Oprowadzanie kuratorskie po wystawach „SILENT ŚWIATŁO” i „CRASH”
CS Galeria EL zaprasza na oprowadzanie kuratorskie, które odbędzie się w sobotę,10 października 2026 roku o godz. 12:00. Podczas spotkania będzie można dowiedzieć się trochę więcej o kulisach relacji malarka-poetka, o świetle jako doświadczeniu egzystencjalnym oraz o tym, co dzieje się kiedy ludzkie emocje są doprowadzone do granic intensywności. Po wystawie zbiorowej “CRASH” (inspirowanej filmem Davida Cronenberga o tym samym tytule) oraz po poetyckiej historii ukrytej w rozbłyskach światła na wystawie “SILENT ŚWIATŁO” Grażyny Smalej i Małgorzaty Lebdy oprowadzać będzie ich kuratorka, Emilia Orzechowska.
Kiedy: 10.10.2026 r.
Godzina: 12:00
Miejsce: CS Galeria EL
Wydarzenie jest otwarte dla wszystkich zainteresowanych. Warunkiem udziału jest posiadanie ważnego biletu wstępu do Galerii EL.
SILENT ŚWIATŁO
Wystawa jest realizowana w ramach cyklu kuratorskiego „Czytelny Obraz”, w którym Emilia Orzechowska rozwija ideę równorzędności obrazu i słowa. Grażyna Smalej i Małgorzata Lebda badają pojęcia światła, świetlistości i jasności jako doświadczenia egzystencjalnego – światło jest tu życzeniem dla świata, sposobem odpowiadania na mrok i melancholię współczesności.
W obrazach Grażyny Smalej światło staje się wydarzeniem malarskim. Nie jest czymś dodanym do obrazu, ale tym, co go organizuje i wprawia w ruch. Artystka szuka momentu, w którym kolor zaczyna świecić, a powierzchnia obrazu staje się niemal fizyczna. Tak jak światło, interesuje ją również cień – jego konieczność i paradoks: nie ma światła bez ciemności, nie ma świecenia bez miejsca, które może je przyjąć.
Lebda odpowiada na te obrazy językiem. Jej tekst „O świetle. Na marginesie wystawy SILENT ŚWIATŁO” nie jest komentarzem do prac ani ich literackim opisem. Jest osobnym ruchem myśli – poetyckim esejem, traktatem, rozmową, zbiorem obserwacji i pytań. Światło przechodzi w nim przez ciało, ocean, kolor, literaturę, malarstwo, astronomię i pamięć. Raz jest fizyczną energią, raz metaforą, raz czymś, czego można niemal dotknąć.
Obraz i tekst pozostają więc obok siebie, ale nie są wobec siebie ilustracją. Jedno nie tłumaczy drugiego. Raczej otwierają pomiędzy sobą przestrzeń dla tego, co nie daje się do końca nazwać ani zobaczyć. W twórczości Smalej pojawia się także tęcza: jako znak możliwości, krótkiego połączenia światła i wody, nieba i ziemi. Jest czymś, co trwa chwilę, a jednak zostaje w pamięci, jakby świat przez moment pokazywał, że może wyglądać inaczej.
CRASH
Wystawa o emocjach doprowadzonych do granic intensywności – o przesterze jako podstawowym stanie współczesności. Punktem wyjścia jest kultowy film Davida Cronenberga Crash (1996), inspirowany powieścią J.G. Ballarda, w którym ciało, technologia i pożądanie splatają się w jeden układ przeciążeń. Bohaterowie filmu nie są już zdolni do przeżywania emocji w „normalnej” skali – potrzebują deformacji, kolizji, kontaktu z metalem i katastrofą, by odzyskać poczucie realności własnego istnienia.
Dziś, trzy dekady później, intuicje Cronenberga wydają się wyjątkowo aktualne. Żyjemy w kulturze permanentnego przyspieszenia, nadmiaru bodźców i emocjonalnego overdrive’u. Algorytmy rywalizują o uwagę poprzez eskalację afektów, media społecznościowe zamieniają emocje w walutę, a codzienność rozgrywa się pomiędzy kompulsywnym pobudzeniem a chronicznym wyczerpaniem. Paradoksalnie jednak im więcej bodźców produkuje współczesna kultura, tym trudniej naprawdę coś poczuć. Przebodźcowane ciała stają się jednocześnie znieczulone. Kultura wellness, język troski, samodoskonalenia i dobrostanu, nie prowadzą do ukojenia, lecz często stają się kolejnymi narzędziami samokontroli i produkcji wydajności.
Wystawa odwołuje się do diagnoz filozoficznych opisujących kondycję późnego kapitalizmu i społeczeństwa przeciążenia – od Georges’a Bataille’a i Paula Virilio po Byung-Chul Hana, Marka Fishera czy Gillesa Deleuze’a. Crash rozumiany jest tutaj nie jako pojedyncza katastrofa, lecz jako permanentny stan kultury: przeciążenie psychiczne, emocjonalne i cielesne, wpisane w codzienność.
Prezentowane prace działają jak sensoryczne kolizje – momenty napięcia, deformacji i utraty stabilności.
Więcej informacji na temat wystaw na stronie Galerii EL.
Artystki i artyści biorący udział w wystawie „CRASH”: Kacper Biela, Michał Iwański, Martyna Jastrzębska, Andrzej Karmasz, Grzegorz Kumorek, Kasper Lecnim, Irmina Rusicka, Aleksandra Went
Na grafice: Grażyna Smalej, "Dyspersja. Obraz, który powstał, żeby święcić kolor i życie (tu można płakać)", 2026, wymiary 147 x 203 cm
Kacper Biela, "V. z serii Dezintegracja", dyptyk 2x 180x160cm, olej na płótnie, 2024r., kolekcja prywatna Macieja Domareckiego
Wystawa "SILENT ŚWIATŁO” jest współfinansowana ze środków Samorządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego.