Polityczna wojna o SAFE z elbląskimi akcentami

27 lutego do prezydenta wpłynęła Ustawa o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE. To ostatni etap uchwalania ww. aktu prawnego; do prezydenta należy decyzja, co dalej z ustawą. Na podjęcie decyzji ma 21 dni.

W wielkim skrócie SAFE to pożyczka w wysokości do 150 mld euro, którą weźmie Unia Europejska, a spłacać będą państwa członkowskie. Celem programu ma być zwiększenie budżetów obronnych państw unijnych, stworzenie zachęt do wspólnych zakupów uzbrojenia oraz wzmocnienie europejskiego przemysłu obronnego. Polska część SAFE to ok. 43,7 mld. euro. Pieniądze mają zostać wydane do końca 2030 r.; 65 procent wartości umów ma zostać w krajach UE oraz EFTA (Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria ) i Ukrainie. Warto też wspomnieć, że SAFE umożliwia finansowanie już zawartych umów. Polska wywalczyła tez sobie możliwość samodzielnych zakupów (co do zasady wymagane jest współdziałanie pomiędzy minimum dwoma krajami). Wnioski na samodzielne zakupy trzeba jednak składać do końca maja tego roku.

Pożyczkę będzie spłacać przez 45 lat (z dziesięcioletnim okresem karencji) od 2036 do 2071 r.; jest oprocentowana na ok. 3 proc. rocznie Polska armia ze względu na jej rozwój będzie wymagała coraz większych nakładów. Dotychczas wojskowy budżet był zwiększany za pośrednictwem kredytów w Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, który był finansowany poprzez emisję obligacji i pożyczek. Tomasz Dmitruk z Dziennika Zbrojnego obliczył, że w latach 2022-2025 podpisano umowy z FWSZ w wysokości ponad 400 mld zł. Z raportu Najwyższej Izby Kontroli wynika, że tylko w 2028 r. na obsługę zadłużenia w FWSZ Polska wyda ok. 40 mld zł.

Oprocentowanie SAFE jest atrakcyjniejsze niż podobnych kredytów z USA lub Korei Płd, a także emisji obligacji. Wynika to z faktu wyższego ratingu kredytowego Unii Europejskiej.

Wg zapowiedzi Ministerstwa Obrony Narodowej z programu SAFE mają zostać sfinansowane Tarcza Wschód, systemy bezzałogowe, systemy antydronowe SAN, pojazdy opancerzone i artyleria, obrona przeciwlotnicza, siły powietrzne i zasoby kosmiczne, cyberbezpieczeństwo, sztuczna inteligencja i walka radioelektroniczna oraz program „Bezpieczny Bałtyk” . Na polskiej liście zatwierdzonej już przez unijnych urzędników znajduje się 139 projektów.

„W ramach programu Tarcza Wschód ze środków SAFE sfinansowane zostaną m.in. środki minersko-zaporowe, systemy sterowanych ładunków wybuchowych oraz systemy kierowanych min przeciwpancernych – wszystkie produkowane w Polsce. Program obejmie również systemy rozpoznania elektronicznego ELINT, system uzbrojenia Carl Gustaf, a także hełmy, kamizelki kuloodporne i karabinki MSBS GROT. Uzupełnieniem będą system antydronowy SAN, miniaturowe BSP typu FLY EYE, czy pojazdy minowania narzutowego BAOBAB-K.” - czytamy na stronie internetowej Ministerstwa Obrony Narodowej.

 

Wątpliwości wobec programu SAFE ma kancelaria prezydenta RP Karola Nawrockiego. W sprawie została zwołana Rada Bezpieczeństwa Narodowego. Wątpliwości dotyczyły m.in. obaw o procesy zbyt dużą rolę organów Unii Europejskiej w programie SAFE oraz możliwych alternatywnych rozwiązań finansowych. Kilka dni temu prezydent zaproponował "SAFE 0 proc." Podczas konferencji prasowej z prezesem Narodowego Banku Polskiego przedstawił propozycję finansowania zakupów wojskowych kwotą 185 mld zł. Prezydencka propozycja zakłada brak pożyczek, kredytów i innych instrumentów dłużnych w mechanizmie finansowania. Szczegóły nie są na razie znane.

- Jest alternatywa wobec propozycji przez Unię Europejską. W moim przekonaniu pomysł, aby był polski „SAFE 0 procent” jest kluczowy w dwóch aspektach. Po pierwsze: klucze do SAFE powinni trzymać prezydent i premier polskiego rządu, a nie Ursula von der Leyen. Będziemy mogli wydawać te środki w oparciu o realne potrzeby polskiej armii – mówił wybrany z okręgu elbląskiego poseł Andrzej Śliwka (PiS) w popołudniowej rozmowie RMF FM 4 marca. - Propozycja prezydenta jest lepsza z jednego względu: nie będzie bata warunkowości nad tą kwestią, nie będziemy ograniczeni geograficznie, będą to dodatkowe środki.

Dziś (6 marca) na swoją konferencję w sprawie „unijnego” SAFE zaprosił elbląski senator Jerzy Wcisła (KO), który za pośrednictwem mediów apelował do prezydenta Karola Nawrockiego o popisanie ustawy.

- Nie wiem, jaki będzie koszt SAFE. To jest mechanizm rynkowy, może się zmieniać zarówno na naszą korzyć, jak i niekorzyść. Nie musimy tego kredytu spłacać do 2071 r. Jeżeli będą takie możliwości, możemy go spłacić wcześniej. Dziś tego kosztu nikt nie określi – mówił Jerzy Wcisła. - My musimy działać szybko, miesiące grają rolę. Nie mamy wyboru, musimy się uzbroić, a nie jesteśmy uzbrojeni. Nie mamy czasu na to, aby debatować przez trzy, cztery tygodnie nad tą ustawą.