/news.php można uzyskać informacje szczegółowe.
Kryteria, które trzeba spełnić, aby zostać dawcą szpiku, są następujące:
Trzeba mieć 18-50 lat i być zdrowym hematologicznie.
Podstawowe kryteria dyskwalifikujące dawcę: zakażenie wirusem HIV (lub przynależność do grupy zwiększonego ryzyka zakażenia tym wirusem); obecność antygenu HBs, przeciwciał anty HCV przy obecności HCV RNA (obecność przeciwciał HBc oraz przebyte zakażenie wirusem typu A są akceptowalne); aktywna gruźlica w okresie minionych 5 lat; cukrzyca - jeśli wymaga podawania leków przeciwcukrzycowych; aktywna astma wymagająca podawania leków (jeśli kandydat nie miał napadu astmy przez ostatnie 5 lat i nie pobiera leków to może być zakwalifikowany); przebyty zawał serca, zabiegi naczyniowe na sercu i inne schorzenia wymagające ciągłego podawania leków; epilepsja; nadciśnienie (jeżeli jest utrzymywane na prawidłowym poziomie przez leki to kandydat może być zaakceptowany); stosowanie leków hormonalnych; ciąża i laktacja (czasowo); łuszczyca; tatuaż.
Chęć zostania dawcą szpiku deklaruje się przez wypełnienie formularza „Oświadczenie woli o wpisanie do CRNDSiKP”, który można dostać w stacjach krwiodawstwa i Zakładach Opieki Zdrowotnej oraz w Internecie ( www.poltransplant.org.pl ). Pomocą przy rejestracji i „kojarzeniu” szpiku dawcy i biorcy służy też w Polsce Fundacja Urszuli Jaworskiej. Wstępna selekcja wśród chętnych do oddania szpiku jest identyczna jak w przypadku dawców krwi.
Jak wygląda zabieg pobrania i przeszczepu szpiku?
Wokół tego zabiegu narosło wiele mitów, które często stanowią powód, dla którego Polacy nie decydują się zostać dawcami. Niektórzy ludzie uważają, że przeszczep szpiku jest bolesny i pozostawia blizny, co nie jest prawdą. Prawdą jest, że na krótko pozostają ranki powstałe w wyniku wbicia jednej lub dwóch igieł, jeśli szpik pobierany jest z biodra. Szpik do przeszczepienia pobiera się w szpitalu w znieczuleniu ogólnym. Obecnie najczęściej stosowaną metodą pobierania szpiku jest separacja komórek krwiotwórczych, polegająca na pobraniu krwi dawcy, zwykle z żyły łokciowej, rzadziej, wykonywany jest poprzez pobranie szpiku z kości biodrowej, a nie, jak się mówi, z rdzenia kręgowego. Zabieg trwa od 4 do 8 godz. (jeśli potrzebne są dwa pobrania). Zabieg pobrania szpiku do przeszczepu jest bezpieczny i nie stanowi zagrożenia dla zdrowia i życia dawcy. Komórki szpiku ulegają bowiem stałej regeneracji, dzięki czemu ubytek szpiku zostaje bardzo szybko wyrównany. Zabieg polega na dożylnym podaniu komórek odpowiedzialnych za wytwarzanie krwi choremu, które później wraz z krwią trafiają do jam szpikowych kości. Zabieg ten trwa kilkadziesiąt minut i wygląda jak zwykła kroplówka. Przed zabiegiem niszczony jest własny szpik pacjenta, przez co chory zostaje całkowicie pozbawiony układu odpornościowego. Proces ten niszczy nie tylko własny szpik pacjenta, ale też, co najważniejsze komórki nowotworowe. Przeszczepienie szpiku od nie spokrewnionego dawcy jest anonimowe i nieodpłatne.
Oddanie szpiku może dać szansę na odzyskanie zdrowia osobom chorym na białaczkę oraz inne choroby układu krwiotwórczego.
Na świecie zarejestrowanych jest obecnie około 10 mln potencjalnych dawców szpiku, z czego w Polsce przeszło 43 tys. (Źródło: OCRDSiKP).
U dziecka szpik kostny czerwony wypełnia wszystkie kości. Z biegiem lat ilość szpiku kostnego czerwonego zmniejsza się tak, że u osób dorosłych występuje jedynie w kościach płaskich: mostku, kręgach, żebrach, kościach czaszki, kościach miednicy i łopatkach oraz w nasadach kości długich. Obecnie szpik kostny, by uratować komuś życie, najczęściej pobiera się z kręgów, mostka i kości udowej. Informowaniem zarówno chętnych, by zostać dawcą, jak i potrzebujących szpiku do przeszczepu zajmuje się na dużą skalę Fundacja przeciw leukemii im. Agaty Mróz. Tam też, na stronie http://www.leukemia.pl/news.php można uzyskać informacje szczegółowe.
Kryteria, które trzeba spełnić, aby zostać dawcą szpiku, są następujące:
Trzeba mieć 18-50 lat i być zdrowym hematologicznie.
Podstawowe kryteria dyskwalifikujące dawcę: zakażenie wirusem HIV (lub przynależność do grupy zwiększonego ryzyka zakażenia tym wirusem); obecność antygenu HBs, przeciwciał anty HCV przy obecności HCV RNA (obecność przeciwciał HBc oraz przebyte zakażenie wirusem typu A są akceptowalne); aktywna gruźlica w okresie minionych 5 lat; cukrzyca - jeśli wymaga podawania leków przeciwcukrzycowych; aktywna astma wymagająca podawania leków (jeśli kandydat nie miał napadu astmy przez ostatnie 5 lat i nie pobiera leków to może być zakwalifikowany); przebyty zawał serca, zabiegi naczyniowe na sercu i inne schorzenia wymagające ciągłego podawania leków; epilepsja; nadciśnienie (jeżeli jest utrzymywane na prawidłowym poziomie przez leki to kandydat może być zaakceptowany); stosowanie leków hormonalnych; ciąża i laktacja (czasowo); łuszczyca; tatuaż.
Chęć zostania dawcą szpiku deklaruje się przez wypełnienie formularza „Oświadczenie woli o wpisanie do CRNDSiKP”, który można dostać w stacjach krwiodawstwa i Zakładach Opieki Zdrowotnej oraz w Internecie ( www.poltransplant.org.pl ). Pomocą przy rejestracji i „kojarzeniu” szpiku dawcy i biorcy służy też w Polsce Fundacja Urszuli Jaworskiej. Wstępna selekcja wśród chętnych do oddania szpiku jest identyczna jak w przypadku dawców krwi.
Jak wygląda zabieg pobrania i przeszczepu szpiku?
Wokół tego zabiegu narosło wiele mitów, które często stanowią powód, dla którego Polacy nie decydują się zostać dawcami. Niektórzy ludzie uważają, że przeszczep szpiku jest bolesny i pozostawia blizny, co nie jest prawdą. Prawdą jest, że na krótko pozostają ranki powstałe w wyniku wbicia jednej lub dwóch igieł, jeśli szpik pobierany jest z biodra. Szpik do przeszczepienia pobiera się w szpitalu w znieczuleniu ogólnym. Obecnie najczęściej stosowaną metodą pobierania szpiku jest separacja komórek krwiotwórczych, polegająca na pobraniu krwi dawcy, zwykle z żyły łokciowej, rzadziej, wykonywany jest poprzez pobranie szpiku z kości biodrowej, a nie, jak się mówi, z rdzenia kręgowego. Zabieg trwa od 4 do 8 godz. (jeśli potrzebne są dwa pobrania). Zabieg pobrania szpiku do przeszczepu jest bezpieczny i nie stanowi zagrożenia dla zdrowia i życia dawcy. Komórki szpiku ulegają bowiem stałej regeneracji, dzięki czemu ubytek szpiku zostaje bardzo szybko wyrównany. Zabieg polega na dożylnym podaniu komórek odpowiedzialnych za wytwarzanie krwi choremu, które później wraz z krwią trafiają do jam szpikowych kości. Zabieg ten trwa kilkadziesiąt minut i wygląda jak zwykła kroplówka. Przed zabiegiem niszczony jest własny szpik pacjenta, przez co chory zostaje całkowicie pozbawiony układu odpornościowego. Proces ten niszczy nie tylko własny szpik pacjenta, ale też, co najważniejsze komórki nowotworowe. Przeszczepienie szpiku od nie spokrewnionego dawcy jest anonimowe i nieodpłatne.
Oddanie szpiku może dać szansę na odzyskanie zdrowia osobom chorym na białaczkę oraz inne choroby układu krwiotwórczego.
Na świecie zarejestrowanych jest obecnie około 10 mln potencjalnych dawców szpiku, z czego w Polsce przeszło 43 tys. (Źródło: OCRDSiKP).
mk