UWAGA!

Historia elbląskich ulic: Plac Grunwaldzki (odcinek 16)

 
Elbląg, Plac Grunwaldzki przed I wojny światową,  Po prawej stronie budynek starostwa
Plac Grunwaldzki przed I wojny światową, Po prawej stronie budynek starostwa (fot. archiwum autora)

Kto wie, gdzie w Elblągu jest Plac Grunwaldzki? Nazwa jest myląca, bo to miejsce trudno nazwać dzisiaj placem. Opowiada o tym Karol Wyszyński, przewodnik PTTK Elbląg w kolejnym odcinku „Historii elbląskich ulic”.

Plac Grunwaldzki stanowi połączenie ul. 3 Maja i Al. Grunwaldzkiej. Po raz pierwszy nazwany jako Przy Bramie Pasłęckiej (Am Holländer Tor) przed I wojną światową, obecną nazwę otrzymał po 1945 r. Poprzednia nazwa związana była z Bramą Pasłęcką, o której wspomniałem w odcinku opisującym ul. 3 Maja. Brama otwierała drogę na obecny Pasłęk, zwany wówczas Preussisch Holland.
       Rejon placu został po 1945 r. znacznie przebudowany, wytyczono nową ul. 1000-lecia, a istniejąca do 1945 r. główna w tym miejscu ulica Janowska (Herrenstrasse) straciła na znaczeniu, do dzisiaj pozostał tylko odcinek, przy którym powstały bloki mieszkalne. Odcinek 1000-lecia, od Placu Grunwaldzkiego do ul. Hetmańskiej, zajmowały omawiane zakłady Komnicka, w wyniki działań wojennych zostały poważnie uszkodzone.
       Brama Pasłęcka (Holenderska) istniała początkowo w rejonie obecnych ulic Hetmańska- Giermków i w źródłach pisanych pojawiła się w latach pięćdziesiątych XIV w. W XVII w. przeniesiono bramę w rejon ul. 3 Maja i Pl. Grunwaldzkiego, rozebrano ją jednak w 1786 r., tak jak wszystkie inne umocnienia miejskie, poza Bramą Targową na Starym Mieście. Wówczas po obu stronach traktu rozciągały uprawne pola należące do mieszczan, a bliżej Kumieli znajdowała się cegielnia.

  Elbląg, Nieistniejący już budynek przy Placu Grunwaldzkim
Nieistniejący już budynek przy Placu Grunwaldzkim (fot. autor)


      
       Teraz stacja paliw, kiedyś starostwo
       Po rozebraniu miejskich fortyfikacji rozpoczął się rozwój okolic dzisiejszego Placu Grunwaldzkiego. W latach 1829-1831 powstała nowoczesna jak na tamte czasy szosa wiodąca do Bogaczewa. Od 1818 roku w miejscu, gdzie obecnie mieści się stacja paliw, swoją siedzibę miało Starostwo Powiatowe. Pierwszym starostą został nadprezydent Elbląga Johann Christian Ludwig Bax. Nam bardziej znany jest posiadający polskie korzenie landrat Karol Fryderyk Abramowski, który przychylnie traktował przybyłych do Elbląga internowanych powstańców listopadowych.
       Budynek starostwa po I wojnie światowej uległ znacznej przebudowie. Istniał do 1945 r., mieściła się też w nim od 1885 r Powiatowa Kasa Oszczędnościowa.
       W 1900 roku przez Plac Grunwaldzki poprowadzono tory kolejowe, łączące elbląskie zakłady i dworzec Elbląg-Zdrój.
      
       Piekarnia i komis
       W budynku stojącym przy skrzyżowaniu z ul. Neonową (ta ulica przed 1830 r. otrzymała nazwę Mała Zachlera; niem. Kleine Zahlerstrasse - od nazwiska elblążanina, który usypał w tej okolicy groblę) istniała po 1945 r. i to przez wiele lat piekarnia. Ulicę Neonową widać obecnie jedynie na mapach, była krótka, wąska i dochodziła do ul. Zw. Jaszczurczego.
       Przy Placu Grunwaldzkim przez wiele lat funkcjonował także sklep Komis, gdzie trafiały towary z zagranicy przywożone przez indywidualne osoby. Po sąsiedzku z Komisem zaś istniał sklep tekstylny. Na zdjęciach sprzed 1945 widać też szyld z polskobrzmiącym nazwiskiem Robert Kaminski.
       Przy Placu Grunwaldzkim istniało o wiele więcej budynków, ale z biegiem lat zostały rozebrane. Były w złym stanie technicznym, do czego przyczyniły się także wylewy Kumieli, o których pisałem, przybliżając historię ulicy Związku Jaszczurczego
       Plac Grunwaldzki kończy się przy mostku przez Kumielę. Kiedyś prawy bok tego mostku został poszerzony, tak jak i przebudowana została Aleja Grunwaldzka, o której za tydzień.
      

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
A moim zdaniem...

Przeczytaj też co działo się w Elblągu wcześniej

Zamieszczenie następnej opinii do tego artykułu wymaga zalogowania

W formularzu stwierdzono błędy!

Ok
Dodawanie opinii
Aby zamieścić swoje zdjęcie lub avatar przy opiniach proszę dokonać wpisu do galerii Czytelników.
NOWOŚĆ! Dział "A moim zdaniem" obsługuje hashtagi.
Dołącz zdjęcie:

Podpis:

Jeśli chcesz mieć unikalny i zastrzeżony podpis
zarejestruj się.
E-mail:(opcjonalnie)
  • Lata kiedy Tysiąclecia było wytyczone ale główny ruch odbywał się jeszcze Janowską i 3 Maja (Świetojańską)
  • Ten nieistniejący budynek ze zdjęcia stał przy ulicy 3 Maja, a nie Placu Grunwaldzkim
  • Nie ma Placu Grunwaldzkiego w Elblągu. Jest natomiast plac Grunwaldzki ! Podobnie jak słowo -> ulica wyraz plac jako pospolity zapisujemy małą literą: plac Zbawiciela, plac Wolności, plac Trzech Krzyży. Również skrót od tego wyrazu – pl. (z kropką!) zapisujemy małą literą: pl. Powstańców Warszawy. Opracowano przy współpracy z Wydawnictwem Szkolnym PWN
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    9
    3
    SmrodekMiodek(2014-08-24)
  • Nie ma w Elblągu Al. Grunwaldzkiej jest natomiast al. Grunwaldzka. Oba zapisy tego wyrazu mogą być poprawne, a wszystko zależy od. .. liczby gramatycznej rzeczownika aleja. Zatem: • aleja Waszyngtona – małą, bo aleja występuje w liczbie pojedynczej; • Aleje Jerozolimskie – wielką, bo aleja jest w liczbie mnogiej. Uwaga! Podobnie jest z zapisem skrótów tego wyrazu – napiszemy np. al. Krakowska, ale np. Al. Ujazdowskie. Opracowano przy współpracy z Wydawnictwem Szkolnym PWN
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    5
    3
    SmrodekMiodek(2014-08-24)
  • Kto jak kto ale historyk powinien wiedzieć, że wyraz plac i aleja piszemy małą literą. Również skrót od tych wyrazów piszemy małą literą z kropką. Jedynie dużą literą piszemy jeżeli aleja występuje w liczbie mnogiej, np. Aleje Ujazdowskie (Al. Ujazdowskie) !!!!! Czyli w Elblągu jest aleja Grunwaldzka (al. Grunwaldzka) i plac Grunwaldzki (pl. Grunwaldzki). Tak bynajmniej podaje Wydawnictwo Szkolne PWN
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    4
    9
    słownik(2014-08-24)
  • bardzo interesujące informacje.
  • Kto jak kto, ale kol. " słownik" , który poprawia innych (bardzo słusznie), niech sobie sprawdzi kiedy i w jakim znaczeniu używa się słowa " bynajmniej" :-)
  • masz wiecej fotek to dawaj fajne sa
  • a właśnie że przy Placu Grunwaldzkim. Jeszcze obecnie pozostał budynek przy ul. 3 Maja 15
  • Piekarnia nie tylko istniała po 1945 ale wiele lat wcześniej kiedy dom pobudował w 1902 roku niemiec o nazwisku Großnick. Cały dom z piekarnią i sklepem należał do tej rodziny. Oryginalne piece w piekarni funkcjonowały długie lata w czasach PRL.
  • Sorry Żuber. Dzięki za zwrócenie mi uwagi. Zamiast bynajmniej miało być przynajmniej. Nie jestem wielkim słownikiem lecz małym więc mają prawo zdarzać mi się takie gafy ale nie mogą popełniać podstawowych błędów osoby, które piszą artykuły w mediach !!!
  • Zapomnialo sie o okraglym paryskim siusialniku i o posagu Tezeusza podnoszacego kamien, pod ktorym to lezal miecz. Na neonowej po lewej stronie ( patrzac na Zwiazku Jaszczurczego) byl warsztat (samochodowy?)
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0
    0
    AndrzejS.(2014-08-27)
Reklama