UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później

Historia okolic Elbląga: Mątowy Wielkie i Małe (odc. 187)

Elbląg, Kościół w Mątowach Wielkich dawniej
Kościół w Mątowach Wielkich dawniej

Kontynuujemy naszą wędrówkę po gminie Miłoradz, która w latach 1975-1998 leżała w granicach województwa elbląskiego. Dzisiaj Karol Wyszyński, przewodnik elbląskiego PTTK opowiada o historii wsi Mątowy Małe i Mątowy Wielkie, które mają do dzisiaj swój związek z Elblągiem.

Mątowy Małe

Jest to wieś założona przez komtura z Zamtyru w 1254 r. Po raz pierwszy wymieniona jest w zapiskach 1321 r., istniał tu folwark krzyżacki. Zachowały się domy pochodzące z XVIII i XIX w. Za wsią znajduje się jedyny w delcie Wisły kompleks leśny noszący nazwę Mątowski Las. Jest to pozostałość po dawnych lasach, które znajdowały się na Żuławach. Wydzielono z niego dwa rezerwaty przyrody. Jednym z nich jest Las Łągowy nad Nogatem zajmujący obszar 33 ha, obejmujący drzewostan wielu gatunków, głównie dąb szypułkowy, jesion i wiąz, a drzewa liczą sobie po ok. 200 lat. Drugi nazwany jest jako Lasem Mątowskim, występuje tu jesion, wiąz, wierzby i topole (charakterystycznym fragmentem jest 12 białych topoli noszących miano „Dwunastu Apostołów”). Istniał tu też dąb nieco tylko ustępujący dębowi Bażyńskiego z Kadyn, niestety został zniszczony przez wandali.

Obecną nazwę wieś uzyskała po 1945 r. Określana jest też jako Mątki, jej poprzednia nazwa brzmiała Klein Montau.

 

Mątowy Wielkie

Jest to wieś położona w pobliżu jezior: Mątowy Wielkie i Mątowy Długie. Najstarsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z 1321 r., ale prawdopodobnie istniała tu poprzenio osada słowiańska. Akt lokacyjny wystawił wielki mistrz Ludolf König von Waltzau, a w końcu XIV w. odnowił go wielki mistrz Conrad Zöllner von Rotenstein. Miejscowość jest znana z tego, że to w niej urodziła się błogosławiona Dorota z Mątowów, m.in. patronka elbląskiej świątyni przy ul. Rawskiej.

Dorota z domu Schartze urodziła się w 1347 r. Jej ojciec Wilhelm pochodził z terenów dzisiejszej Holandii, ale istnieją też źródła, które twierdzą, że pochodził z Dolnej Saksonii, a inne że jej matka Agata wywodziła się z terenów ówczesnej Polski.

Po wyjściu za mąż za Adalberta/Albrechta/Alberta (Wojciecha) Swertvegera/Swertfeger – gdańszczanina - dochowała się dziewięciorga dzieci. Po śmierci ośmiorga dzieci oraz męża wstąpiła do zakonu w Kwidzynie. Zmarła w 1394 r. jako rekluza. Uznana była za mistyczkę. Są też dwie wersje dotyczące ostatnich chwili jej życia. Jedna głosi, że była zamurowana na swe życzenie w celi klasztornej, inna zaś wersja temu przeczy. Biskupi ziem zakonnych w rok po jej śmierci wystąpili o jej kanonizację. Błogosławioną została ogłoszona dopiero w 1976 r. przez papieża Pawła VI. Błogosławiona Dorota jest patronką Prus i Pomorza.

W Mątowach Wielkich znajduje się kościół pw. św. Piotra i Pawła, który pochodzi z pierwszej połowy XIV w. Jest to obiekt obmurowany, o pierwotnej konstrukcji szachulcowej. Początkowo była to budowla trójnawowa, obecnie jest dwunawowa, jedna nawa została zniszczona w skutek powodzi. Istniejąca do dzisiaj wieża została nadbudowana w pierwszej połowie XVIII w. jest kryta gontem.

W kościele znajduje się chrzcielnica, w której ochrzczono wspomnianą mistyczkę. Wewnątrz świątyni zachował się barokowy drewniany ołtarz główny z 1723 r., a boczny ołtarz przedstawia Agnieszkę Męczennicę, a w górnej części Dorotę z Mątowów.

Do 1945 r. wieś nosiła nazwę Gross Montau, po kaszubsku nazywana była Montòwë Wiôldżé.

WyKa
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
..., a moim zdaniem
  • nie - Ludolf König von Waltzau a Ludolf König von Wattzau. trochę uwagi!
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    0 0
    korektor(2019-11-10)
  • Dorota była rekluzą/pustelnicą. Jej pustelnia znajdowała się wg jednych archeologów i historyków w katedrze kwidzyńskiej, a według innych - przylegała do ściany katedry. Pytanie - gdzie pan przewodnik widział tam klasztor z celami?!!! Katedra i zamek stoją do dziś. Rzetelnych informacji o Dorocie nie brakuje.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    3 0
    (2019-11-10)
  • To nie jest zdjęcie kościoła w Mątowach WIelkich, tylko mennonickiej kaplicy w Mątawach! Zupełnie inny region! Dorota pochodziła z rodziny Schwartze. Niczego z rezerwatu nie wydzielano, tylko połączono w Rezerwat przyrody Las Mątawski Las Łęgowy nad Nogatem ( nie zaś 'Łągowy") i Mątowy. W kościele w Mątowach Wielkich znajdują się też ciekawe, średniowieczne zabytki (m. in. chrzcielnica, która być może "obsłużyła" też samą Dorotę, piękne figury), a nie tylko barokowe elementy wyposażenia. Słabe to i robione na sztukę, panie Autorze.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    1 0
    Autor kalosz(2019-11-10)
  • @Autor kalosz - Przepraszam, ale czego można się spodziewać po gawędziarzu i bajkopisarzu?
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    1 0
    RodemzElbląga(2019-11-13)
Reklama