Czy dłuższy objazd przyspiesza zużycie sprzęgła

Prace remontowe na mostach, zamknięte wiadukty i sygnalizacja wahadłowa na drogach wojewódzkich sprawiają, że codzienny dojazd do pracy wydłuża się niekiedy o kilka lub kilkanaście kilometrów. Kierowcy korzystający z objazdów przez dłuższy czas zastanawiają się, czy wpływa to na stan techniczny pojazdu, w szczególności sprzęgła, którego wymiana należy do kosztowniejszych napraw w samochodach z manualną skrzynią biegów. Sam dystans ma w tym przypadku ograniczone znaczenie. Istotniejszy jest charakter pokonywanej trasy.
Znaczenie liczby ruszań dla trwałości sprzęgła
Tarcza sprzęgła zużywa się przede wszystkim w momencie poślizgu względem koła zamachowego i docisku, a więc podczas ruszania, zmiany biegów oraz manewrowania. W czasie jazdy ze stałą prędkością, przy zwolnionym pedale, elementy cierne pozostają ze sobą sprzężone i ich zużycie jest znikome.
Dodatkowe kilometry pokonywane płynnie na drodze pozamiejskiej nie mają zatem istotnego wpływu na stan sprzęgła. Ten sam odcinek przebiegający przez gęstą zabudowę, z licznymi skrzyżowaniami i sygnalizacją świetlną, oznacza natomiast wielokrotnie większą liczbę ruszań, a tym samym większe obciążenie układu.
Warunki na trasach objazdowych w regionie
Objazdy rzadko wyznaczane są drogami szybkiego ruchu. Zazwyczaj prowadzą przez mniejsze miejscowości i drogi lokalne, co wiąże się z częstszym zatrzymywaniem pojazdu. Szczególne obciążenie dla sprzęgła stanowią postoje w kolejkach przed sygnalizacją wahadłową, ruszanie na wzniesieniach, wymagające dłuższego poślizgu tarczy, a także jazda z przyczepą lub przy pełnym obciążeniu samochodu.
W województwie świętokrzyskim istotnym czynnikiem jest ukształtowanie terenu. Wiele dróg lokalnych w rejonie Gór Świętokrzyskich przebiega przez wzniesienia, w związku z czym objazd może wymuszać zatrzymania właśnie na podjazdach.
Warunki atmosferyczne nie wpływają bezpośrednio na sprzęgło, które pracuje w zamkniętej obudowie skrzyni biegów. Jesienią mogą jednak zmieniać sposób prowadzenia pojazdu. Mokra nawierzchnia i zalegające liście ograniczają przyczepność, przez co kierowcy przy ruszaniu dłużej utrzymują sprzęgło w poślizgu. W przypadku codziennego pokonywania tej samej trasy przez kilka tygodni obciążenie to się kumuluje.
Większy wpływ na trwałość sprzęgła niż sam przebieg ma technika jazdy. Niekorzystne jest utrzymywanie pojazdu na wzniesieniu za pomocą sprzęgła zamiast hamulca, opieranie stopy na pedale podczas jazdy, oczekiwanie na zmianę świateł z wciśniętym pedałem i włączonym biegiem oraz ruszanie przy wysokich obrotach silnika.
Objawy zużycia wymagające kontroli przed zimą
Do najczęściej obserwowanych objawów należą ślizganie się sprzęgła, przejawiające się wzrostem obrotów bez odpowiedniego przyspieszenia, wysoko położony punkt załączania, szarpanie podczas ruszania, szum po wciśnięciu pedału oraz zapach spalenizny po intensywnym manewrowaniu.
Żaden z wymienionych objawów nie pozwala jednoznacznie określić przyczyny usterki. Szarpanie może wynikać ze zużycia dwumasowego koła zamachowego lub poduszek silnika, szum może pochodzić z łożyska wyciskowego lub skrzyni biegów, a trudności ze zmianą biegów mogą mieć źródło w układzie hydraulicznym. Okres jesienny jest właściwym momentem na kompleksową diagnostykę układu w warsztacie, przed nadejściem zimowych warunków drogowych.
Dobór zestawu sprzęgła do wymiany
Dostęp do sprzęgła wymaga demontażu skrzyni biegów, dlatego standardowo wymienia się cały komplet obejmujący tarczę, docisk oraz łożysko wyciskowe lub hydrauliczny wysprzęglik centralny (CSC). Przegląd oferty obejmującej zestawy sprzęgła w AUTODOC wskazuje, że poszczególne komplety znacząco się od siebie różnią. Średnice tarcz wynoszą najczęściej od 180 do 240 mm, a liczba zębów wielowypustu piasty od 14 do 26. Oba parametry muszą być zgodne z wałkiem skrzyni biegów, dlatego zestaw należy dobierać na podstawie modelu pojazdu.
|
Typ zestawu |
Istotne parametry |
|
Z łożyskiem oporowym |
Układ klasyczny, tarcze o średnicy zazwyczaj od 180 do 220 mm |
|
Z wysprzęglikiem centralnym (CSC) |
Łożysko zintegrowane z siłownikiem hydraulicznym, wymagana zgodność średnicy przyłącza |
|
Do silników z kołem dwumasowym |
Tarcze o średnicy około 230 do 240 mm, często z automatycznym nastawianiem |
|
Do skrzyń dwusprzęgłowych (DCT) |
Wersje do sprzęgieł suchych i mokrych, montaż z użyciem narzędzi specjalnych |
Należy również zapoznać się z informacjami uzupełniającymi producenta. W przypadku kompletów przeznaczonych do silników z kołem dwumasowym zaleca się sprawdzenie koła zamachowego i jego wymianę w razie potrzeby. Część zestawów wymaga zastosowania narzędzi specjalnych. W ofercie dostępne są także zestawy umożliwiające przebudowę z koła dwumasowego na jednomasowe, jednak decyzję o takim rozwiązaniu powinien podjąć mechanik znający dany model pojazdu.
Zalecenia dla kierowców korzystających z objazdów
Kilkanaście dodatkowych kilometrów dziennie nie powoduje samo w sobie istotnego skrócenia żywotności sprzęgła. W przypadku tras obejmujących sygnalizację wahadłową, zatory i podjazdy zaleca się jednak ruszanie z umiarkowaną prędkością obrotową silnika, włączanie biegu jałowego podczas dłuższych postojów oraz korzystanie z hamulca na wzniesieniach. Warto także rozważyć wybór trasy nieco dłuższej, lecz zapewniającej płynniejszy ruch, ponieważ może ona okazać się mniej obciążająca dla sprzęgła niż najkrótszy przejazd przez centrum miejscowości.