UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później

Dawno temu w Elblągu... Wędrówka po Żeromskiego

 
Elbląg, Szpital przy ul. Żeromskiego przed 1945 r.
Szpital przy ul. Żeromskiego przed 1945 r.

Poznałam ją w 1910 roku. Wówczas pokryta była nierównymi kocimi łbami. Pasowałyby one do każdej innej ulicy ale nie do tej. Stał bowiem przy niej pewien budynek, do którego powinna prowadzić najbardziej równa asfaltowa droga. Jest to elbląski szpital – czytamy we wspomnieniach dawnych mieszkańców Elbląga, które publikował po wojnie magazyn „Elbinger Nachrichten”. Prezentujemy tłumaczenia wybranych artykułów ze zdigitalizowanych numerów tego magazynu.

Wędrówka po naszej elbląskiej ulicy razem z Magdalene Heinze

Za każdym razem gdy karetki pogotowia skręcały z ulicy Bema (niem. Georgendamm) albo z alei Grunwaldzkiej (niem. Hollaender Chaussee) w ulicę Żeromskiego, niektórzy chorzy jęczeli podczas trzęsienia na nierównych kocich łbach. Ale co tam obchodzą przechodniów kocie łby! Oni widzą przede wszystkim jesiony po obu stronach ulicy, które w roku 1910 były już dużymi drzewami i rosły przez kolejne lata tak, że w czasie opadania liści na jesieni ulica cała pokryta była listowiem i właściciele przylegających ogrodów zgrabiali je jako mile widziany tani nawóz dla ich ziemi.

Gdy skręca się z ulicy Bema, dawnej Hindenburgstrasse (niem. Georgendamm) w ulicę Żeromskiego, widzimy po lewej stronie aż do murów szpitalnych duże pole, które uprawiał właściciel rolny Haese, którego dom stoi w połowie pagórka naprzeciwko lokalu wycieczkowego Tivoli. Między polem a murami szpitalnymi prowadziła szeroka droga, która tworzyła połączenie ulicy Żeromskiego z Komeńskiego [...].

Szpital był wówczas jednopiętrowy. Dzięki swoim pielęgnowanym starannie przez ogrodnika Koeslinga zieleńcom tworzył on przyjazny i dodający otuchy widok. W małej portierni stróż Wolek strzegł bramy wjazdowej. Na izbie przyjęć przez dziesięciolecia rządziła pani Baumgart zawsze z przyjaznym powitalnym uśmiechem. Daleko poza Elbląg rozniosła się sława o ordynatorze, doktorze Schwarzu, którego my, dzieci, witaliśmy zawsze w drodze do szkoły, mając na względzie jego ogromną wiedzę i umiejętności.

Idąc dalej w kierunku dworca, przechodzi się obok długiej łąki, na której pasą się czarne krowy. To kawałek ziemi, która przez lata była pastwiskiem. [...] Dalej przechodzi się obok trzypiętrowych domów [...]. Ostatni prowadzi do małej, ale dobrze prosperującej piekarni mistrza piekarskiego Kuerschnera, w którym nie tylko można było kupić chleb i ciasta, lecz także z roku na rok zbierła się tam coraz większa grupa dzieciaków z czerwonymi wypiekami na twarzy.

Gdy przechodziło się przez dużą bramę, która prowadziła na podwórze restauracji "Zur Boerse" - wówczas jeszcze w posiadaniu rodziny Ellert, którą później nabył Dom Rzemiosła – domy nagle robią się niskie. Przy nich znajdują się małe ogródki. Czerwona cegła ostatniego z nich oznacza, że zaraz natkniemy na długi czerwony mur rzeźni, następnie widzimy siatkę i słupy. To tam znajdował się dom dyrektora rzeźni, na parterze którego znajdowały się pomieszczenia biurowe.

Mieszkańcy tej ulicy nie widzieli zbyt wiele z tego, co dzieje się na terenie rzeźni. Tylko czasami można było zobaczyć prowadzone na podwórzu lub wjeżdżające na teren rzeźni załadowane na wozach bydło [...]. Tylko czasami teren rzeźni wydawał się nieprzyjemny.

Następnie można było zobaczyć wydobywający się z długich kominów gęsty dym i wtedy to straszny zapach rozchodził się po okolicy. Pochodził on ze spalania zbędnego mięsa. Niechętnie więc przechodziliśmy jako dzieci obok bramy wjazdowej rzeźni. Wściekły pies leżał dzień w dzień na łańuchu i ujadał przerażająco, gdy tam przechodziliśmy. Gdy jednak przeszliśmy obok tej przeszkody, okolica wydała się już bardziej przyjazna.

Ogromny ogród Hotelu Elbing pojawił się nam przed oczami – mało które dziecko chciało wtedy opuścić to miejsce, przyciągające je różnymi atrakcjami, takimi jak [...] kapela muzyczna w pawilonie ogrodowym z pochodem palących się lampionów. [...]

  Elbląg, Rzeźnia przy ul. Żeromskiego
Rzeźnia przy ul. Żeromskiego

Gdyby chciało się przejść drugą stroną ulicy Żeromskiego w kierunku Bema, trzeba było przywdziać przy złej pogodzie dobre buty, ponieważ na niebrukowanej części ulicy stały duże głębokie kałuże i buty zatapiały się w niektórych grząskich miejscach. [...]

To, co było najpiękniejsze w naszej ulicy to to, że dzięki terenom znajdującym się między budynkami miało się uczucie, że nie jest się w sporym mieście a na jego obrzeżach. Od strony miasta można było zobaczyć wieże kościoła Trzech Króli, kościół Świętego Mikołaja, wieżę ratusza [...]. Z drugiej strony miało się widok na pola Wysoczyzny Elbląskiej i w górę na rozległe cmentarze, które położone wysoko na górze, łączyły się z parkiem Schroetera (EN, lipiec 1951 r.).

 

Co tydzień publikujemy fragmenty artykułów ukazujących się w magazynie "Elbinger Nachrichten", które po wojnie wydawali dawni mieszkańcy Elbląga. Zdigitalizowane numery pochodzą z Archiwum Diecezji Elbląskiej.

tłum. DK
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
A moim zdaniem...
  • Z tych zabytków rzeźni. Został siè ino jeden budynek zabytek. Słoninie prezydentowi i jego zastępcy Wróblewskiemu nie przeszkadzało że to zabytki żeby od Francuzów kasę trzepnąc. A jak mają modernizowac stadion przy A8.To mówią że te obskurne kasy, łuki kibel to zabytki nie do ruszenia. Ha, ha, ha.
  • Super artykuł! Dobrze, że współcześni mieszkańcy Elbląga mogą poznać historię tego miasta. Więcej takich.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    46
    2
    witolds(2020-07-18)
  • Ul Bema do lat 70 była brukowana.
  • Ulice Kościuszki, Bema, Piechoty, Saperów, Mierosławskiego, Żeromskiego, część Grunwaldzkiej, dalej też Grottgera i Łęczyckiej byly pokkryte brukiem na niektórych odcinkach nawet do połowy lat 70-tych. Było to spowodowane względami militarnymi, gdyż znajdowały się w tych okolicach koszary jednostek pancernych, których czołgi często wyjeżdżając na ćwiczenia lub na poligony jeździły po nich i uszkadzaly nawierzchnię. W przypadku bruku naprawy były prostą sprawą, a przy asfaltowej to byłby już problem. Należy też pamiętać, że do połowy lat 60-tych na Piechoty była jednostka warsztatowa remontująca czołgi, które zjeźdżały z innych miast. A wtedy sprawy obronne traktowano wyjątkowo poważnie, bo nawet budując szkoły, głównie tysiąclatki, przystosowywano je na wypadek wojny pod szpitale polowe, a w niektórych były schrony przeciwatomowe.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz Pokaż ten wątek
    29
    0
    Mechanik czołgowy.(2020-07-18)
  • Ja rocznik 84 pamietam do dzis zapach z tej rzezni, ciocia mieszkala na zeromskiego, rog z wojska polskiego i jak bawilysmy sie nabalkonie to taki smrod ze hej
  • A pamiętacie, jakie ładne płytki chodnikowe były przy dawnej fabryce papy. Potem ludowa władza wyremontowała ulicę i płytki gdzieś wyjechały. Ich miejsce zajęły zwykłe, betonowe, na których można było się wyłożyć. Bujały się i pękały.
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    15
    0
    mm263(2020-07-18)
  • @Mechanik czołgowy. - Saperów, Mierosławskiego i Kiedrzyńskiego pokryte były ładną kostką brukową.
  • @Mechanik czołgowy. - A teraz na Łęczyckiej będą naprawiać wojskowy sprzęt.
  • Decyzja o likwidacji Zakladow Mięsnych przy Zeromskiego byla sluszna, ale że po przeniesieniu na Mazurską zostaly zlikwidowane bylo totalnym blędem. Pewnie się nie znam i urzędnicy Ratusza będą innego zdania Elbląg od 1989 i potem po likwidacji wojewodztwa w 1999 roku dzieki slabym wladzom uparcie dostosowuje się do okreslenia - Miasto Emerytów. Taka koncepcja i brak pracy dla ludzi z wyższym wyksztalceniem powoduje totalny odplyw mlodzieży po maturze i raczej niepowrót. Część by chciala wrocić, ale nie ma wyboru, a szkoda bo oprocz emerytów to teraz fajne miasto także dla rodzin z dziećmi, jak mówił prezes Kaczyński.
  • Likwidacja zakładów miesnych i mleczarni była po to by powstały molochy tuż za Elblągiem.
  • @Mechanik czołgowy. - Ulica Bema, na odcinku pomiędzy Łęczycką i Piechoty została pokryta asfaltem przed wizytą Raula Castro w 1976.
  • Co ma prezydent Słonina do sprzedaży budynków sprywatyzowanych zakładów mięsnych ??? Pomyślałeś, czy te obiekty były wpisane na listę zabytków - czyli, czy były w ogóle zabytkami ? Jeżeli coś jest wpisane na listę zabytków to jest zabytkiem, jeżeli nie jest wpisany - nie jest zabytkiem, to proste. A swoją droga, modernizacja stadionu z 1951 roku, lokowanego przy ul. Agrykola powinna polegać na zbombardowaniu go. Zaś piłkarską drużynę Olimpii śmiało można użyć do popierania krzewów z pomidorami. ..
Reklama