60 twarzy elbląskiej kultury: Młodzieżowa Orkiestra Dęta i Chór Męski Echo (odcinek 5)
Życie kulturalne współczesnego Elbląga nie zaczęło się dziś, a jego początki sięgają już czasów powojennych, czyli II połowy XX wieku. Niestety nie zachowało się wiele informacji, dokumentów powszechnie dostępnych. Są w archiwach, Bibliotece Elbląskiej czy też w domach prywatnych. Dla wielu elblążan miejsca, ludzie z tamtych lat są często nieznani. Cyklem „60 twarzy elbląskiej kultury” chcemy wspomnieć o osobach ważnych w życiu kulturalnym Elbląga, a dziś trochę zapomnianych. Okazją jest jubileusz 60-lecia Elbląskiego Towarzystwa Kulturalnego. Osoby przedstawiane w cyklu to nie tylko pojedynczy twórcy bądź animatorzy, to też zespoły, za którymi stoi wielu ludzi – tak jest w tym odcinku, gdzie bohaterami będą Młodzieżowa Orkiestra Dęta i Chór Męski Echo”. Ich twórcą był Jerzy Piekarski. Zobacz galerię zdjęć z opisami.
Jerzy Piekarski przyjechał do Elbląga ze Szczecina i objął stanowisko kierownika Zakładowego Domu Kultury Zamech. Z wykształcenia był muzykiem, więc nikogo nie dziwił fakt, że ten kierunek stal się jego konikiem.
Młodzieżowa Orkiestra Dęta
Był rok 1974, po rozpoczęciu roku szkolnego 1974/1975 na zbiórkach harcerskich ogłoszono zapisy do orkiestry szkolnej. Zgłosiło się ponad 100 uczennic i uczniów. Przesłuchania z wynikiem pozytywnym przeszła tylko połowa chętnych. Najpierw była teoria i poznanie nut, zapisy, nazwy dźwięków i dopiero po przydziale instrumentów muzycznych zakupionych przez Zakładowy Dom Kultury Zamech można było zacząć indywidualną naukę gry na poszczególnych instrumentach. Pierwszymi nauczycielami byli: Tadeusz Olszewski, Stanisław Mostek, Sylwester Springer, Jan Rożek i Jerzy Piekarski. Później do tego grona dołączyli m.in. Ryszard Świerk, Krzysztof Kostuś, Władysław Fil, Andrzej Kurpiewski. Instrumenty, na których uczono się grać, to piccolo, flety, saksofony, trąbki, rogi, tenory, puzony, tuby, werble, czynele i bęben. Pierwsza nazwa to Dziecięca Orkiestra Dęta reprezentująca zarówno szkołę Podstawową nr 21, Związek Harcerstwa Polskiego jak i Zakłady Mechaniczne „Zamech”. Były to dzieci w wieku powyżej 9 lat. Pierwszy strój to zielone spodnie/spódnice, takie same bluzy, bordowe chusty z białymi frędzlami a na lewem ramieniu bordowy beret. Wśród 44 wybranych orkiestrantów było 8 dziewcząt.
W pierwszym roku pracy orkiestra występowała przede wszystkim w Elblągu, ale już w czerwcu 1975 r. wystąpiła w muszli koncertowej w Sopocie. Kolejne lata to kolejne koncerty i to zarówno te w domach seniora, szkołach jak i te na dużych imprezach. Znaczącym sukcesem zakończył się udział w III Harcerskim Festiwalu Kultury Młodzieży Szkolnej w Kielcach, gdzie w 1976 roku orkiestra zdobyła Brązową Jodłę. Z podobnymi sukcesami wracała z Torunia, Inowrocławia. W 1978 roku po raz pierwszy orkiestra koncertowała w ówczesnym NRD, grając między innymi w znanej wytwórni ORWO. Systematycznie też wyjeżdżano na obozy letnie i zimowe, gdzie doskonalono warsztat ale też i koncertowano na rzecz lokalnej społeczności. Przez kolejne lata odbywały się kolejne koncerty, zmieniali się członkowie orkiestry, a były to czasami całe rodziny (rodzina Górków, Kozłowskich), instruktorzy, kapelmistrzowie. Z biegiem lat zmieniła nazwę na Młodzieżową Orkiestrę Dętą. Założycielem, pierwszym kapelmistrzem był Jerzy Piekarski, kolejnym Jerzy Krotewicz a następnie Roman Jakubiec. Orkiestra zaczęła występować w strojach stylizowanych na epokę Księstwa Warszawskiego, co było widowiskowe zwłaszcza na przemarszach ulicami nie tylko Elbląga. Stroje te szyła „Cepelia”, a przymiarki odbywały się w odległej Warszawie.
Przez lata orkiestra cieszyła się wsparciem ówczesnej dyrektorki Szkoły Podstawowej nr 21 Jadwigi Witomskiej, wsparciem finansowym Zamechu, który nie tylko finansował zakup instrumentów, ale też opłacał kadrę muzyczną, kupował stroje, finansował obozy, wyjazdy na festiwale.
Stałą bazę przez całą działalność był popularny Pałacyk, ale miejscem prób przez wiele lat była wspomniana już Szkoła Podstawowa nr 21.
Niestety, przemiany jakie zachodziły w kraju, dotknęły też w znaczący sposób sferę kultury. Zabrakło pieniędzy na opłacenie kadry instruktorskiej, uzupełnianie instrumentarium i tak niestety ten wspaniały zespół przestał istnieć. Część młodych muzyków, w późniejszych latach, zajęła się grą profesjonalnie. Podobny los spotkał kolejną dziś prezentowaną „twarz elbląskiej kultury” – Chór Męski „Echo”.
Związkowy Chór Męski „Echo” powstał 9 grudnia 1974 roku, kiedy odbyła się pierwsza próba zespołu, do którego zgłaszali się pracownicy Zamechu reprezentujący różne zawody. Ustalono stałe terminy prób na poniedziałki i czwartki na godz. 18.00.
Nazwa Związkowy Chór Męski „Echo” to wynik konkursu. Założycielem i pierwszym dyrygentem był Jerzy Piekarski. Pierwszy skład zespołu liczył 39 członków, a w śród nich m.in. Sławomir Perski, Zbigniew Kołacki, Henryk Dziurka, Leszek Kapczyński, Jan Sawczuk, Józef Przyborowski, Marian Frajkpof, Zdzisław Niedzielski, Stanisław Pawłowski.
Po raz pierwszy publicznie zaśpiewali na wieczorku towarzyskim 9 lutego 1975 r. Pierwszy publiczny występ miał miejsce w sali widowiskowej przy ul. Fabrycznej 5 kwietnia 1975 r. z okazji Dnia Metalowca, a pierwszym zaprezentowanym utworem była pieśń z 1570 roku (słowa Łukasza Górnickiego w opracowaniu Jerzego Kołaczkowskiego) „Na grunwaldzkiem polu”.
Mirosław Dymczak tak pisał o ich debiucie scenicznym na łamach „Głosu Elbląga”:
- Zainteresowanie spotęgowało się w kuluarach zakładowej sali widowiskowej, tuż przed rozpoczęciem uroczystej akademii załogi Zamechu z okazji Dnia Metalowca. Sprawił to widok 40 panów, ubranych w jednakowe, modnie skrojone granatowe garnitury i różowe koszule, oraz „pod muchą” (aksamitną, bordową). Obiektem powszechnego zainteresowania byli członkowie nowo utworzonego męskiego chóru „Echo”, którzy w trakcie akademii mieli po raz pierwszy popisać się swym kunsztem przed publicznością: surową, krytyczną, nie do końca przekonana o potrzebie tej inicjatywy.
Przez 20 lat kolejni członkowie, dyrygenci udowadniali, że była to potrzebna inicjatywa. Zespół aktywnie uczestniczył w festiwalach, m.in. w Tczewskim Festiwalu Pieśni Chóralnej, festiwalu „Pieśni o morzu” w Wejherowie, Pieśni Religijnej im. ks. Stanisława Ormińskiego w Rumi, Ogólnopolskim Festiwalu Pieśni Chóralnej – Olsztyn (brązowy medal), Katowice (srebrny medal), Warszawa (srebrny medal), Przeglądzie Chórów Polskiego Związku Chórów i Orkiestr w Malborku, Spotkaniach Chóralnych na molo i w Operze Leśnej w Sopocie. Koncertowali też w Bułgarii (Burgas) i w nieistniejącej już Czechosłowacji (Brno). Przede wszystkim jednak występowali dla mieszkańców naszego miasta koncertując zarówno w pięknych salach jak i w plenerze.
Te najbardziej zapamiętane koncerty to udział na gdańskiej Zaspie w uroczystościach związanych z przyjazdem papieża Jana Pawła II 12 czerwca 1987 roku, 1 września z okazji 50. rocznicy wybuchu II wojny światowej na Westerplatte, jak i odsłonięcia w Elblągu pomnika ku czci Ofiar Grudnia 1970 (20.12.1980)
W swoim repertuarze chór miał utwory zarówno dawnych mistrzów jak i współczesnych, od pieśni ludowych po patriotyczne, religijne.
Nad kondycją wokalną czuwali zarówno dyrygenci: Jerzy Piekarski (1974 – 1980), Jerzy Krotewicz, Jerzy Laskowski, jak też wspierali ich Halina Sobierajska – kierownik katedry Wychowania Muzycznego w Poznaniu, Teresa Malinowska, Elżbieta Pisarkiewicz czy Wojciech Karpiński.
Od strony organizacyjnej chór wspierał zarząd, a pierwszym prezesem był Stanisław Pawłowski, ostatnim Andrzej Kociałkowski.
Za swoją działalność artystyczną Chór został uhonorowany Złotą Odznaką Polskiego Związku Chórów i Orkiestr oraz nagrodą prezydenta Elbląga.
Zdjęcia z kronik Zakładowego Domu Kultury Zamech.
Projekt realizowany jest przy wsparciu finansowym Samorządu Miasta Elbląg.
Partnerem jest Stowarzyszenie Polskie Telewizje Lokalne i Regionalne.
Elbląska Gazeta Internetowa portEl.pl jest patronem medialnym projektu.