UWAGA!

13 kwietnia - Światowy Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej

Co dziś wiemy o zbrodni, która przez lata była ukrywana, a rozmawianie na jej temat niejedną osobę pozbawiło pracy, a nawet wolności na wiele lat?

W Polsce określenie „Zbrodnia Katyńska” kojarzy się ze miejscowością Katyń, gdzie w lesie zostało wymordowanych przez NKWD prawie 19 000 jeńców wojennych, w tym polskich oficerów stanowiących połowę korpusu oficerów Wojska Polskiego. Ofiary zbrodni pogrzebano w zbiorowych mogiłach: w Katyniu pod Smoleńskiem, Miednoje i w pobliżu Charkowa.
     Ze względu na ideologiczne umotywowanie zbrodni, zarówno względami klasowymi, narodowymi, jak i ze względu na masowość wykonanych egzekucji, według opinii Instytutu Pamięci Narodowej „Mord Katyński” zasługuje na miano ludobójstwa. Stanowisko takie odrzucane jest przez Rosję, gdyż mogłoby spowodować falę żądań odszkodowawczych dla rodzin ofiar. Poza tym zbrodnie ludobójstwa nie ulegają przedawnieniu.
     Masowe groby w Katyniu zostały odkryte przez polskich robotników przymusowych z Bauzugu nr 2005 latem 1942 r. na podstawie informacji miejscowej ludności rosyjskiej, po odkopaniu dwóch zwłok w polskich mundurach. O dokonanym odkryciu powiadomione zostały władze niemieckie, które zdecydowały się na prace ekshumacyjne 18 lutego 1943 r. Do 13 kwietnia Niemcy wydobyli ponad 400 ciał, o czym informowało radio berlińskie, podając komunikat o odnalezieniu w lesie katyńskim zwłok 12 000 polskich oficerów.
     Niemcy starali się wykorzystać ujawnione fakty propagandowo, zapraszając 16 kwietnia do badań i ekshumacji Międzynarodowy Czerwony Krzyż (MCK), przedstawicieli społeczeństwa polskiego z okupowanego Generalnego Gubernatorstwa oraz polskich jeńców wojennych. Ekshumacji dokonano w ośmiu masowych grobach, a wśród wydobytych zwłok zidentyfikowano ciała gen. Bohatyrewicza i gen. Smorawińskiego. Do 3 czerwca 1943 r. zostało wydobytych ponad 4 100 ciał, z czego dr Wodzińskiemu udało się dokonać 2800 identyfikacji. Okres dokonania zbrodni ustalono m.in. na podstawie wieku zasadzonych na mogiłach drzew, specyficznych anatomopatologicznych tworów powstających w zwłokach oraz znalezionej przy ciałach, niewysłanej korespondencji.
     W odpowiedzi na komunikat radia berlińskiego 15 kwietnia 1943 r. radio moskiewskie podało stanowisko rządu radzieckiego, obwiniające o zbrodnię Niemców, a po wyparciu armii niemieckiej ze Smoleńszczyzny do pracy przystąpiła rosyjska „Specjalna komisja ds. ustalenia i przeprowadzenia śledztwa okoliczności rozstrzelania w lesie katyńskim polskich jeńców wojennych przez niemiecko-faszystowskich najeźdźców”. Jej przewodniczącym został Nikołaj Burdienko, a w skład wchodzili m.in. Aleksiej Tołstoj i dostojnik podporządkowanej NKWD rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej, metropolita kijowski i halicki Mikołaj. W składzie komisji nie było nikogo spoza ZSRR. Raport Komisji powtarzał liczbę 11 000 oficerów zamordowanych w Katyniu z określeniem, że zbrodni dokonał w sierpniu-wrześniu 1941 roku 537 batalion saperski Wehrmachtu dowodzony przez płk. Ahrensa.
     W 1978 r. w Katyniu na polecenie władz utworzony został pierwszy zespół pomnikowy w postaci betonowych stelli z marmurowymi zwieńczeniami, na których w języku polskim i rosyjskim napisano: „Ofiarom faszyzmu - polskim oficerom rozstrzelanym przez hitlerowców w 1941 roku”.
     Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie w Londynie prof. S. Ostrowski dekretem z dnia 11 listopada 1976 roku nadał zbiorowo Krzyż Virtuti Militari żołnierzom polskim zgładzonym w Katyniu i innych nieznanych wówczas miejscach kaźni, dla upamiętnienia ofiary ich życia, w imię Niepodległości Polski.
     Wersja stalinowska dotycząca wydarzeń katyńskich utrzymywana była zarówno w ZSRR jak i PRL praktycznie do 1990 r., kiedy to 14 kwietnia w oświadczeniu TASS oznajmiono, że winę za zbrodnię katyńską ponosi ZSRR, a w szczególności Stalin i jego współpracownicy. 14 października 1992 r., na polecenie prezydenta Jelcyna, naczelny archiwista państwowy Rosji Rudolf Pichoja przekazał prezydentowi Lechowi Wałęsie kopie dokumentów z teczki specjalnej nr 1. Dokumenty te zostały opublikowane w 1992 r. w zbiorze „Katyń. Dokumenty ludobójstwa”.
     W roku 1994 w Krakowie zostało zawarte porozumienie między rządami Polski i Rosji dotyczące cmentarzy i miejsc pamięci ofiar wojen i represji totalitaryzmów. W czerwcu 2000 r. oficjalnie zapalono znicze spoczywającym na cmentarzu w Charkowie zgładzonym polskim żołnierzom, a 28 lipca tegoż roku oficjalnie udostępniono wstęp odwiedzającym groby na cmentarzu w Katyniu.
     30 listopada 2004 r. IPN wszczął polskie śledztwo w sprawie zbrodni katyńskiej, a pod koniec marca 2006 r. poinformowano, że część archiwów smoleńskiego NKWD może znajdować się w Stanach Zjednoczonych, gdzie miały się znaleźć po odebraniu ich przegrywającym wojnę Niemcom. 9 i 10 listopada 2007 Prezydent RP Lech Kaczyński awansował pośmiertnie o jeden stopień wszystkich znanych z nazwiska zamordowanych żołnierzy, policjantów i innych funkcjonariuszy mundurowych Rzeczypospolitej . Pośmiertny awans dotyczył ponad 14 tysięcy osób, których nazwiska zostały odczytane publicznie. Cześć Ich Pamięci.
mk
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
A moim zdaniem...

Przeczytaj też co działo się w Elblągu wcześniej

Zamieszczenie następnej opinii do tego artykułu wymaga zalogowania

W formularzu stwierdzono błędy!

Ok
Dodawanie opinii
Aby zamieścić swoje zdjęcie lub avatar przy opiniach proszę dokonać wpisu do galerii Czytelników.
Dołącz zdjęcie:

Podpis:

Jeśli chcesz mieć unikalny i zastrzeżony podpis
zarejestruj się.
E-mail:(opcjonalnie)
Reklama