UWAGA!

Drogi Czytelniku,

uprzejmie informujemy, że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych stworzyliśmy zgodną z nim politykę prywatności. Regulacje RODO zmuszają nas do wystąpienia z prośbą do Ciebie o zaakceptowanie jego postanowień, chociaż z praktycznego punktu widzenia nic się nie zmienia w sposobie korzystania z naszego serwisu.

Jedyną rzeczą, która może budzić Twoje obawy jest profilowanie. Wyjaśniamy, że w naszym przypadku, tak jak dotychczas, skutkuje ono wyłącznie tym, że jeśli uprzednio byłeś/aś na stronie jakiegoś biura podróży, to z dużym prawdopodobieństwem nasi zaufani partnerzy reklamowi tacy jak Google serwować będą banery z widokami złocistych plaż.

Prosimy zapoznać się z polityką prywatności stosowaną na naszej stronie i zaakceptować jej postanowienia.

Może później

Na tropie cmentarzyska (Truso: Śladami wikingów, odc. 19)

 
Elbląg, Zdjęcie placu przed pałacem w Janowie zrobione z drona z widocznymi wykopami badawczymi - wykop główny i 4 wykopy sondażowe.
Zdjęcie placu przed pałacem w Janowie zrobione z drona z widocznymi wykopami badawczymi - wykop główny i 4 wykopy sondażowe. Fot. Fabian Welc

Choć wczesnośredniowieczne Truso zostało w znacznej mierze przebadane, nierozwiązana pozostaje kwestia cmentarzyska związanego z osadą. Lokalizację nekropolii próbowali ustalić badacze podczas wykopów realizowanych w ramach projektu Bałtycka Odyseja.

Straszliwe zęby” kupców

Niedawno ukazało się szczegółowe sprawozdanie z ostatnich badań nad lokalizacją wikińskich pochówków w dawnym emporium.

- Poszukując cmentarzyska z nim związanego, należałoby brać pod uwagę inne ośrodki centralne okresu wikińskiego funkcjonujące w basenie Morza Bałtyckiego, np. Hedeby, Birkę czy Wolin – pisze w raporcie odkrywca Truso, dr Marek. F. Jagodziński. - Wszędzie tam cmentarzyska lokowane były bezpośrednio przy tych założeniach. Odnośnie Truso, posiadamy pewne przesłanki, wskazujące na możliwość lokalizacji cmentarzyska bezpośrednio na północny-zachód od osady.

Informacji na temat cmentarzyska dostarcza m. in. sprawozdanie Siegfrieda Angera z 1868 r. Przewodniczący dawnego Elbląskiego Towarzystwa Starożytności wskazuje w nim, że w majątku Hansdorf, czyli obecnym Janowie, podczas plantowania dziedzińca pałacu znajdowano popiół, skorupy, węgiel oraz „straszliwe zęby” i ludzkie szkielety.

Ze sprawozdania, choć nie dostarcza ono współczesnym badaczom wszystkich potrzebnych informacji, można wywnioskować, że na omawianym terenie znajdowały się groby ciałopalne, ze względu na wspomniany popiół i węgiel drzewny. Tym, co świadczy o skandynawskiej proweniencji cmentarza, są natomiast wspomniane "straszliwe zęby".

- Dziś wiemy, dzięki odkryciom całej serii skandynawskich grobów ze zmodyfikowanymi zębami, że zabieg „ozdobnego” nacinania zębów był stosowany w Skandynawii epoki wikingów. Zabieg był z pewnością bolesny, ale efekty były niewątpliwe – tłumaczy dr Jagodziński. Według Matthiasa S. Toplaka, praktyka nacinania zębów była związana prawdopodobnie z rytuałami przejścia i swego rodzaju znakiem identyfikacyjnym charakterystycznym dla zamkniętej grupy kupców. "Idąc tropem tego przypuszczenia, członkowie takiej zamkniętej grupy kupców mogli rozpoznawać się poprzez spiłowane zęby i dzięki temu zyskiwali pewne korzyści handlowe, ochronę lub inne przywileje, które nawiązują do koncepcji znanych wśród gildii kupieckich z późnego średniowiecza" – pisze Toplak.

Według Marka Jagodzińskiego, potencjalna obecność szkieletów ludzkich z takimi zębami na domniemanym cmentarzysku w Truso nie byłaby więc niczym zaskakującym, bo wczesnośredniowieczne emporium było ośrodkiem handlowym. Właśnie te przypuszczenia i zapiski Siegfrieda Angera stały się przyczynkiem do podjęcia badań przy pałacu w pobliskim Janowie.

 

Poszukiwania trwają

  Elbląg, Na tropie cmentarzyska (Truso: Śladami wikingów, odc. 19)
Fot. Anna Dembińska, arch. portEl.pl

Wykopaliska przeprowadzano od 1 września do 3 października 2020. Podstawą dla ich rozpoczęcia były nieinwazyjne badania georadarem, które ujawniły wyraźne i regularne anomalie, jak przypuszczano – związane właśnie z wikińskim cmentarzem. Wytyczono też 11 niewielkich wykopów sondażowych.

- Sondaże miały na celu rozpoznanie stratygrafii badanego terenu, a zwłaszcza wyjaśnienie, czy po plantowaniu terenu w 1868 roku ocalały jakiekolwiek fragmenty cmentarzyska – wyjaśnia dr Jagodziński. Wytyczono też główny wykop badawczy o parametrach 7x5,3 m.

Archeolodzy nie znaleźli wikińskiego cmentarza, odsłonili jednak trochę pozostałości z okresu od XIX w. do lat 20' XX w., np. gwoździe, drut czy ostrza noży. W jednym miejscu odkryto też fragmenty ceramiki z XV-XVII w. i kość ze śladami obróbki. Wśród znalezisk znalazły się oczywiście pozostałości po nowożytnych zabudowaniach gospodarczych. Czy to koniec poszukiwań cmentarzyska? W żadnym razie, to dopiero początek.

- W dalszych poszukiwaniach cmentarzyska związanego z emporium Truso, przydatne mogą okazać się informacje, które uzyskałem od mieszkańców Janowa jeszcze w latach 80. XX wieku. Dotyczyły one odkryć, jakich dokonano w latach 60. XX wieku, podczas budowy jednopiętrowych bloków mieszkalnych w funkcjonującym wówczas w Janowie pegeerze – pisze w sprawozdaniu z badań dr Jagodziński. - Niestety nie powiadomiono o tym fakcie służb konserwatorskich i nie jest jasne, z jakiego okresu pochodziły pochowani tam ludzie – dodaje.

Być może to właśnie w pobliżu współczesnych bloków znajdują się miejsca pochówku wikingów z Truso? Pozostaje liczyć, że odpowiedź na to przyniosą kolejne badania.

Projekt Baltic Odyssey, w ramach którego prowadzono badania wykopaliskowe, jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej. Pełne sprawozdanie z zeszłorocznych badań można znaleźć tutaj.

 

Cykl Truso: Śladami wikingów Elbląskiej Gazety Internetowej portEl.pl powstaje we współpracy z Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Elblągu, w oparciu o wydane przez nie publikacje naukowe.

oprac. TB
Polub ten artykuł
Polub portEl.pl
A moim zdaniem...

Przeczytaj też co działo się w Elblągu wcześniej

Zamieszczenie następnej opinii do tego artykułu wymaga zalogowania

W formularzu stwierdzono błędy!

Ok
Dodawanie opinii
Aby zamieścić swoje zdjęcie lub avatar przy opiniach proszę dokonać wpisu do galerii Czytelników.
NOWOŚĆ! Dział "A moim zdaniem" obsługuje hashtagi.
Dołącz zdjęcie:

Podpis:

Jeśli chcesz mieć unikalny i zastrzeżony podpis
zarejestruj się.
E-mail:(opcjonalnie)
A moim zdaniem... (od najstarszych opinii)
  • RobertKoliński Ciekawostka nieco w temacie z ostatnich tygodni - w Wlk. Brytanii przy okazji budowy osiedla blokhauzów odkryto jedno z największych miejsc pochówku z epoki brązu (2300 B. C. to 800 B. C. )w tym kraju, gdzie znaleziono tysiące różnych artefaktów, w tym m. in. resztki zachowanych (!)tkanin z epoki, które w ciekawy sposób zakonserwowała dla potomności natura. Mianowicie metalowy artefakt, który miał styczność z tkaniną zakopaną przez wieki, doprowadził do mineralizacji jej fragmentów, co umożliwiło normalnie nietrwałemu materiałowi przetrwanie do naszych czasów. Natura, okazuje się, jest czasem najlepszym konserwatorem przeszłości dla potomności:) Hashtagi: #historia, #edukacja, #archeologia, #nauka
    Zgłoś do moderacji     Odpowiedz
    6
    2
    RobertKoliński(2021-02-14)
  • WSZYSCY mówią i piszą o truso osadzie. A dlaczego żaden z tych na stołkach nie podjął decyzji o budowie repliki osady. Przykład Biskupin latem tłumy zwiedzających. Myślcie wreszcie głowami nie nogami.
  • Elbląg nie wykorzystuje szansy związanej z osadą Truso, gdzie są władni decyzji tego miasta oraz Muzeum
  • Czas aby te muzealne eksponaty z naszego ratusza umiescic tam gdzie I ich miejsce - czyli w muzeum elblaskim, czy je konserwowac jak mumie? Nie wiem, ale chyba nie warto, bo nic nie budowali, tylko zamykali
  • Budowa muzeum czy też repliki osady to sprawa bardzo kosztowna i leży w gestii ministerstwa kultury, a nie miasta.
Reklama