UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później

O wysiedleniach w Bibliotece Elbląskiej

 
Elbląg, O wysiedleniach w Bibliotece Elbląskiej
fot.Michał Skroboszewski

Dziennikarz Piotr Pytlakowski był pierwszym gościem cyklu spotkań #czytElnia, przygotowanego przez Bibliotekę Elbląską. Mogliśmy poznać jego nową książkę reporterską pt. „Ich matki, nasi ojcowie. Niewygodna historia powojennej polski”, w której porusza temat wysiedleń "polskich" Niemców po roku 1945.

„Ich matki, nasi ojcowie. Niewygodna historia powojennej polski” opowiada o „polskich” Niemcach, ludziach, których rok 1945 zastał na terenach należących wcześniej do Rzeszy, teraz do Polski. Nie zamierzali uciekać, bo nie popełnili zbrodni wojennych, nie mieli na sumieniu zła wyrządzonego Polakom. Książka dotyka tematu losu niemieckich dzieci mieszkających na ziemiach, które po II wojnie światowej przypadły Polsce. Jest tu historia zbrodni na niemieckich mieszkańcach Aleksandrowa Kujawskiego i Nieszawy, dokonanej przez samozwańczych milicjantów. Są losy Siegfrieda Kapeli i jego rodziny z okolic dzisiejszego Świebodzina. Są też relacje Niemców z okolic Opola, Zielonej Góry i Szczecina, którzy wraz z matkami (bo ojcowie z wojny nie wrócili) pozostali w Polsce. Mieli wtedy po 5-8 lat. 

- Myślałem, że żadna książka nie jest już w stanie wyprowadzić mnie z równowagi. Tu dotykasz tematu, o którym nadal jest cicho, nadal z nim się nie rozmówiliśmy i nie rozmówiły się z nim instytucje państwowe. To temat nieprzepracowany. Książka otwiera wiele „szuflad”, ale tak naprawdę jest to książka o dzieciach - mówił prowadzący czwartkowe (8.10) spotkanie Jacek Nowiński, dyrektor Biblioteki Elbląskiej.

Jednym z bohaterów książki jest Erwin Kruk pisarz, poeta i dziennikarz, senator I kadencji (1989–1991).

- Był postacią wybitną, choć nieznaną. Jako poseł mógł zacząć czynić starania o odzyskanie swojej ojcowizny, którą utracił, bo została przejęta przez skarb państwa. Nie czynił tego jednak, uważał, że prywatnych spraw nie powinien załatwiać piastując funkcję publiczną. Po latach takie starania rozpoczął, ale przegrał, w przeciwieństwie do  Agnes Trawny, która jednak w sądzie wygrała. Wówczas wzburzyło to szereg środowisk związanych przede wszystkim z prawą stroną polityczną. Jednak ten wyrok był sprawiedliwy. Agnes odzyskała prawa do swego dziedzictwa. Mazurzy przez lata był traktowani jak gorszy gatunek mieszkańców. Mówiono o nich autochtoni, a to bardzo brzydkie słowo, które nie określa ich stosunku do ziemi, na której mieszkali. To byli po prostu Mazurzy: nie Niemcy i nie Polacy - mówił Pytlakowski.

Jak podkreślał autor, to co, z nimi się stało w 1945 roku i później było „krzyczącą do nieba niesprawiedliwością”.

- Ich potraktowano jak Niemców, nie było takiego słowa: Mazurzy. Pamiętam, gdy jako młody chłopak jeździłem autostopem po Mazurach i ludzie pokazywali mi dom - tu mieszka stara Niemra - mówili. Ta Niemra była Mazurką, która nie chciała wyjechać. Teraz zostało ich już naprawdę niewielu, trzeba ich szukać z lupą. Nie ma już także Erwina Kruka, który zmarł nie załatwiwszy niczego, i spraw Mazurów i swojej sprawy. W książce jest to opisane - mówił Pytlakowski.

W książce poznajemy też m.in. losy Heinricha.

- Był synem żołnierza niemieckiego, który zginął pod Staliningradem, jego matka była wielbicielką Führera. Umarła na oczach Heinricha, kiedy już w mieście rządzili Rosjanie. Prawdopodobnie została zgwałcona w komendanturze sowieckiej, do której poszła ze skargą. Bez sensu, nie wiem, dlaczego sobie wyobrażała, że uzyska tam pomoc. Wróciła do domu sponiewierana, pobita, nigdy nie powiedziała, co jej się stało. Położyła się i już więcej nie wstała. Heinrich został sierotą wojennym. Kiedy natknęli się na niego polscy milicjanci, błąkał się po ulicach, a jego dom zasiedlili przybysze z Polski, repatrianci. On instynktownie uznał, że nie może ujawnić, iż jest Niemcem, języka polskiego nie znał. Uznano, że jest niemową. W książce opowiadam o jego dalszych losach. Z niemieckiego chłopca, śpiewającego w szkole hitlerowskie piosenki, stał się Polakiem. Został przybranym synem pewnej rodziny spod Częstochowy. Takich historii jak Heinricha było wiele - mówił dziennikarz.

Chociaż książka jest na rynku zaledwie od 2 tygodni, to jak podkreśla autor, otrzymuje wiele listów od czytelników.

- W nich ludzie opowiadają o swoich rodzicach. Jeden z mieszkańców Krakowa napisał, że jego historia była prawie identyczna, jak Heinricha. To są opowieści uniwersalne, tylko nam nieznane - mówił Pytlakowski.

Co skłoniło go do podjęcia właśnie takiej tematyki?

- Jako dziecko żyłem w Warszawie, która była jeszcze pełna ruin. Pamięć o zbrodniach hitlerowskich, o ofiarach powstania warszawskiego, w którym walczył też mój ojciec, była świeża. Żyłem w przekonaniu, że każdy Niemiec jest wrogiem, wśród tych ruin bawiliśmy się w wojnę: ja byłem Polakiem i strzelaliśmy do złych Niemców. Dopiero po latach zaczęły do mnie dochodzić refleksje, że ci ludzie, którzy żyją na zachodnich terenach Polski, na ziemiach odzyskanych, przyszli na miejsca, które im się wydawały puste. One nie były puste. Im się wydawało, że tu nie ma historii, tu jest Polska, i że zawsze tu była. To nie było tak, tam żyli inni ludzie, mieli swoją własność, swoje majątki. Co się stało z ich dziećmi? Zacząłem o tym myśleć na początku lat dwutysięcznych, kiedy zbierałem materiał do reportażu o zbrodni na niemieckich mieszkańcach Aleksandrowa Kujawskiego i pobliskiej Nieszawy. Miejscowych Niemców, głównie kobiety i dzieci, zamknięto w parowym młynie i potem wytracono. Nie wiadomo dokładnie w jakich okolicznościach - mówił Pytlakowski.

W planach dziennikarz ma kolejną książkę: o szlaku śmierci na Podlasiu w 1941 roku.

- Jestem na etapie szukania wydawcy. Poczynając od Jedwabnego, przez Rajgród, Szczucin.... Nigdy nikt nie napisał, co się stało z majątkami żydowskich mieszkańców tych miejscowości. Oni mieli swoje domy, często nie były bogate, ale je mieli. Te domy stały na działkach, które do nich należały, mieli pierzyny, garnki, sprzęt, i to wszystko znikło. Mam zamiar do tego dotrzeć na podstawie przedwojennych aktów notarialnych, spisów katastralnych czy różnego archiwalnych zbiorów dotyczących stanów posiadania. Ta myśl przyszła do mnie, gdy w Szczucinie, gdzie dokonano równie paskudnej zbrodni jak w Jedwabnem, zobaczyłem baner „Ustawa 447 zagraża niepodległości Polski”. Chodzi o uchwałę amerykańską, która ma wprowadzać rodzaj wpływu na amerykańskie media i ciała rządowe, żeby składały co pewien czas raporty o tym, co czyni się dla utraconego przez Żydów (mieszkańców USA) mienia w różnych częściach świata. Nie ma ona żadnej mocy prawnej, w żadnej mierze nie zagraża niepodległości Polski, ani zrabowanym majątkom. Pomyślałem, że jeśli pod Szczucinem taki baner jest, to nie przez przypadek. Być może ten, który go tam umieścił, mieszka w jakimś domu, który był kiedyś domem jego ojca, czy dziadka. A jeszcze dawniej domem żydowskim i temu komuś nie chodzi o niepodległość Polski, ale to, że ten dom mu ktoś zabierze – mówił Piotr Pytlakowski.

 

Piotr Pytlakowski - dziennikarz, scenarzysta, autor i współautor książek Republika MSW, Czekając na kata, Alfabet mafii, Śmierć za 300 tys., Agent Tomasz i inni, Wszystkie ręce umyte, Biuro tajnych spraw, Nowy alfabet mafii, Wojny kobiet, Szkoła szpiegów, Mój agent Masa oraz Królowa mafii. Nakręcił kilka filmów dokumentalnych i kilkanaście reportaży telewizyjnych. Współautor scenariusza serialu Odwróceni i cyklu telewizyjnego Alfabet mafii. Jako reporter pracował m.in. w „Przeglądzie Tygodniowym”, „Spotkaniach”, „Gazecie Wyborczej” i „Życiu Warszawy”. Od 1997 r. jest dziennikarzem tygodnika „Polityka”. Nagrodzony m.in. „Polskim Pulitzerem” w kategorii „dziennikarstwo śledcze” i nagrodą Adwokatury Polskiej „Złota Waga”.

Anna Dawid
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
A moim zdaniem...

Przeczytaj też co działo się w Elblągu wcześniej

  • Niestety wywołując wojnę trzeba liczyć się z tym, ża można ja przegrać. Nie czytalalem książki i ciężko się o niej wypowiadać ale odniosłem wrażenie, że autor uważa ze stała się wielka niesprawiedliwość dziejowa a Niemcy powinni mieć prawo odzyskać to co tu zostawili. Ja uważam że temat jest zamknięty bo grzebanie w przeszłości wywoła kolejna wojnę. Niemcy będą chcieli teraz wyganiać Polaków z ich domów bo ktoś znajdzie akt notarialny że dom stoi na jego działce? A Polacy co? Maja przenieść granice na wschód do Grodna, Wilna Lwowa?
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    23
    7
    Tak myśle(2020-10-11)
  • Znałem taką niby mazurek do końca życia gadała po niemiecku i mówiła że za Hitlera było lepiej tacy to Mazurzy
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    10
    9
    Bazobjawowy(2020-10-11)
  • Do autora i pani r edaktor. Historii nie mozna prezentowac w sposob wybiorczy, fakty, przyczyny i skutki trzeba przedstawiac w sposob chronologiczny. Zbrodnie na ludnosci niemieckiej podyktowane byly zwykla zemsta polakow za nielojalnosc i zbrodnie niemcow na polakach popelnionych przez mniejszosc niemiecka w latach 1939-1944. Ci biedni niemcy mordowali kobiety w ciazy, dzieci i starcow. Prosze poszukac info o zbrodniach niemcow wlaznie w Generalnej Guberni, w Nieszawie czy Ziemi Dobrzynskiej. Polecam poszukac informacji o zbrodniach Selbstschutzu. Dlatego zanim autorzy beda rozczulac sie nad niemcami niech pamietaja ze ci biedni niemcy zdradzili Polske, mordowali Polakow za to, ze sa Polakami. Pierwsi zaczeli i poniesli za to zasluzona kare. Wygnania byly i tak lepsze niz to co oni zgotowali nam, czyli smierc. Hashtagi: #BHIMA65
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    19
    5
    Bhima65(2020-10-11)
  • Nie trzeba wojny, aby zmora nienawiści i parszywości się tliła w ludziach. .. Wystarczy jarek z kotem. ..
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    11
    11
    klmn(2020-10-11)
  • Lepsze wygnanie niż obóz i śmierć w komorze gazowej czy w piecu. Tacy to byli Niemcy. Jak zwyciężali to wszyscy bez wyjątku podnosili łapki w geście pozdrowienia ale jak im ruski doje. .li to oni niewinni, oni nic nie wiedzieli. Autor mówi że matka Heinricha wróciła z posterunku zgwałcona a co te szwaby robili z polkami na pawiaku, głaskali je?
  • Chcącemu nie dzieje się krzywda.
  • No coz, juz moja mama 15 lat wstecz mowila: I'm dalej od wojny, tym coraz wiecej Sybirakow, jakos tak ta histora lubi sie "sama"przeinaczac. Garbusiarz cyklista
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    5
    1
    Zbyszek 1(2020-10-11)
  • Żal Niemcy mogą mieć sami do siebie, że dali się porwać psychopacie. Teraz z nich robi się ofiary za publiczne pieniądze.
  • Wolę za sąsiada Niemca niż Ukraińca.
  • Mazur to nie jest Niemiec. Wysiedleni wtedy do Niemiec - tęskniący za swoją ojczyzną szczęściarze - mają tam lepiej niż my Polacy w Polsce.
  • Pani Agnes Trawny miała obywatelstwo polskie i w latach 70-tych wyjechała do Niemiec pozostawiając w Polsce swój majątek. Po 20 latach wróciła i żądała jego zwrotu, a właściwie wydania, bo nawet w polskich księgach wieczystych figurowała jako właścicielka. Polski sąd nakazał wydanie majątku obywatelce polskiej, a więc nie jest to przypadek zwrotu Niemcom przedwojennego majątku. Jak się pisze o poważnych sprawach, trzeba się trochę na tym znać!
  • @cogito - "obywatelce polskiej, a więc nie jest to przypadek zwrotu Niemcom"tak samo Polacy gineli w Auschwitz -Żydzi z obywatelstwem polskim. .. wiec Polacy bo polacy nie gineli tylko sami Żydzi - (jak mogli ginac jako Żydzi skoro jak nie mieli swojego panstwa. .. )taka twoja logika
Reklama