UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później
Zamknij Zamknij
Reklama w Elblagu
Rek

Historia okolic Elbląga: Janowo koło Kwidzyna (odc. 110)

 
Elbląg, Dawne zabudowania wsi Janowo
Dawne zabudowania wsi Janowo (fot. archiwum autora)
Reklama

W naszym cyklu kontynuujemy wędrówkę po miejscowościach gminy Kwidzyn. Dzisiaj Karol Wyszyński, przewodnik elbląskiego PTTK, opowiada o ciekawostkach związanych ze wsią Janowo.

Początek wsi dali mennonici
      
Miejscowości o nazwie Janowo jest w Polsce około 60. W okolicach dzisiejszej wsi Janowo w gminie Kwidzyn pierwsi osadnicy pojawi się dopiero w drugiej połowie XVII w. za sprawą mennonitów, którzy zabezpieczyli te tereny wałami i zaczęli odwadniać mokradła.
       Dzisiejsze Janowo powstało z połączenia dawnych wsi czynszowych o nazwach: Pólko Małe (Kleinfenlde), Bursztych (Aussendeich), Kramary Dwór, Kępa Brolewska, Kramrowo zwane też Kramrami Dwór (Kramershof), Nowe Lignowy. A nazwa Janowo pochodzi od imienia Jana, którego pod koniec XVI w. wymieniano jako właściciela okolicznych łąk. Początek istnienia wsi datuje się na 1682 r.
       W połowie XVIII w. zawiązała się tu mała społeczność ewangelicka, która założyła w XIX własny cmentarz. Z kolei katolicy w drugiej połowie XIX w. wznieśli kościół.
       Dawniej w okolicach Janowa istniała przeprawa promowa łącząca Kwidzyn z Gniewem. Na początku XX w. zbudowano też wąskotorową linię kolejową między oboma miastami. Została ona jednak zlikwidowana, gdy po 1918 roku przebiegała przez te ziemie granica między Polską a Niemcami.

  Elbląg, Kościół pw. Jana Chrzciciela dawniej
Kościół pw. Jana Chrzciciela dawniej (fot. archiwum autora)


      
       Walka o polskość
      
W okresie 1920-1939 r. (do września) na tych terenach istniała placówka polskiej Straży Celnej „Małe Pólko” lub „Janowo”. Granica z Niemcami przebiegała 1,5 km na wschód od wsi na rzeczce o wdzięcznej nazwie Katarynka. W wyniku plebiscytu z 1920 roku Polsce przyznano Janowo i okoliczne wsie, dzięki czemu na wschodnim brzegu Wisły powstał rejon nazywany wówczas „Małą Polską” lub „Pięciowsią”.
       Polskość na tym terenie krzewili między innymi: Walenty Baniecki, Alojzy i Augustyna Czyżewscy, Robert Małkowski, Andrzej i Bolesława Napiontkowie, ks. proboszcz Ignacy Niklas, Stefania Pobrynówna, Tadeusz Tollik, Anastazy Wygocki.
       W sierpniu 1939 r. we wsi zakwaterowano dwa plutony polskiego wojska, po wysadzeniu mostów w Tczewie i krótkiej potyczce zostały one ewakuowane na lewy brzeg Wisły. Niemiecki oddział po zajęciu wsi rozstrzelał 17 Polaków, w tym byłych działaczy plebiscytowych. Zginęli oni prawdopodobnie w lasach szpręgawskich pod Starogardem Gdańskim.
       Obecnie na cmentarzu w Janowie znajduje się symboliczna mogiła, a w budynku szkoły tablica z treścią: „Augustyn Czyżewski 1882-1940, wybitny działacz plebiscytowy, inicjator budowy szkoły w Janowie, zakatowany przez hitlerowców, do końca wierny ojczyźnie”.
       Dla upamiętnienia walczących o polskość tego rejonu 9 maja 1979 r. wieś Janowo Uchwałą Rady Państwa została odznaczona Krzyżem Grunwaldu III klasy.
      
       Szkoła ze składek
      
Budynek szkolny dzięki składkom publicznym pobudowano w latach 1935-1939 nadając mu imię Józefa Piłsudskiego. Kolejny budynek szkolny oddano w 1966 r. jako tzw. „1000-latkę”, w nim znalazła się izba pamięci. Ostatni obiekt szkolny powstał w latach 80. XX w., wzniesiono go przy pomocy wojska.
       Janowo w przeszłości nosiło różne nazwy, takie jak: Iohannisdorf, Jansdorf, Johannsdorf, spotykało się też zapisy nazwy jako Herrn Johannis Weide, Johannsdorff, Johannisdorf, Janowa Góra.
      
      

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
..., a moim zdaniem (od najstarszych opinii)
Pokazuj od
najnowszych
Pokazuj od budzących
największe emocje
  • Kwidzyniacy nie lubią Elbląga tak jak my Olsztyna-więc dla nich Janów jako okolica Elbląga to takie sobie określenie
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    3 1
    dawnykwidzynianin(2018-05-27)
  • Osobiście znam takiego, który lubi dziewczyny z Elbląga natomiast słynny strażak z Elbląga nie narzeka na piękne kwidzynianki
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    (2018-05-27)
Reklama