,,Ptaki Elbląga”: Gil (odc. 11)

Samica ubarwiona jest skromniej, z szarym podbrzuszem. Młode gile podobne są do samicy, lecz bez czarnej ,,czapki” na głowie. Widoczną cechą jest jasna pręga na skrzydle i białe ,,siodło” kupra widoczne także podczas lotu. Wyróżnia się 10 podgatunków gila. Dziś niestety coraz mniej je widuje, a jeżeli już, to pojedyncze pary. Jest ich coraz mniej i raczej stronią od miasta, żerując na przedmieściach lub peryferiach.

Zimą ich przybywa

Zimową porą, kiedy gile skupiają się w niewielkie stadka, można je zaobserwować żerujące na klonach lub chwastach. Zimą też zwiększa się ich populacja pochodząca z północy i wschodu. Występują w północnej Europie, Azji, Turcji i Iranie po Kamczatkę do Japonii. W latach 70. duże ilości tych ptaków żerowały w Parku Traugutta i na Dolince.

Fot. Mirosław Gawron

Przed laty obserwowałem je też w niewielkich ilościach w okolicach Bażantarni przy drodze do restauracji „Myśliwska” i siedziby Nadleśnictwa Elbląg, a także przy dawnym kombinacie ogrodniczym w pobliżu jez. Druzno.

Fortel z poidełkiem

Którejś bezśnieżnej zimy gile intensywnie żerowały na jednym z klonów, ale wysokość nie pozwalała na dobre udokumentowanie gatunku. Trzeba było wymyślić fortel, aby sprowadzić je na ziemię. Takim fortelem okazało się poidełko, kuweta z wodą, z której ptaki chętnie korzystały. Nie tylko zaspakajały pragnienie, ale też brały kąpiel. A ja leżąc kilka godzin w ukryciu przy poidełku, musiałem odmrozić poidełko wodą z termosu.

 

Z ciekawej prelekcji o tych ptakach, wygłoszonej na XIX Zjeździe Ornitologów Warmii i Mazur w Olsztynie, dowiedziałem się, iż ptaki te żywią się aż 75 rodzajami pokarmu! Głównie nasionami klonu, następnie bzu lilaka i pokrzywy. Mój zachwyt wzbudziło wystąpienie jednego z prelegentów, który w okresie wegetacji roślin potrafił je odróżnić. W październiku dominują nasiona, na drugim miejscu są pączki drzew i krzewów, a na trzecim owoce.

Osobniki dwupłciowe

U gili czasami występują osobniki dwupłciowe posiadające cechy upierzenia zarówno samca jak i samicy. Stwierdzono również zmiany wewnętrzne w układzie rozrodczym.

Do ciekawostek należy fakt, że u gili śpiewają również samice, co nie zdarza się u innych ptaków. Gile są u nas lęgowe. Mają dwa legi między majem a lipcem. Niegdyś w Polsce lęgi odbywały się wyłącznie w górach. Obecnie ptaki te gnieżdżą się w naszych lasach, a nawet w parkach lub ogrodach. Gniazdo ukryte jest zazwyczaj w gałęziach świerku lub jałowca oddalone od pnia na niewielkiej wysokości. Samica składa od 4 do 5 jaj.

Fot. Mirosław Gawron

Gile należą do ptaków niebywale wrażliwych i z chwilą wypłoszenia ich w okresie lęgowym, a w szczególności podczas znoszenia jaj, często porzucają lęg. Nigdy nie udało mi się znaleźć lęgu gila, pewne podejrzenia miałem w okolicy Szczytna, gdzie ptaki w sezonie lęgowym uporczywie trzymały się jednego z jałowców rosnących przy drodze w ogrodzie, ale dla dobra ptaków nie podjąłem próby odnalezienia samego gniazda.

Kolejny odcinek cyklu ukaże się 13 września